Nhà tù Hàn Quốc vỡ trận vì nắng nóng

Các phòng giam được thiết kế cho 5 tù nhân thường giam giữ gần gấp đôi số đó. Ảnh: Bộ Tư pháp Hàn Quốc.

Tiếng khóa kim loại vang lên khô khốc khi còng số 8 siết chặt hai cổ tay: "Bạn hiện đã bị tạm giam".

Chỉ trong khoảnh khắc, việc cử động đôi tay một cách bình thường trở nên bất khả thi. Ngay cả một động tác đơn giản như gãi đầu cũng trở thành thử thách trong chiếc xe chở phạm nhân đang lăn bánh.

Thế nhưng, sau khi chiếc xe đi qua cánh cổng sắt nặng nề để tiến vào Nhà tù nữ Cheongju - nơi những dãy nhà màu vàng nhạt bao quanh một khoảng sân tập nhỏ - người ta nhanh chóng nhận ra rằng chiếc còng tay chỉ là điều khó chịu nhỏ nhất.

Bên trong khu giam giữ tập thể, không gian chật hẹp đến mức ngay cả khi còng đã được tháo bỏ, việc duỗi thẳng một cánh tay cũng trở nên khó khăn.

Đáng nói, Nhà tù nữ Cheongju lại được xem là một trong những cơ sở giam giữ có điều kiện tốt nhất Hàn Quốc. Là nhà tù duy nhất dành riêng cho nữ phạm nhân trên toàn quốc, nơi đây được đánh giá có cơ sở vật chất và điều kiện quản lý tốt hơn nhiều trại giam khác. Tuy nhiên, ngay cả cơ sở này cũng không thể tránh khỏi bài toán quá tải kéo dài, theo Korea Times.

Tù nhân áp lực, quản giáo kiệt sức

Theo thiết kế, Nhà tù nữ Cheongju có sức chứa 619 phạm nhân. Tuy nhiên, vào thời điểm phóng viên tới ghi nhận, nơi đây đang giam giữ khoảng 742 người, tương đương gần 120% công suất.

Tình trạng quá tải hiện rõ khi bước vào từng buồng giam. Những phòng rộng vỏn vẹn 16,45 m2 vốn chỉ dành cho 5 người nay phải chứa tới 7 hoặc 8 phạm nhân. Cá biệt, có buồng giam lên tới 10 người.

Trong không gian chật chội ấy, các phạm nhân phải nằm sát nhau khi ngủ, chịu đựng tiếng thở, tiếng ngáy cùng mọi cử động của người bên cạnh suốt đêm.

Bầu không khí căng thẳng thường trực khiến những mâu thuẫn nhỏ cũng dễ dàng bùng phát thành cãi vã, từ việc ai được vào nhà vệ sinh trước, vị trí nằm ngủ cho tới chiếc tủ cá nhân nào thuận tiện hơn. Theo các quản giáo, nhiều phạm nhân liên tục xin được chuyển sang phòng giam riêng.

Một phòng giam biệt lập tại Trại giam nữ Cheongju ở Cheongju, tỉnh Bắc Chungcheong. Mặc dù chật chội ngay cả đối với một người, phòng giam này vẫn giam giữ hai tù nhân do tình trạng quá tải. Ảnh: Bộ Tư pháp Hàn Quốc.

Không chỉ người bị giam giữ chịu áp lực, đội ngũ quản giáo cũng phải gánh thêm khối lượng công việc khổng lồ. Họ vừa phải hòa giải các mâu thuẫn, xử lý khiếu nại, vừa chăm sóc sức khỏe tinh thần cho phạm nhân. Khi số lượng người bị giam tăng lên, nhu cầu giám sát, áp giải, giải quyết xung đột, hỗ trợ y tế và tư vấn tâm lý cũng tăng theo.

Tại Nhà tù nữ Cheongju, khoảng 240 cán bộ phải quản lý hơn 740 phạm nhân. Đáng chú ý, mỗi ca trực đêm chỉ có 18 quản giáo làm nhiệm vụ, đồng nghĩa mỗi người phải phụ trách hơn 40 phạm nhân, đồng thời tuần tra, xử lý yêu cầu khẩn cấp, ứng phó các tình huống bất ngờ và giải quyết hàng loạt phản ánh phát sinh.

Dù thường xuyên đối mặt nguy cơ bị tấn công, chứng kiến các vụ tự gây thương tích hoặc những hành vi khó lường của phạm nhân, các quản giáo cho biết họ không được hưởng chế độ phụ cấp độc hại, nguy hiểm tương đương cảnh sát hay lính cứu hỏa.

