Nhận diện tội phạm mới hình thành trên không gian mạng

Chủ động phòng ngừa tội phạm trên không gian mạng

Sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và các nền tảng giao tiếp trực tuyến đã mang lại nhiều tiện ích cho đời sống xã hội. Tuy nhiên, cùng với đó, không gian mạng cũng bị các đối tượng phạm tội triệt để lợi dụng làm môi trường hoạt động.

Với tính chất ẩn danh, không giới hạn về địa lý, các đối tượng có thể che giấu danh tính, xóa dấu vết, mở rộng địa bàn hoạt động mà không cần trực tiếp gặp mặt. Đối tượng cầm đầu không cần xuất hiện trực tiếp nhưng vẫn có thể điều hành từ xa, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên thông qua các ứng dụng liên lạc trực tuyến. Việc mỗi đối tượng chỉ phụ trách một khâu trong đường dây không chỉ giúp các đối tượng dễ dàng che giấu hành vi mà còn tạo khoảng cách, hạn chế khả năng các thành viên biết được toàn bộ hoạt động phạm tội đã gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình đấu tranh, xử lý…

Trước thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An xác định công tác nắm tình hình trên không gian mạng là nhiệm vụ quan trọng, phải được tiến hành thường xuyên, chủ động và kịp thời. Đây được xem là một trong những giải pháp then chốt nhằm nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường cũng như phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm, từ đó có biện pháp xác minh, thu thập tài liệu và kịp thời đấu tranh, ngăn chặn.

Công an xã Nậm Cắn hướng dẫn người dân sử dụng tiện ích trên điện thoại và cách phòng chống tội phạm trên không gian mạng.

Cùng với công tác nghiệp vụ, lực lượng Công an đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, cảnh báo sớm về những phương thức, thủ đoạn mới, nhất là thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm nay, Công an Nghệ An đã tổ chức hơn 1.600 buổi tuyên truyền phổ biến pháp luật về phương thức thủ đoạn hoạt động của các loại tội phạm trên không gian mạng; đồng thời tổ chức hơn 12.000 bài viết với hơn 65 triệu lượt tương tác trên không gian mạng…

Công an tỉnh Nghệ An cũng tích cực phối hợp với các ngành, cơ quan thông tấn, báo chí trên địa bàn đẩy mạnh tuyên truyền về phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm; đồng thời thông tin kết quả đấu tranh, bắt giữ những vụ án, vụ việc điển hình. Qua đó tạo hiệu ứng răn đe, phòng ngừa, giúp người dân nhận diện nguy cơ, chủ động bảo vệ tài sản, thông tin cá nhân và không bị đối tượng lợi dụng trong các hoạt động phạm tội trên không gian mạng.

Quyết liệt đấu tranh với tội phạm trên không gian mạng

Bên cạnh chủ động công tác phòng ngừa từ sớm, từ xa các dấu hiệu hoạt động phạm tội trên không gian mạng, Công an Nghệ An cũng chủ động nắm tình hình nhận diện sớm dấu hiệu phạm tội ngay từ khi mới hình thành.

Một trong những kết quả nổi bật gần đây của Công an Nghệ An là việc phát hiện đường dây làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức và sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức hoạt động tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.

Một số đối tượng trong đường dây làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức bị Công an tỉnh Nghệ An triệt phá thành công.

Theo đó, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An phát hiện đường dây làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức và sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức. Quá trình xác minh, lực lượng Công an làm rõ đối tượng cầm đầu là Đỗ Hoàng Phương (SN 1989), trú tại phường An Hội Đông, TP Hồ Chí Minh.

Phương từng có 1 tiền án về tội “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức” nên có kinh nghiệm đối phó với cơ quan chức năng và sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để che giấu hành vi phạm tội.

Điều tra viên lấy lời khai Nguyễn Văn Tuấn - đối tượng chủ mưu, cầm đầu ổ nhóm đánh bạc và rửa tiền trên không gian mạng.

Theo nguồn tin từ Cơ quan điều tra, từ cuối năm 2024, Đỗ Hoàng Phương nảy sinh ý định làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức nên đăng tải bài viết trên mạng xã hội nhận làm giả giấy tờ, tài liệu. Khi có khách đặt hàng, Phương liên hệ Nguyễn Nhất Hoàng Long (SN 2005), trú tại phường Long Hoa, tỉnh Tây Ninh giao nhiệm vụ in ấn giấy tờ, tài liệu giả. Trước đó Phương mua máy móc phục vụ việc in ấn giao Long thực hiện.

Để vận hành đường dây, Phương không trực tiếp thực hiện toàn bộ các công đoạn mà phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đối tượng. Từ quảng cáo, tìm kiếm khách hàng đến sản xuất, đóng gói và chuyển hàng đều được tổ chức theo sự điều hành của đối tượng cầm đầu.

