Nhà Văn hóa Thanh Niên tạm khép cửa, một phần ký ức thành phố hẹn ngày trở về

Ngày 11.3, fanpage Nhà Văn hóa Thanh Niên TP.HCM (NVH Thanh Niên) đăng bức thư mang tên Lời tạm biệt và hẹn ngày trở về ngôi nhà thanh xuân của chúng ta, thông báo đơn vị sẽ tạm đóng cửa từ ngày 14.3 để phục vụ việc xây dựng công trình mới. Cùng với thông tin di dời, bức thư gửi lời cảm ơn đến những người từng gắn bó với nơi này, từ cán bộ, nhân viên, văn nghệ sĩ, giảng viên, cộng tác viên đến nhiều bạn trẻ đã học tập, sinh hoạt và trưởng thành tại đây. Thư cũng nhắc lại chặng đường hơn 50 năm từ sau ngày đất nước thống nhất và gọi NVH Thanh Niên là “ngôi nhà thanh xuân của chúng ta”.

Cán bộ công nhân viên của NVH Thanh Niên TP.HCM trong buổi chào cờ cuối cùng tại ngôi nhà cũ - Ảnh: FB NVH Thanh Niên

Bức thư sau đó được chia sẻ khá rộng trên mạng xã hội, kéo theo nhiều bình luận nhắc lại những kỷ niệm gắn với địa chỉ này. Có người nhớ quãng thời gian tham gia câu lạc bộ, học lớp kỹ năng, dự chương trình văn nghệ, sinh hoạt đội nhóm. Có người chỉ nhắc những cuộc hẹn quen thuộc ở khu trung tâm, nơi NVH Thanh Niên từng là một điểm đến dễ gặp, dễ nhớ và gần gũi với nhiều người trẻ. Những phản hồi đó cho thấy nơi này từ lâu không chỉ là một địa điểm tổ chức phong trào hay sinh hoạt đoàn thể, mà còn gắn với một phần đời sống rất cụ thể của nhiều thế hệ thanh niên TP.HCM.

Cán bộ công nhân viên của NVH Thanh Niên TP.HCM trong buổi chào cờ cuối cùng tại ngôi nhà cũ - Ảnh: FB NVH Thanh Niên

Theo kế hoạch, từ ngày 14.3, NVH Thanh Niên sẽ tạm ngưng hoạt động tại công trình cũ để bước vào giai đoạn xây dựng mới, dự kiến hoàn thành vào năm 2028. Công trình mới vẫn được xây trên khu đất hiện hữu ở số 4 Phạm Ngọc Thạch, khu đất có bốn mặt tiền gồm Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn Thị Minh Khai, Hai Bà Trưng và Nguyễn Văn Chiêm. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 2.240 tỉ đồng từ ngân sách TP.HCM và đã được khởi công từ ngày 19.12.2025.

NVH Thanh Niên mới có quy mô 25 tầng, gồm 4 tầng hầm và 21 tầng nổi, cao khoảng 84m, tổng diện tích sàn hơn 93.000m2. Bên trong sẽ có quảng trường sự kiện, hội trường, khu hoạt động nghệ thuật, trung tâm khoa học công nghệ trẻ, khu hỗ trợ khởi nghiệp, các lớp học kỹ năng cùng nhiều không gian cộng đồng. Có thể thấy thành phố đang định hình lại vai trò của NVH Thanh Niên theo hướng rộng hơn trước, không chỉ là nơi tổ chức các hoạt động phong trào mà còn là không gian học tập, sáng tạo, kết nối và hỗ trợ thanh niên trong bối cảnh mới.

Hoạt động đón năm mới tại NVH Thanh Niên

Việc xây mới là điều dễ hiểu với một công trình đã hoạt động suốt nhiều thập niên ở khu trung tâm thành phố. Cơ sở vật chất cũ sau thời gian dài sử dụng khó đáp ứng đầy đủ nhu cầu ngày càng lớn và đa dạng của người trẻ. Nhưng sự quan tâm dành cho bức thư chia tay trong những ngày qua cũng cho thấy Nhà Văn hóa Thanh Niên không được nhìn như một công trình công cộng đơn thuần. Với không ít người, nơi này gắn với một quãng đời, một giai đoạn trưởng thành và một thói quen sinh hoạt đã kéo dài nhiều năm.

