Nhạc sĩ Giáng Son vui và nhẹ nhõm khi thắng kiện bản quyền 'Giấc mơ trưa' trước BH Media

Theo nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến, sau 4 ngày tạm dừng xét xử, sáng 26/6, Tòa án nhân dân (TAND Hà Nội) đã công bố phán quyết sơ thẩm vụ án kinh doanh thương mại về việc tranh chấp quyền sở hữu bản ghi âm, ghi hình giữa các nguyên đơn là nhạc sĩ Giáng Son, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến và bị đơn là Công ty cổ phần Thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media).

Nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến và Giáng Son sau phiên tòa vào sáng 26/6. (Ảnh: FBNV).

Căn cứ tài liệu, chứng cứ và lời khai tại tòa, TAND Hà Nội xác định nhạc sĩ Giáng Son và nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến là đồng tác giả, đồng thời là đồng chủ sở hữu quyền tác giả đối với ca khúc "Giấc mơ trưa".

Công ty BH Media đã sử dụng bản ghi âm phối khí dựa trên bản gốc khi chưa được nhạc sĩ đồng ý là phạm luật. Tòa buộc công ty này phải xin lỗi nhạc sĩ Giáng Son công khai trên các phương tiện truyền thông đại chúng.

Ngay sau khi phiên tòa kết thúc, Báo Xây dựng đã có cuộc trao đổi với nhạc sĩ Giáng Son về hành trình gần 5 năm theo đuổi vụ kiện.

Vui trước sự công tâm của tòa án

Sau gần 5 năm theo đuổi vụ kiện, cảm xúc của chị như thế nào về phán quyết cuối cùng của tòa án?

Điều khiến tôi vui nhất và cũng là thành công nhất của vụ kiện này là sự công tâm của tòa án. Tòa đã xác nhận BH Media sai, đã lạm dụng quyền của hệ thống YouTube Content ID để "đánh gậy" những người là chủ sở hữu thực sự của tác phẩm. Đó là điều quan trọng nhất.

Tôi cũng rất mong tòa án và những người cầm cân nảy mực hiểu đúng về quyền sở hữu trí tuệ, nhìn đúng bản chất của sự việc là có hành vi xâm phạm, chứ không phải chỉ chấp nhận cách giải thích mơ hồ rằng "chúng tôi chỉ quét theo hệ thống, không có ý xâm phạm".

Điều quan trọng là phải nhìn rõ bản chất của vụ việc.

Nhìn lại hành trình gần 5 năm theo đuổi vụ kiện, có thời điểm nào chị cảm thấy nản lòng hay muốn bỏ cuộc không?

Tôi chưa bao giờ thấy nản. Ngay từ đầu tôi đã xác định kiện tụng sẽ rất dài và tôi luôn quyết tâm đi đến cùng.

Nhưng đúng thật là có những lúc rất mệt mỏi. Tôi phải lên tòa rất nhiều lần, gặp thẩm phán. Khi thay đổi thẩm phán, tôi lại phải khai đi khai lại từ đầu, phải giải thích đi giải thích lại cùng một vấn đề.

Mệt nhất là áp lực về tinh thần. Những ngày xét xử vừa qua, đặc biệt phiên đầu tiên hôm 22/6 diễn ra rất căng thẳng.

Phía tòa liên tục khuyến khích hai bên hòa giải, còn phía BH Media vẫn cho rằng họ không có lỗi và bác bỏ toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn. Khi đó tôi thực sự rất căng thẳng và có cảm giác mông lung.

Nhưng đến hôm nay, khi tòa nhìn nhận đúng bản chất vụ việc và xác định BH Media sai thì tôi rất vui và cảm thấy nhẹ nhõm. Điều đó không chỉ có ý nghĩa với riêng tôi mà còn với hàng nghìn nhạc sĩ khác.

Theo đuổi vụ kiện trong 5 năm nhưng chị không đặt nặng yêu cầu bồi thường thiệt hại mà chủ yếu yêu cầu một lời xin lỗi công khai. Quyết định đó xuất phát từ điều gì?

Trong suốt thời gian tôi theo đuổi vụ kiện, phía BH Media không nhận sai vì nếu nhận sai thì đồng nghĩa với việc họ thừa nhận đã sai với hàng nghìn nhạc sĩ. Ngay tại tòa, họ vẫn tiếp tục tranh luận và đổ lỗi cho phía Hồ Gươm Audio.

