Nhà thơ Bằng Việt - Trọn một đời vì tình yêu Hà Nội

Hà Nội - mạch nguồn của một đời thơ

Có những tình yêu với Hà Nội được viết thành thơ. Có những tình yêu được gửi lại trong những công trình văn hóa. Và có những tình yêu được chứng minh bằng cả một đời gắn bó và cống hiến.

Với nhà thơ Bằng Việt, Hà Nội là một tình yêu như thế.

Nhà báo Vũ Việt Trang, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam trao Giải thưởng Lớn – Vì tình yêu Hà Nội cho nhà thơ Bằng Việt. Ảnh: Hoà Nguyễn

Sinh năm 1941 tại Huế, quê gốc ở Chàng Sơn, Thạch Thất, Hà Nội (nay là xã Tây Phương), Bằng Việt thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ. Từ miền ký ức xứ Đoài, hình bóng người bà trong Bếp lửa, đến những năm tháng sống và trưởng thành giữa lòng Thủ đô, tất cả đã bồi đắp nên một tâm hồn thơ mang đậm dấu ấn Hà Nội.

Hà Nội đi vào thơ Bằng Việt từ những năm tháng chiến tranh và ở lại suốt hơn nửa thế kỷ sáng tạo. Trở lại trái tim mình, Tình yêu và báo động, Đất này, Thăng Long - Hà Nội, Trò chuyện với thành phố đời mình, Sen Hồ Tây… là những lát cắt khác nhau về thành phố mà ông dành nhiều yêu thương.

Qua những vần thơ ấy là một Hà Nội vừa hào hoa, sâu lắng, vừa kiên cường trong bom đạn; một thành phố của tình yêu, ký ức và những suy tư về con người, lịch sử.

Với Bằng Việt, Hà Nội không đơn thuần là nơi để sống hay một đề tài để viết. Đó là thành phố đã nuôi dưỡng, chứng kiến ông trưởng thành và dần trở thành một phần trong căn cước tinh thần của nhà thơ.

"Tôi luôn luôn cảm giác là mình được hưởng rất nhiều những ân sủng của Hà Nội dành cho mình. Vì thế, mình phải hết sức đóng góp để làm sao đền đáp được tình nghĩa của Hà Nội gắn bó với mình" - nhà thơ Bằng Việt từng chia sẻ.

Và ông đã "đền đáp" Hà Nội không chỉ bằng thơ.

Tình yêu vượt ra ngoài những trang thơ

Song hành với sáng tác, Bằng Việt dành nhiều tâm huyết cho nghiên cứu, biên soạn về lịch sử, văn hóa và con người Thăng Long - Hà Nội. Từ Kẻ sĩ Thăng Long, Tuyển thơ Thăng Long - Hà Nội mười thế kỷ đến những công trình về văn hóa xứ Đoài, ông góp phần gìn giữ, hệ thống và trao truyền những lớp trầm tích văn hóa của vùng đất nghìn năm.

Nhà thơ Bằng Việt - Trọn một đời vì tình yêu Hà Nội

Song hành với sáng tác, Bằng Việt dành nhiều tâm huyết cho nghiên cứu, biên soạn về lịch sử, văn hóa và con người Thăng Long - Hà Nội. Từ Kẻ sĩ Thăng Long, Tuyển thơ Thăng Long - Hà Nội mười thế kỷ đến những công trình về văn hóa xứ Đoài, ông góp phần gìn giữ, hệ thống và trao truyền những lớp trầm tích văn hóa của vùng đất nghìn năm.

Ở đó, tình yêu Hà Nội không chỉ hiện diện trong cảm xúc của một thi sĩ mà còn là trách nhiệm của một trí thức đối với di sản của thành phố.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, thành viên Hội đồng Giám khảo Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội, nhận định: "Nhà thơ Bằng Việt là một gương mặt rất quen thuộc đối với Thủ đô. Là một gương mặt xuất sắc không chỉ trong lĩnh vực thơ, mà còn có rất nhiều đóng góp cho sự phát triển văn hóa của Thủ đô trong những năm vừa qua".

