Nhận thức mới - tư duy phát triển mang tính đột phá của Đại hội XIV của Đảng

Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội Huỳnh Quyết Thắng. Ảnh: Hust

Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội Huỳnh Quyết Thắng: Giáo dục đại học được đặt vào vị trí trung tâm trong khát vọng phát triển nhanh

Điểm nổi bật mang tính đột phá của Đại hội XIV là việc khẳng định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là điều kiện hỗ trợ, mà đã trở thành nền tảng cốt lõi, động lực chủ yếu của tăng trưởng và phát triển đất nước.

Mô hình phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo phản ánh sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy phát triển, đồng thời thể hiện rõ khát vọng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, củng cố nền tảng tự chủ, tự cường trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Gắn liền với đó là tư duy mới, nhất quán và xuyên suốt về vai trò của con người trong phát triển. Đại hội XIV khẳng định con người vừa là mục tiêu cao nhất, vừa là động lực trực tiếp, đồng thời là chủ thể trung tâm của mọi chiến lược và chính sách phát triển.

Theo tinh thần đó, phát triển không còn được đo lường chủ yếu bằng các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế thuần túy, mà được nhìn nhận toàn diện thông qua chất lượng nguồn nhân lực, mức độ phát huy tiềm năng, trí tuệ và bản lĩnh con người, cũng như năng lực sáng tạo của toàn xã hội. Đây là bước tiến quan trọng về mặt nhận thức, tạo cơ sở lý luận vững chắc để đặt giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ và chính sách phát hiện, bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài vào vị trí then chốt của chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Từ nhận thức mới và tư duy phát triển được xác lập tại Đại hội XIV, giáo dục đại học được đặt vào vị trí trung tâm trong việc hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững và tự chủ của đất nước. Không chỉ dừng lại ở quan điểm coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ và nâng cao chất lượng thực chất của giáo dục – đào tạo, đặc biệt là giáo dục đại học và đào tạo nhân lực khoa học – công nghệ... Giáo dục đại học, vì vậy, không chỉ là lĩnh vực phục vụ phát triển, mà là lĩnh vực trực tiếp dẫn dắt phát triển, tạo dựng năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ của quốc gia.

Trong bối cảnh đó, Đại học Bách khoa Hà Nội, với vị thế là đại học kỹ thuật hàng đầu và nòng cốt quốc gia, mang trên mình trách nhiệm và sứ mệnh đặc biệt quan trọng trong việc hiện thực hóa tinh thần và mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIV.

Trong Chiến lược phát triển giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2045, Đại học Bách khoa Hà Nội xác định rõ định hướng trở thành đại học tinh hoa, xuất sắc, nơi hội tụ con người tinh hoa, tri thức sáng tạo, hợp tác mở, được dẫn dắt bởi tinh thần tự chủ, trí tuệ số và khát vọng phụng sự đất nước. Trên nền tảng triết lý “xuất sắc hội tụ”, Nhà trường xác lập năm trụ cột phát triển chiến lược: xuất sắc về con người; xuất sắc về tri thức, khoa học và công nghệ; xuất sắc về hợp tác; xuất sắc về giá trị; và xuất sắc về quản trị, qua đó định hình bản sắc và bảo đảm định hướng phát triển bền vững trong dài hạn.

Trước hết, Đại học Bách khoa Hà Nội có sứ mệnh nòng cốt trong đào tạo nguồn nhân lực khoa học – công nghệ chất lượng cao cho các lĩnh vực then chốt của quốc gia.

Thứ hai, Đại học Bách khoa Hà Nội phải thực sự trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo hàng đầu của quốc gia, đóng vai trò dẫn dắt trong phát triển và làm chủ các công nghệ chiến lược. Trên tinh thần Đại hội XIV, Nhà trường tập trung phát triển các nhóm nghiên cứu xuất sắc, các phòng thí nghiệm trọng điểm và các trung tâm nghiên cứu liên ngành trong những lĩnh vực then chốt như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, năng lượng mới, vật liệu tiên tiến, công nghệ số và an ninh – quốc phòng.

Hoạt động nghiên cứu khoa học không chỉ hướng tới công bố quốc tế, mà còn phải tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và các giải pháp có khả năng ứng dụng, chuyển giao, góp phần trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Thứ ba, Đại học Bách khoa Hà Nội có trách nhiệm tiên phong trong xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với doanh nghiệp và xã hội. Theo tinh thần Đại hội XIV, phát triển khoa học – công nghệ phải gắn chặt với đổi mới sáng tạo và thị trường. Nhà trường tiếp tục phát huy mô hình liên kết “ba nhà” – Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp – thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hỗ trợ khởi nghiệp công nghệ và hình thành các doanh nghiệp khoa học – công nghệ xuất phát từ đại học.

