Nhà trường cùng doanh nghiệp kiến tạo nhân lực cho các ngành công nghệ mới

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: Hà An.

Đào tạo phải phù hợp xu hướng công nghệ

Sáng 28/9, tại TPHCM, Bộ GD&ĐT phối hợp với Trường Đại học Văn Lang tổ chức Diễn đàn hợp tác nhà trường - doanh nghiệp với chủ đề “Kết nối đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghệ mới nổi” với sự tham gia của đại diện hơn 90 đại học, cao đẳng cùng đại diện các chuyên gia, doanh nghiệp…

Diễn đàn nhằm lắng nghe các ý kiến của đại diện nhà quản lý, nhà trường, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp về mô hình hợp tác giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp trong phát triển nhân lực nghiên cứu công nghệ mới, công nghệ chiến lược, phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân cho biết, bối cảnh chuyển đổi số, xu hướng công nghệ mới thay đổi mạnh mẽ đòi hỏi sinh viên tốt nghiệp phải có năng lực đáp ứng yêu cầu mới của doanh nghiệp. Ông cho rằng, các doanh nghiệp hiện nay không chờ tuyển dụng truyền thống mà hợp tác sâu với cơ sở giáo dục để có nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu.

Theo Thứ trưởng Lê Quân, thách thức hiện nay là các ngành công nghiệp mới nổi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, công nghiệp lượng tử, vật liệu… cả nhà trường và doanh nghiệp đều gặp khó khăn khó khăn với những bài toán về nguồn nhân lực. Khó khăn này không chỉ là nhân lực bậc cao cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo mà cả nhân lực cho công tác tổ chức vận hành. Ông cho rằng, vấn đề lớn nhất là thiết kế chương trình đào tạo, ứng dụng công nghệ triển khai đào tạo, sở hữu trí tuệ trong tổ chức đào tạo, trang thiết bị phục vụ đào tạo…

Bên cạnh đó là bài toán về nhân lực, giáo viên triển khai chương trình đào tạo. Do đó, Thứ trưởng Lê Quân nhìn nhận, chỉ có hợp tác ba nhà (Nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp) mới giải quyết việc này.

Lãnh đạo Bộ GD&ĐT cho biết, hiện nay Bộ đưa chính sách linh hoạt hơn về điều kiện mở ngành nghề, tổ chức triển khai với những ngành nghề ứng dụng công nghệ mới có những điều kiện mang tính chất đặc cách không theo quy ước thông thường. Điều này giúp người học sau khi hoàn thành chương trình đào tạo có năng lực làm chủ công nghệ. Tuy nhiên, Thứ trưởng Lê Quân cho rằng, đây là việc khó, và cần hợp tác với doanh nghiệp vì họ luôn là chủ thể tiên phong, nắm bắt nhu cầu của thời đại.

Ông cho biết, doanh nghiệp có thể hỗ trợ nhà trường xây dựng thiết kế chương trình, chuyển giao sở hữu trí tuệ, đào tạo bồi dưỡng giảng viên, đào tạo thực hành. Sinh viên được đào tạo thông qua các dự án, đề án cùng doanh nghiệp. “Thời gian qua, chúng ta đã triển khai và thực hiện tốt trong đào tạo nhân lực ngành hàng không vũ trụ, bán dẫn và sắp tới có thể triển khai cho ngành đường sắt cao tốc”, Thứ trưởng Lê Quân nói.

Đề cập đến vai trò doanh nghiệp trong xây dựng chương trình đào tạo, Thứ trưởng Lê Quân nhìn nhận, AI thay đổi hoạt động dạy và học. Do đó, nhà trường và doanh nghiệp cần xây dựng cách tiếp cận đào tạo dựa trên nền tảng AI. Với công nghệ mới, người học cần những tư duy tổng thể và sớm bắt tay vào hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu thông qua dự án… Để làm việc này, doanh nghiệp cần hợp tác với nhà trường nhiều hơn để đặt hàng cùng đào tạo, giúp sinh viên làm chủ công nghệ, phát triển đội ngũ tài năng.

“Trong bối cảnh AI và chuyển đổi số mạnh mẽ, cá thể hóa trong quá trình đào tạo trở thành yếu tố rất quan trọng. Sinh viên ngay năm đầu có thể cùng giáo sư và sinh viên khác tham gia dự án được doanh nghiệp đồng hành để nghiên cứu, thực hành nhằm tích lũy các năng lực mang tính liên ngành, những năng lực mà xã hội cần”, Thứ trưởng Lê Quân nói.

Các đại biểu trình bày tham luận tại diễn đàn. Ảnh: Hà An.

Nhà trường và doanh nghiệp cùng đồng hành

Ở góc độ nhà trường, PGS.TS Trần Thị Mỹ Diệu, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang cho biết, trường hiện hợp tác với hơn 1.000 doanh nghiệp và xác định đồng hành với doanh nghiệp là một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái giáo dục. Việc này nhằm giúp người học đạt chuẩn đầu ra và nhu cầu của thị trường lao động.

PGS Diệu cho rằng, việc hợp lực giữa nhà trường và doanh nghiệp vừa mang giá trị đóng góp cho cộng đồng, vừa giúp sinh viên học được từ thực tế. Bà nhìn nhận, nguồn lực đại học và doanh nghiệp rất lớn, tuy nhiên đại học đang thiếu đặt hàng của doanh nghiệp để giải quyết các bài toán thực tế.

Bài toán từ doanh nghiệp đặt hàng cho trường đại học sẽ giúp sinh viên tiếp cận với nghề nghiệp và các kỹ năng gần với thực tế hơn. “Bài toán này không chỉ có giá trị cho sinh viên mà còn giúp cho giảng viên, những người làm khoa học để hiểu hơn nhu cầu doanh nghiệp và xã hội đang cần gì. Nhà trường và doanh nghiệp cần hợp lực hiệu quả để đi nhanh và xa hơn”, PGS Diệu nêu quan điểm.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đinh Vĩnh Cường, Chủ tịch 365 Group cho biết, đơn vị ông đang triển khai nhiều công nghệ xe tự hành tại các khu công nghệ ở TPHCM, Hà Nội, Đà Nẵng…Bên cạnh đó, công ty sản xuất xe điện, sạc điện, drone… và đặt mục tiêu dẫn đầu công nghệ này trong thời gian tới.

Để vận hành các dòng xe tự hành, ông Cường cho rằng, trong tương lai các doanh nghiệp sẽ cần đội ngũ kỹ sư, chuyên gia như kỹ sư robotics; kỹ sư AI nhận thức; kỹ sư bản đồ, định vị; kỹ sư mô phỏng - kiểm thử; kỹ thuật viên xe điện, điều phối đội xe; đội ngũ pháp chế - kiểm định… Các nhóm nghề nghiệp này đều cần năng lực tư duy phân tích, khả năng thích ứng và làm việc cùng AI.

Ông Cường cho biết, sinh viên đang sử dụng kiến thức đơn ngành nên đào tạo đại học cần tư duy liên ngành để đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Thị trường lao động cần những sinh viên chất lượng, đa nhiệm hơn và không thể tuyển dụng mỗi sinh viên với một nhiệm vụ duy nhất. Ngoài kỹ năng chuyên môn, sinh viên cần chuẩn bị năng lực ngoại ngữ, kỷ luật công việc…

“Chúng tôi sẵn sàng đem thiết bị xe tự hành để đến trường sinh viên tiếp cận thực hành và cấp giấy chứng nhận khi sinh viên hoàn thành chương trình đào tạo”, ông Cường nói.