Nhận diện Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và Chủ nghĩa xã hội công nghệ

Chủ trì hội thảo có các đồng chí: GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS, TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS, TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.

GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu đề dẫn hội thảo.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, GS, TS Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh: Cuộc Cách mạng công nghiệp hiện đại với hạt nhân là công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm biến đổi căn bản chất lượng lực lượng sản xuất và cấu trúc quyền lực kinh tế - xã hội toàn cầu. Trong bối cảnh đó, cả chủ nghĩa tư bản (CNTB) và chủ nghĩa xã hội (CNXH) đều phải tái cấu trúc để thích ứng, hình thành nên hai mô hình: CNTB kỹ thuật số và CNXH công nghệ.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý đã tập trung phân tích, làm rõ nhận định: Dù có điểm tương đồng là cùng khai thác sức mạnh của công nghệ mới để nâng cao năng suất, nhưng giữa hai mô hình có sự khác biệt bản chất về quan hệ sản xuất và hệ giá trị. CNTB kỹ thuật số phản ánh sự tập trung quyền lực vào các tập đoàn tư nhân thông qua việc "tư nhân hóa dữ liệu". Tại đây, dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược để củng cố vị thế độc quyền, làm trầm trọng thêm mâu thuẫn giữa tính xã hội hóa của sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân.

Quang cảnh hội thảo.

Ngược lại, CNXH công nghệ đặt trọng tâm vào việc coi dữ liệu và tri thức là tài sản xã hội, được quản lý vì lợi ích chung. Đặc trưng cốt lõi của mô hình này là vai trò trung tâm của Nhà nước trong việc kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đầu tư hạ tầng số và bảo đảm an sinh xã hội.

Đối với Việt Nam, việc nghiên cứu đối sánh hai mô hình này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong hoạch định đường lối phát triển đất nước. Yêu cầu đặt ra là phải chủ động tiếp thu thành tựu khoa học - công nghệ của nhân loại, đồng thời kiên định mục tiêu phát triển vì con người, thực hiện phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số”.

Các đại biểu trình bày tham luận tại hội thảo.

Hội thảo là diễn đàn khoa học quan trọng nhằm làm rõ bản chất, tương lai của hai mô hình, góp phần hoàn thiện lý luận về CNXH và con đường đi lên CNXH của Việt Nam trong kỷ nguyên số. Qua đó, khẳng định những ưu việt của CNXH trong việc sử dụng công nghệ như một đòn bẩy để thúc đẩy tiến bộ và công bằng xã hội.