Thứ tư, Đại học Bách khoa Hà Nội có sứ mệnh đào tạo và bồi dưỡng con người phát triển toàn diện, kết hợp chặt chẽ giữa năng lực chuyên môn, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần phụng sự đất nước. Theo tinh thần lấy con người làm trung tâm của Đại hội XIV, Nhà trường không chỉ đào tạo kỹ sư, nhà khoa học giỏi, mà còn hình thành đội ngũ trí thức có khát vọng cống hiến, có trách nhiệm với đất nước, cam kết với cộng đồng và năng lực dẫn dắt sự phát triển trong kỷ nguyên mới.

Thứ năm, Đại học Bách khoa Hà Nội tiếp tục đi đầu trong đổi mới mô hình quản trị đại học theo hướng hiện đại, tự chủ và hội nhập quốc tế. Trên nền tảng tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, Nhà trường hoàn thiện mô hình quản trị tiên tiến, minh bạch, lấy chất lượng đào tạo, hiệu quả nghiên cứu và uy tín học thuật làm thước đo chủ yếu; đồng thời gắn chặt chiến lược phát triển của Nhà trường với chiến lược phát triển khoa học – công nghệ và nguồn nhân lực quốc gia, hướng tới mô hình đại học đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tinh gọn, hiệu quả, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Thứ sáu, Đại học Bách khoa Hà Nội là chủ thể tiên phong tham gia và đóng góp trí tuệ vào quy hoạch phát triển Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn dài hạn 100 năm theo tinh thần Đại hội XIV.

GS Hoàng Anh Tuấn chia sẻ về chuyển đổi số trong giáo dục đại học ASEAN tại Đại học Bansomdej Chaopraya (Thái Lan). Ảnh: NV

GS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội: Tạo cơ chế để khơi thông và phát huy nội lực của các cơ sở giáo dục đại học

Đại hội XIV với văn kiện Đại hội và trước đó là các Nghị quyết đột phá, trụ cột phát triển của Bộ Chính trị có ý nghĩa vô cùng to lớn, đánh dấu bước ngoặt có tính lịch sử trong sự phát triển của giáo dục, trong đó có giáo dục đại học của Việt Nam.

Đại hội kỳ này có ý nghĩa hết sức quan trọng, thể hiện sự đổi mới tư duy, mang tầm chiến lược, đột phá về phát triển giáo dục và đào tạo với quan điểm “giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc”.

Giáo dục, trong đó có giáo dục đại học, được coi là một trụ cột phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đặc biệt trên phương diện nâng tầm trí tuệ dân tộc, phát triển toàn diện văn hóa và con người Việt Nam, kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các quan điểm, chủ trương, định hướng mới của Đảng tại Đại hội XIV có tầm chiến lược, tăng cường tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, đưa thể chế, từ chỗ là điểm nghẽn, trở thành động lực cho phát triển giáo dục. Từ đường lối của Đảng đến chính sách và pháp luật của Nhà nước, và đến hệ giá trị văn hóa mới đang kiến tạo một môi trường thể chế thuận lợi chưa từng có cho sự phát triển của giáo dục.

Điểm nhấn quan trọng, đó là các văn kiện của Đảng định hướng rõ nét, cung cấp nguồn lực đột phá, không chỉ nguồn lực từ phía Nhà nước, mà quan trọng hơn, là cơ chế để khơi thông và phát huy nội lực của các cơ sở giáo dục, huy động nguồn lực xã hội, cả trong nước và quốc tế, cả nhân lực, tài lực và vật lực cho sự phát triển của giáo dục. Kiến tạo và hoàn thiện thiết chế phát triển giáo dục với việc tái cấu trúc hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng tinh, gọn, mạnh.

Với cơ cấu tổ chức và bộ máy mới, cộng với đội ngũ lãnh đạo ngành giáo dục được chọn lọc kỹ càng, xứng tầm sau Đại hội, ngành giáo dục, trong đó có giáo dục đại học, có được một "cơ thể" mạnh mẽ, tràn đầy sức sống, để bước vào kỷ nguyên mới.

Điều đặc biệt, với những chính sách đột phá hướng đến đối tượng người học, người dạy thể hiện tính ưu việt của nền giáo dục định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó đặc biệt nhấn mạnh quan điểm, triết lý “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn liền với thực tiễn”, “nhà trường gắn liền với xã hội” đã thực sự mở ra con đường mới cho sự phát triển của giáo dục, trong đó có giáo dục đại học Việt Nam, để giáo dục nước nhà vươn tầm sánh vai với các nền giáo dục tiên tiến trên hoàn cầu.

Lê Vân/Báo Tin tức và Dân tộc