Nhận bí mật công nghệ tên lửa Storm Shadow, Ukraine có đủ sức tạo nên bước ngoặt?

Tên lửa Storm Shadow/SCALP được trưng bày ở vị trí trung tâm tại gian hàng của Tập đoàn MBDA ở Triển lãm Hàng không Paris năm 2025. Ảnh: Axios

Thủ tướng Anh Andy Burnham vừa đến Kyiv trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên trên cương vị lãnh đạo, mang theo món quà chiến lược có thể thay đổi cán cân dài hạn của cuộc xung đột Nga-Ukraine: quyền tiếp cận dữ liệu mật về linh kiện Anh trong tên lửa hành trình Storm Shadow/SCALP. 

Thỏa thuận này mở đường để Ukraine, cùng Pháp, thiết lập dây chuyền lắp ráp và sản xuất phiên bản nội địa của loại vũ khí từng khiến Nga đau đầu bởi khả năng tấn công chính xác các mục tiêu cứng sâu trong hậu phương.

Sự kiện diễn ra đúng dịp kỷ niệm Ngày Độc lập thứ 35 của Ukraine. Thủ tướng Burnham được Ngoại trưởng Andrii Sybiha và các quan chức Ukraine đón tại nhà ga sau chuyến đi bằng tàu hỏa.

Trong các cuộc gặp với Tổng thống Volodymyr Zelensky và phiên họp của “liên minh sẵn sàng”, ông chính thức xác nhận chính phủ Anh cho phép Tập đoàn quốc phòng MBDA giải mật thông tin về các thành phần tên lửa Storm Shadow/SCALP do Anh chế tạo. 

Pháp trước đó đã đồng ý chia sẻ công nghệ tên lửa SCALP-EG - tên gọi xuất khẩu của cùng hệ thống. Việc Anh “bật đèn xanh” là mảnh ghép còn thiếu để Ukraine có thể tiến tới sản xuất tại chỗ, giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ kho dự trữ châu Âu vốn đang cạn dần sau nhiều năm hỗ trợ.

Tên lửa Storm Shadow (phiên bản Anh) và tên lửa SCALP-EG (phiên bản Pháp) là sản phẩm hợp tác lâu đời của MBDA, ra đời từ những năm 1990 và đưa vào biên chế khoảng năm 2003. 

Đây là tên lửa hành trình phóng từ trên không, được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ đánh sâu (deep strike) vào mục tiêu cố định hoặc ít di động, đặc biệt là các công trình kiên cố như hầm chỉ huy, kho đạn, cầu cảng hay cơ sở hạ tầng quan trọng. 

Tên lửa Storm Shadow/SCALP dài khoảng 5,1 mét, trọng lượng khoảng 1.300 kg, mang đầu đạn BROACH nặng gần 450 kg. 

BROACH là hệ thống đầu đạn kép tiên tiến: một phần sạc hình nón tạo lỗ xuyên qua lớp bê tông hoặc giáp cứng, phần còn lại phát nổ bên trong để tối đa hóa thiệt hại.

Tên lửa Storm Shadow. Ảnh: MBDA

Khả năng xuyên phá này khiến nó đặc biệt hiệu quả với các mục tiêu được bảo vệ cao, điều đã được chứng minh qua nhiều cuộc không kích của Ukraine vào lãnh thổ Nga và vùng bị chiếm đóng kể từ năm 2023.

Về tầm bắn, các nguồn chính thức thường nêu khoảng hơn 250 km, đủ để đe dọa các mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga từ không phận Ukraine. 

Một số tài liệu kỹ thuật đề cập khả năng lên đến khoảng 550 km tùy cấu hình và điều kiện phóng, nhưng con số thực tế vận hành thường được giữ ở mức khiêm tốn hơn vì lý do an ninh. 

Tên lửa Storm Shadow bay với tốc độ dưới âm, sử dụng thiết kế thân và cánh tối ưu hóa để giảm diện tích phản xạ radar, giúp nó khó bị phát hiện hơn so với nhiều loại tên lửa hành trình khác cùng thế hệ. 

