Nhận 300 triệu 'chạy hồ sơ' đất đai, người phụ nữ xin trả dần 1 triệu đồng/tháng

Tranh chấp về khoản tiền giao để làm thủ tục đất đai

Theo trình bày của ông N. (ngụ TP Quảng Ninh), tháng 9/2021, vợ chồng ông cho hàng xóm là bà L. vay 300 triệu đồng. Việc vay tiền được lập thành văn bản, có chữ ký xác nhận của bà L., không tính lãi và không thỏa thuận thời hạn trả nợ.

Một năm sau, do cần tiền chi tiêu, vợ chồng ông N. nhiều lần yêu cầu bà L. trả khoản tiền này nhưng không được đáp ứng. Vì vậy, vợ chồng ông đã khởi kiện, yêu cầu tòa án buộc bà L. trả toàn bộ 300 triệu đồng trong một lần.

Ở chiều ngược lại, ban đầu bà L. không thừa nhận vay tiền. Bà cho rằng 300 triệu đồng thực chất là tiền vợ chồng ông N. giao để thực hiện công việc theo ủy quyền, gồm làm thủ tục tách thửa đất, xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất.

Nhận 300 triệu đồng của hàng xóm để “chạy" thủ tục đất đai, người phụ nữ đề nghị trả 1 triệu đồng/tháng khi bị đòi lại tiền. Ảnh minh họa: Hoàng Hà

Bà L. trình bày số tiền được dùng cho các khoản liên quan đến việc làm hồ sơ, như chi phí đi lại, công chứng giấy tờ và lấy hồ sơ lưu trữ. Bà cho biết viết giấy vay tiền nhằm tạo lòng tin cho vợ chồng ông N. Từ đó, bà cho rằng tranh chấp cần được xem xét theo thỏa thuận ủy quyền, thay vì xác định là tranh chấp hợp đồng vay tài sản.

Tuy nhiên, trong đơn đề nghị xét xử vắng mặt sau đó, bà L. thừa nhận khoản nợ 300 triệu đồng theo giấy vay tiền lập tháng 9/2021. Do hoàn cảnh kinh tế khó khăn, bà đề xuất mỗi tháng trả một triệu đồng.

Xét xử sơ thẩm, TAND TP Uông Bí (nay là TAND khu vực 2 - Quảng Ninh) chấp nhận yêu cầu khởi kiện của vợ chồng ông N. Căn cứ các quy định của Bộ luật Dân sự về hợp đồng vay tài sản và nghĩa vụ trả nợ, tòa tuyên buộc bà L. thanh toán 300 triệu đồng tiền gốc cho vợ chồng ông N.

Không đồng ý với phán quyết trên, bà L. kháng cáo. Bà đề nghị xem xét lại bản chất của giấy nhận tiền, cho rằng văn bản này không phải hợp đồng vay mà chỉ xác nhận việc bà nhận tiền để thực hiện công việc có thù lao theo thỏa thuận và chịu trách nhiệm nếu công việc không đạt kết quả.

Giấy vay tiền vô hiệu, người nhận vẫn phải hoàn trả 300 triệu đồng

Tại phiên tòa phúc thẩm, TAND tỉnh Quảng Ninh (nay là TAND TP Quảng Ninh) nhận định, trong các biên bản lấy lời khai, chính ông N. và bà L. từng trình bày việc giao 300 triệu đồng nhằm phục vụ thủ tục đất đai, trong đó có nội dung chi phí để “chạy hồ sơ”.

Ông N. và bà L. xác nhận những lời khai này được đưa ra tự nguyện khi được hỏi tại phiên tòa phúc thẩm. Người làm chứng cũng khai đã nghe về thỏa thuận trả 300 triệu đồng tiền công cho bà L. thực hiện công việc.

Từ các chứng cứ trên, tòa phúc thẩm cho rằng việc ông N. xác định đây là khoản vay độc lập không phù hợp với bản chất sự việc. Giấy viết tay lập tháng 9/2021 bị xác định là giao dịch giả tạo, vô hiệu theo Điều 124 Bộ luật Dân sự năm 2015. Theo Điều 131 của bộ luật này, khi giao dịch dân sự vô hiệu, các bên phải khôi phục tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Mặc dù bà L. cho rằng đã sử dụng hết số tiền để thực hiện công việc, bà không cung cấp được chứng từ chứng minh các khoản chi phí cụ thể. Vì vậy, tòa không chấp nhận lập luận này và buộc bà hoàn trả 300 triệu đồng cho vợ chồng ông N.

Hội đồng xét xử TAND tỉnh Quảng Ninh không chấp nhận kháng cáo của bà L., nhưng sửa bản án sơ thẩm về căn cứ pháp lý: thay vì xác định 300 triệu đồng là khoản nợ vay, tòa tuyên giấy viết tay ngày 16/9/2021 vô hiệu và buộc bà L. hoàn trả toàn bộ số tiền đã nhận cho vợ chồng ông N.

(Tham khảo Bản án số 72/2023/DS-PT ngày 31/10/2023 của TAND tỉnh Quảng Ninh, nay là TAND TP Quảng Ninh)