Ngoài Nguyễn Nhất Hoàng Long, đường dây còn có nhiều đối tượng tham gia như Trần Tấn Phước (SN 2006), trú tại xã Bình Đức, tỉnh Tây Ninh đảm nhận việc chạy quảng cáo trên mạng xã hội để tăng tương tác, tìm kiếm khách hàng; Nguyễn Minh Thành (SN 1993), trú tại phường Bình Tân, TP Hồ Chí Minh làm nhiệm vụ đóng gói và chuyển đơn hàng cho khách. Sau khi khách nhận giấy tờ giả và thanh toán tiền, Đỗ Hoàng Phương chia tiền theo hàng tuần cho các đối tượng tham gia.

Điều đáng chú ý, các đối tượng triệt để lợi dụng không gian mạng để che giấu hoạt động phạm tội. Chúng sử dụng sim điện thoại không chính chủ, trao đổi qua Telegram; Phương phân công cho mỗi đối tượng một nhiệm vụ riêng và các đối tượng không hề quen biết nhau. Cách thức tổ chức khép kín giúp đối tượng cầm đầu điều hành từ xa, đồng thời hạn chế khả năng các thành viên nhận biết toàn bộ đường dây.

Tại Nghệ An, cơ quan Công an xác định Đậu Viết Phú (SN 1984), trú tại xã Vạn An, là đối tượng trực tiếp tham gia đường dây do Đỗ Hoàng Phương cầm đầu. Biết Phương là đối tượng chuyên làm giấy tờ giả, Phú vẫn cấu kết, thực hiện nhiều giao dịch giấy tờ, sau đó cung cấp cho những người có nhu cầu trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Từ kết quả nắm tình hình, xác minh, thu thập tài liệu, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh đã báo cáo lãnh đạo Công an tỉnh xác lập chuyên án đấu tranh, triệt xóa nhóm tội phạm này. Sau điều tra, làm rõ, ngày 29/8 vừa qua, Phòng Cảnh sát hình sự đồng loạt triển khai nhiều tổ công tác tại nhiều tỉnh, thành trong cả nước, tiến hành triệu tập, bắt giữ số đối tượng trong đường dây làm giấy tờ giả do Đỗ Hoàng Phương cầm đầu.

Đến ngày 6/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh ra Quyết định khởi tố vụ án “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” và “Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”, đồng thời triệu tập 15 đối tượng tại nhiều tỉnh, thành có liên quan đến vụ án.

Cơ quan Công an cũng thu giữ nhiều giấy tờ, tài liệu được các đối tượng làm giả như: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; văn bằng chứng chỉ cấp 3, đại học, cao đẳng; giấy tờ xe...

Trước đó, từ ngày 25/5 - 5/6, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An chủ trì, phối hợp Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an, Công an các địa phương của tỉnh, thành phố Hồ Chí Minh, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Vĩnh Long, Đồng Nai, Đồng Tháp, Gia Lai đã triển khai 20 tổ công tác bắt giữ, khám xét và thu giữ vật chứng liên quan đối với 18 đối tượng về hành vi rửa tiền và 9 đối tượng về hành vi đánh bạc.

Trong chuyên án này, cơ quan Công an xác định, Nguyễn Văn Tuấn (SN 1988), trú tại phường Chánh Phú Hòa, TP Hồ Chí Minh là đối tượng cầm đầu, tham gia quản trị trang Web Sunwin trực tiếp điều hành ổ nhóm rửa tiền. Số tiền đánh bạc được Nguyễn Văn Tuấn chỉ đạo Lê Quốc Huy (SN 1989), trú tại phường Tân Thuận, TP Hồ Chí Minh và các đối tượng khác mua tiền điện tử mã hóa trên sàn giao dịch điện tử, sau đó tiếp tục chuyển lượng tiền đó đến địa chỉ ví do Nguyễn Văn Tuấn cung cấp.

Tang vật thu giữ gồm 27 điện thoại di động, 6 bộ máy tính. Bước đầu làm rõ, chỉ tính từ tháng 5/2025 đến tháng 5/2026, tổng số tiền đã được đối tượng luân chuyển, che giấu nguồn gốc thông qua hệ thống tài khoản ngân hàng và hoạt động mua bán tiền điện tử là 2.896.740 USD, tương đương hơn 75 tỷ đồng tiền Việt Nam.

Để ngăn chặn tội phạm hoạt động trên không gian mạng, ngoài nỗ lực của lực lượng chức năng, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, bảo vệ thông tin cá nhân, kiểm chứng thông tin trước khi giao dịch và kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan Công an khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn… góp phần quan trọng cùng lực lượng chức năng giữ vững ANTT trên không gian mạng.