Khủng hoảng nhà tù ngày càng trầm trọng

Tình trạng quá tải tại Nhà tù nữ Cheongju chỉ là một lát cắt của cuộc khủng hoảng trên phạm vi cả nước, khi ngày càng nhiều cơ sở cải huấn của Hàn Quốc hoạt động vượt xa công suất thiết kế.

Năm ngoái, số phạm nhân trung bình mỗi ngày trên toàn quốc đạt 63.680 người, cao hơn hơn 13.000 người so với tổng sức chứa chỉ 50.614 chỗ.

Tỷ lệ sử dụng trung bình của các trại giam lên tới 125,8%, tăng hơn 20 điểm phần trăm chỉ sau ba năm, từ mức 104,3% vào năm 2022. Trong khi đó, tỷ lệ này tại nhiều quốc gia phát triển vẫn dưới 100%, như Nhật Bản chỉ khoảng 47% và Mỹ khoảng 86%.

Cán bộ trại giam khống chế một nữ tù nhân có hành vi bạo lực trong khi bị dẫn giải tại Trại giam nữ Cheongju. Ảnh: Bộ Tư pháp Hàn Quốc.

Các quản giáo cho biết công việc của họ không đơn thuần là mở và khóa những cánh cửa sắt. Mỗi ngày từ 6h sáng, họ bắt đầu hỗ trợ phạm nhân trong sinh hoạt, giáo dục và chuẩn bị cho quá trình tái hòa nhập cộng đồng sau khi mãn hạn tù.

"Mục tiêu là cứu lấy cuộc đời của một con người và rộng hơn là bảo vệ cả xã hội", một quản giáo chia sẻ.

Tuy nhiên, niềm tin ấy ngày càng trở nên mong manh trong những buồng giam chật kín người.

Một ngày không xảy ra sự cố đã được xem là may mắn. Thiếu ngủ kéo dài khiến phạm nhân dễ cáu gắt và phản ứng dữ dội chỉ vì những bất tiện rất nhỏ. Phần lớn sự bức xúc đó lại trút lên các quản giáo.

Chính vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng Chính phủ Hàn Quốc cần tăng đầu tư cho điều kiện sinh hoạt tại các cơ sở cải huấn, không phải để phạm nhân sống thoải mái hơn, mà nhằm nâng cao hiệu quả cải tạo và giảm nguy cơ tái phạm sau khi họ trở về xã hội.

Theo ngân sách năm ngoái, chi phí giam giữ một phạm nhân tại Hàn Quốc vào khoảng 28,64 triệu won (khoảng 18.500 USD) mỗi năm. Tuy nhiên, nếu người chấp hành án chỉ rời nhà tù với tâm lý bức bối và oán giận thay vì được cải tạo, nguy cơ tái phạm sẽ cao hơn, kéo theo những chi phí xã hội còn lớn hơn nhiều.

Thực tế, tỷ lệ tái phạm dẫn đến phải quay trở lại nhà tù của Hàn Quốc năm ngoái lên tới 21,2%, tức cứ khoảng 5 người mãn hạn tù thì có 1 người phải quay trở lại trại giam.

"Dù muốn hay không, những người phạm tội cuối cùng vẫn sẽ trở về với xã hội", Bộ trưởng Tư pháp Chung Sung-ho nói.

"Một môi trường như thế này không thể giúp họ hoàn lương. Nó chỉ khiến sự tức giận và bất mãn ngày càng lớn hơn", ông cho biết.

Một nữ tù nhân tại Trại giam nữ Cheongju gây rối bên trong một phòng giam bảo vệ. Ảnh: Bộ Tư pháp Hàn Quốc.

Để giải quyết tình trạng trên, Bộ Tư pháp Hàn Quốc đang xem xét nâng Cơ quan Cải huấn Hàn Quốc, hiện trực thuộc bộ, thành một cơ quan độc lập. Từ cuối tháng tới, nước này cũng dự kiến thành lập Ủy ban Cải cách Cải huấn tạm thời hoạt động trong một năm, cùng các tổ công tác chuyên trách nhằm tìm giải pháp xử lý tình trạng quá tải nhà tù. Tuy nhiên, các phương án cụ thể vẫn chưa được chốt.

Khoảng 16h30 mỗi ngày, toàn bộ khu giam giữ tại Nhà tù nữ Cheongju bị khóa hoàn toàn, không ai được phép ra vào.

Sau khi hoàn tất việc điểm danh, một quản giáo bước ra với bộ đồng phục ướt đẫm mồ hôi bám chặt vào lưng.

"Thực sự không thể tiếp tục như thế này nữa. Trong một môi trường như vậy, việc cải tạo phạm nhân gần như là điều không thể", người này nói bằng giọng khàn đặc.