Trên nhiều cương vị trong hoạt động văn học nghệ thuật và quản lý, Bằng Việt tiếp tục dành nhiều năm vun đắp đời sống văn hóa Thủ đô. Ông vừa là thi sĩ, nhà nghiên cứu, vừa trực tiếp tham gia tổ chức, kết nối và tạo dựng môi trường sáng tạo cho nhiều thế hệ văn nghệ sĩ Hà Nội.

Năm 2013, Bằng Việt được trao danh hiệu Công dân Thủ đô ưu tú. Hơn một thập niên sau, Giải thưởng Lớn - Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội 2026 tiếp tục ghi nhận một hành trình cống hiến bền bỉ ấy.

Nhà báo Hồ Quang Lợi, thành viên Hội đồng Giám khảo Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội, đánh giá: "Đây là một người đã có cống hiến, theo tôi là bền bỉ và xuất sắc cho việc phát triển văn học nghệ thuật và văn hóa của Thủ đô Hà Nội chúng ta. Và bền bỉ suốt mấy chục năm trời ở nhiều cương vị khác nhau".

Cuộc trở về đặc biệt với "Vì tình yêu Hà Nội"

Ra đời từ năm 2008, Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội do Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) tổ chức nhằm tôn vinh những tác giả, tác phẩm, ý tưởng và việc làm có những đóng góp nổi bật trong việc gìn giữ, làm giàu và lan tỏa tình yêu đối với Thủ đô.

Trong đó, Giải thưởng Lớn là hạng mục đặc biệt, tôn vinh những cá nhân có những cống hiến sâu sắc, bền bỉ cho Hà Nội trong cả cuộc đời và sự nghiệp.

Trước Bằng Việt, Giải thưởng Lớn đã vinh danh nhiều tên tuổi gắn bó sâu nặng với Hà Nội như Nguyễn Vinh Phúc, Tô Hoài, Phan Huy Lê, Văn Vượng, Quang Phùng, Phú Quang, Hồng Đăng, Trần Văn Thủy, Đặng Nhật Minh, Hoàng Đạo Kính, Trần Tiến…

Và năm 2026, nhà thơ Bằng Việt trở thành chủ nhân Giải thưởng Lớn - Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội.

Năm 2026, nhà thơ Bằng Việt trở thành chủ nhân Giải thưởng Lớn - Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội.

Sự vinh danh này càng trở nên đặc biệt bởi giữa Bằng Việt và giải thưởng có một mối duyên từ nhiều năm trước. Ông từng tham gia Hội đồng Giám khảo và chính là người từng góp ý để bên cạnh tên danh họa Bùi Xuân Phái có thêm năm chữ: "Vì tình yêu Hà Nội".

Nhiều năm sau, người từng góp phần gọi tên tinh thần ấy lại được vinh danh ở hạng mục cao nhất của giải thưởng.

Đó không chỉ là một sự gặp gỡ nhiều ý nghĩa, mà còn như một vòng tròn được nối lại: từ người góp phần định danh cho một giải thưởng mang tình yêu Hà Nội làm giá trị cốt lõi, Bằng Việt trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu được chính giải thưởng ấy tôn vinh cho hành trình trọn đời với Thủ đô.

Hơn nửa thế kỷ, từ thơ ca đến nghiên cứu, từ hoạt động văn hóa đến những năm tháng cống hiến cho đời sống văn học nghệ thuật, Hà Nội luôn hiện diện trong hành trình của Bằng Việt.

Nhà thơ Bằng Việt thời trẻ

Một đời viết về Hà Nội. Một đời sống cùng Hà Nội. Một đời góp sức bồi đắp văn hóa Hà Nội

Giải thưởng Lớn - Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội 2026 vì thế không chỉ ghi nhận những thành tựu của một nhà thơ. Đó còn là sự trân trọng dành cho một tình yêu đã được chứng minh bằng thời gian, bằng tác phẩm và bằng những cống hiến bền bỉ.

Để rồi sau tất cả, tình yêu Hà Nội của Bằng Việt không chỉ nằm lại trên những trang thơ, mà đã trở thành một phần trong ký ức và đời sống tinh thần của chính thành phố mà ông dành trọn tình yêu.

Bài viết: Thu Trang

Quay phim: Mộng Thìn

Báo : Thể thao và Văn hóa