NVH Thanh Niên hiện ở số 4 Phạm Ngọc Thạch, trước năm 1975 là số 4 Duy Tân. Đây từng là địa chỉ gắn với phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn, sau đó được biết đến như Trung tâm sinh hoạt thanh niên và là nơi 5 cánh quân của Thành Đoàn Sài Gòn, Gia Định tập kết trong ngày 30.4.1975. Sau ngày đất nước thống nhất, từ địa chỉ này hình thành Câu lạc bộ Thanh niên, tiền thân của NVH Thanh Niên, đơn vị chính thức thành lập ngày 4.9.1975.

Đường Duy Tân trước 1975 - Ảnh: Tư liệu

Trong nhiều năm, NVH Thanh Niên hiện diện trong đời sống thành phố qua nhiều hoạt động khác nhau như lễ hội, hội thi, chương trình biểu diễn, giao lưu văn hóa, hoạt động cộng đồng, sinh hoạt câu lạc bộ, lớp kỹ năng, sân chơi dành cho học sinh, sinh viên, thanh niên công nhân cùng nhiều chương trình tình nguyện, truyền thông xã hội. Với người này, đây là nơi đi học một lớp kỹ năng. Với người khác, đây là nơi sinh hoạt đội nhóm, tham gia câu lạc bộ, biểu diễn hoặc gặp gỡ bạn bè. Chính quá trình sử dụng liên tục qua nhiều năm đã khiến Nhà Văn hóa Thanh Niên đi vào kinh nghiệm sống của nhiều người trẻ, chứ không chỉ tồn tại như một địa chỉ ghi trên bản đồ.

Vì vậy, câu chuyện của NVH Thanh Niên không chỉ là chuyện xây một công trình mới thay cho công trình cũ. Điều được nhắc đến nhiều trong những ngày qua là sự tiếp nối. Một tòa nhà mới có thể hiện đại hơn, rộng hơn, có thêm nhiều công năng hơn. Nhưng điều công chúng chờ đợi không dừng ở hình thức kiến trúc hay quy mô đầu tư. Điều được chờ đợi là công trình mới vẫn giữ được tính mở, sức hút cộng đồng và vai trò của một không gian công cộng quen thuộc, nơi người trẻ có thể bước vào để học hỏi, tham gia hoạt động, kết nối với nhau và tìm thấy cảm giác gần gũi như trước.

Cán bộ công nhân viên của NVH Thanh Niên TP.HCM trong buổi chào cờ cuối cùng tại ngôi nhà cũ - Ảnh: FB NVH Thanh Niên

TP.HCM nhiều năm nay liên tục thay đổi diện mạo đô thị. Trong dòng chảy đó, không ít công trình cũ được sửa chữa, xây lại hoặc thay đổi công năng. Với những địa điểm đã có chiều dày lịch sử và gắn bó với nhiều thế hệ, mỗi lần thay đổi không chỉ là chuyện hạ tầng mà còn liên quan đến ký ức đô thị. Nhà Văn hóa Thanh Niên là một trường hợp như vậy. Giá trị của nơi này không chỉ đến từ vị trí trung tâm hay lịch sử hoạt động lâu năm, mà còn đến từ cách nó đã đồng hành với đời sống văn hóa và sinh hoạt cộng đồng của thành phố.

Nhìn từ câu chuyện này có thể thấy một công trình công cộng muốn sống lâu trong ký ức không chỉ cần quy mô hay vị trí đẹp. Điều quan trọng hơn là khả năng trở thành một phần của đời sống người dân. Nhà Văn hóa Thanh Niên đã có được điều đó trong nhiều thập niên. Việc xây mới vì thế càng đặt ra yêu cầu giữ lại tinh thần vốn có của địa chỉ này, để công trình sau năm 2028 không chỉ mới về kiến trúc mà còn tiếp tục gần gũi với cộng đồng như cách nơi đây từng hiện diện trong đời sống thanh niên thành phố.

Trong thời gian tới không gian quen thuộc của NVH Thanh Niên sẽ tạm khép lại để nhường chỗ cho giai đoạn xây dựng mới kéo dài khoảng ba năm. Khi công trình trở lại vào năm 2028, thành phố sẽ có thêm một tòa nhà mới ở vị trí trung tâm. Cùng với công trình mới, công chúng cũng chờ sự trở lại của một địa chỉ đã gắn với lịch sử phong trào thanh niên, với sinh hoạt văn hóa cộng đồng và với ký ức của nhiều thế hệ người trẻ TP.HCM.

Tiểu Vũ