Hệ thống dẫn đường kết hợp nhiều lớp: định vị quán tính (INS), GPS, hệ thống theo địa hình TERPROM giúp bám sát địa hình ở độ cao thấp để tránh radar và đầu dò hồng ngoại hình ảnh (IIR) ở giai đoạn cuối để khóa mục tiêu với độ chính xác cao, ngay cả khi tín hiệu vệ tinh bị nhiễu.

Ukraine đã tích hợp thành công tên lửa Storm Shadow và SCALP lên máy bay Su-24, nhờ các kỹ sư Anh hỗ trợ phát triển giá treo phù hợp. 

Việc sử dụng tên lửa Storm Shadow để tấn công kho dầu, cơ sở hậu cần và mục tiêu quân sự sâu trong Nga đã buộc Moscow phải phân tán lực lượng phòng không. 

Tuy nhiên, số lượng tên lửa sẵn có từ kho Anh, Pháp và Ý là hữu hạn. Việc tái khởi động dây chuyền sản xuất tại châu Âu năm 2025 chỉ là giải pháp tạm thời. 

Thỏa thuận mới cho phép Ukraine tiếp cận dữ liệu linh kiện Anh, vốn chiếm tỷ lệ quan trọng trong hệ thống, mở ra khả năng lắp ráp và dần nội địa hóa một phần sản xuất. 

Tên lửa Storm Shadow. Ảnh: MBDA

Dù vậy, quá trình này không đơn giản. Tên lửa đòi hỏi chuỗi cung ứng phức tạp gồm động cơ, hệ thống điện tử, đầu dò và đầu đạn. 

Việc chuyển giao dữ liệu mật chỉ là bước đầu, Ukraine sẽ cần thời gian xây dựng cơ sở vật chất, đào tạo nhân lực và đạt chứng nhận để sản xuất ổn định. 

Các chuyên gia nhận định tác động thực sự có thể mất nhiều tháng đến vài năm, nhưng về lâu dài sẽ giúp Kyiv chủ động hơn trong chiến lược đánh sâu, giảm áp lực lên nguồn cung đồng minh.

Thỏa thuận còn gắn với hợp tác trí tuệ nhân tạo (AI): Anh được tiếp cận dữ liệu chiến trường từ hệ thống Avengers của Ukraine, nguồn thông tin thực tế quý giá để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo quốc phòng. 

Động thái này phản ánh xu hướng hợp tác sâu hơn, không chỉ viện trợ vũ khí sẵn có mà chuyển giao công nghệ để Ukraine tự lực. 

Nga đã phản ứng gay gắt, cáo buộc Anh “tham gia trực tiếp vào cuộc chiến” và “đổ thêm dầu vào lửa”. Thủ tướng Burnham đáp trả bằng cách nhấn mạnh câu hỏi “ai bắt đầu ngọn lửa”, đồng thời khẳng định London sẽ đứng bên Ukraine “lâu dài bao lâu cần thiết”.

Việc Anh trao bí mật công nghệ tên lửa Storm Shadow đánh dấu bước tiến quan trọng trong hỗ trợ Ukraine hướng tới tự chủ quốc phòng. 

Loại tên lửa hành trình chính xác, tàng hình tương đối và có đầu đạn xuyên phá mạnh này từng là vũ khí đòn bẩy chiến thuật; nếu Ukraine sản xuất được số lượng đáng kể, nó sẽ trở thành công cụ chiến lược giúp duy trì áp lực lên hậu phương Nga trong thời gian dài. 

Dù thách thức kỹ thuật và công nghiệp còn lớn, thỏa thuận này gửi tín hiệu rõ ràng: sự hỗ trợ của phương Tây đang chuyển từ “cho cá” sang “dạy câu”, phù hợp với thực tế cuộc xung đột kéo dài và nhu cầu tự lực ngày càng cấp bách của Kyiv.

(Theo theguardian.com, telegraph.co.uk, independent.co.uk, breakingdefense.com, theaviationist.com, en.interfax.com.ua)