Nhiều người nghĩ đến chuyện bồi thường, nhưng việc chứng minh thiệt hại vật chất rất phức tạp. Muốn yêu cầu bồi thường thì phải chứng minh BH Media đã khai thác "Giấc mơ trưa" được bao nhiêu tiền. Đó lại là những dữ liệu thuộc YouTube và BH Media nên rất khó tiếp cận.

Nếu yêu cầu bồi thường về tinh thần cũng phải chứng minh mình bị ảnh hưởng sức khỏe, có hồ sơ bệnh án, giấy xác nhận của bác sĩ... Những thủ tục đó rất mất thời gian.

Vì vậy tôi quyết định bỏ qua yêu cầu bồi thường để vụ việc được giải quyết nhanh hơn. Điều tôi cần là một lời xin lỗi và sự thừa nhận rằng họ đã làm sai. Điều đó không hề nhỏ.

Nhạc sĩ Giáng Son. (Ảnh: FBNV).

Mong các tác giả phải hiểu quyền lợi hợp pháp

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhiều năm qua là việc doanh nghiệp quản lý nội dung trên nền tảng số sử dụng hệ thống Content ID để xác lập quyền. Sau phán quyết của tòa, chị mong muốn các đơn vị khai thác nội dung sẽ thay đổi cách ứng xử với quyền tác giả như thế nào?

Tôi nghĩ chắc chắn họ phải thay đổi.

Tất cả những công ty như BH Media cần phải rà soát lại toàn bộ những tác phẩm không thuộc quyền của mình hoặc chưa được sự cho phép của tác giả thì phải trả lại ngay cho chủ sở hữu, cho người sản xuất và tác giả.

Điều rất vô lý là có những nhạc sĩ vừa sáng tác, vừa tự sản xuất tác phẩm, vừa mới phát hành đã bị "đánh gậy". Không phải những bài hát cũ như "Giấc mơ trưa", mà là những ca khúc mới phát hành cũng bị như vậy.

Điều đó cho thấy có cả một hệ thống chuyên đi "nhận vơ" quyền sở hữu. Những hành vi như vậy phải chấm dứt ngay lập tức và phải trả lại quyền khai thác cho các tác giả.

Thực tế, khi đã nộp đơn kiện, tôi tiếp tục phát hiện thêm 3 ca khúc là "Nến trắng", "Cỏ và mưa", "Chút nắng vàng bay" do tôi sáng tác cũng bị BH Media khai thác. Nhưng tôi muốn tập trung giải quyết dứt điểm một vụ việc trước nên chưa đưa 3 tác phẩm đó vào vụ kiện.

Hiện nay, ngay sau vụ "Giấc mơ trưa", BH Media không còn khai thác nữa và cũng đã gỡ khỏi hệ thống. Vì vậy hiện tại không còn tác phẩm nào của tôi bị họ giữ quyền khai thác.

Nếu nhìn rộng hơn một vụ tranh chấp giữa cá nhân và doanh nghiệp, theo chị, phán quyết lần này tạo ra giá trị gì đối với cộng đồng sáng tạo tại Việt Nam?

Tôi nghĩ đây là một niềm hy vọng rất lớn cho các nhạc sĩ, nghệ sĩ trên cả nước. Trên trang cá nhân của tôi, hàng trăm nghệ sĩ đều theo dõi rất sát kết quả vụ kiện này.

Nếu đây là một trong những vụ việc đầu tiên và sau này có thể trở thành một tiền lệ để áp dụng cho các vụ việc tương tự thì sẽ rất tốt. Nó sẽ giúp những người sáng tạo có thêm niềm tin khi bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Sau khi vụ việc kết thúc, tôi cũng trao đổi với các luật sư và Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam. Mọi người đều nói rằng vụ việc này sẽ giúp các nhạc sĩ hiểu rõ hơn về quyền của mình.

Tôi mong các tác giả phải hiểu quyền tác giả và quyền liên quan của mình, đặc biệt những người vừa sáng tác vừa tự sản xuất. Khi quyền lợi bị xâm phạm thì phải lên tiếng, phải có phản ứng.

Nếu chúng ta không phản ứng hoặc phản ứng quá yếu thì những hành vi xâm phạm sẽ còn tiếp diễn.

Cảm ơn chị!