'Nhân viên bán Porsche xuất sắc nhất Trung Quốc' bị bôi nhọ bằng AI

Nữ nhân viên Porsche phải lên tiếng sau khi hình ảnh của cô bị sử dụng trong các video giả. Ảnh: Weibo .

Mu Qianwen (35 tuổi) là nhân viên bán hàng Porsche tại Thanh Đảo, Trung Quốc. Trong 3 năm 2023-2025, cô lần lượt bán được 170, 170 và 192 chiếc xe. Thành tích này giúp cô nhiều lần được chú ý. Đầu tháng 9, cô tạm đứng đầu bảng doanh số Porsche toàn cầu trong năm 2026.

Nhưng sự nổi tiếng cũng khiến Mu trở thành mục tiêu của những lời đồn. Từ nghi ngờ cô được công ty "dồn doanh số", câu chuyện dần chuyển thành các tin đồn nhạy cảm. Hình ảnh, video bị ghép và sau đó là những nội dung được tạo bằng AI được phát tán trên nhiều nhóm mạng xã hội, theo The Paper.

Những video giả không chỉ ảnh hưởng danh dự. Mu Qianwen cho biết số điện thoại của cô bị phát tán, nhiều người gọi điện quấy rối, giả làm khách mua xe rồi đưa ra những lời đề nghị khiếm nhã. Ngay tại showroom, cô cũng nghe khách hàng bàn tán về những nội dung trên mạng. Có thời điểm, áp lực khiến cô nghĩ đến việc tự hại.

Hành trình đòi lại danh dự

Đầu năm 2025, Mu Qianwen lần đầu biết mình trở thành nạn nhân của một tin đồn nhạy cảm. Một khách hàng làm việc trên tàu ở nước ngoài gửi cho cô nội dung được đăng trên một trang web nước ngoài. Bài viết nói rằng cô "bán xe bằng cách 'phục vụ' khách", kèm video và đoạn ghi âm nhạy cảm. Cô khẳng định video, ghi âm đều bị làm giả.

Đến tháng 10/2025, một đợt tin đồn mới xuất hiện. Người phát tán ghép poster về thành tích bán hàng của cô với video một phụ nữ khác thay quần áo trong khách sạn, rồi nói người trong video là Mu. Cùng lúc, nhiều video được tạo bằng AI cũng xuất hiện.

Lần này, nội dung lan nhanh trên nhiều nhóm mạng xã hội. Đồng nghiệp bán Porsche ở nhiều thành phố, bạn bè và khách hàng liên tục nhắn tin hỏi chuyện.

Số điện thoại của cô cũng bị phát tán. Những cuộc gọi quấy rối xuất hiện cả lúc nửa đêm. Có người giả vờ muốn mua xe rồi chuyển sang đưa ra những lời đề nghị khiếm nhã. Trong các buổi livestream, những bình luận liên quan đến các video giả cũng liên tục xuất hiện.

Một lần, Mu nghe khách hàng trong showroom bàn tán: "Cô này có phải người bị tung tin kia không?". Cô cho biết đó là lúc nhận ra tin đồn không còn nằm trên mạng mà đã ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống.

Mu Qianwen bắt đầu thu thập bằng chứng, trình báo cảnh sát và gửi khiếu nại đến các nền tảng. Cô cho biết riêng một nền tảng video, cô đã thực hiện 31 lần báo cáo đối với các nội dung sử dụng trái phép hình ảnh, giọng nói hoặc gắn hình ảnh của cô với những nội dung giả mạo.

Mu Qianwen trở thành nạn nhân của video AI giả mạo, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống. Ảnh: The Paper.

Một số người phát tán nội dung đã bị cảnh sát xử lý. Có người viết thư xin lỗi sau khi bị tìm thấy. Một chủ xe tại Thanh Đảo từng chuyển tiếp nội dung trong nhóm cũng bị tạm giữ hành chính 5 ngày.

Tuy nhiên, việc một số người bị xử phạt không khiến tin đồn biến mất hoàn toàn. Trên mạng vẫn có người đặt câu hỏi liệu người trong video có thực sự không phải cô hay không.

Tháng 7 năm nay, Mu Qianwen nhận được thông tin về một người đàn ông tại Phúc Kiến, sinh năm 1991, được xác định là người phát tán một trong những tin đồn. Người này đã bị xử phạt hành chính nhưng không liên hệ xin lỗi cô. Mu sau đó khởi kiện dân sự.

"Tôi chỉ cần anh ta xin lỗi và trả lại sự trong sạch cho tôi. Tôi cần có người nói rõ rằng người trong video không phải Mu Qianwen", cô nói.

Bạn bè từng khuyên cô yêu cầu xử lý hình sự, nhưng cô không muốn người khác phải mang một hậu quả quá lớn suốt đời. Với cô, xử phạt và xin lỗi là hai chuyện khác nhau.

Điều cô quan tâm không chỉ là bản thân. Con trai cô hiện vẫn học mẫu giáo và chưa biết những chuyện xảy ra trên mạng. Cậu bé chỉ biết mẹ là người bán được nhiều xe và thường mang cúp về nhà.

Mu Qianwen lo rằng một ngày con có điện thoại, nhìn thấy những nội dung về mẹ và bị bạn bè nhắc lại, những chuyện đó có thể ảnh hưởng đến cậu bé. Cha mẹ cô cũng từng bị người khác nhận ra và hỏi về những tin đồn liên quan đến con gái.

"Tôi muốn trả lại cho con mình một người mẹ trong sạch, cũng muốn trả lại cho bố mẹ một người con gái trong sạch", cô nói.

Cuộc chiến chống deepfake ở Trung Quốc

Câu chuyện của Mu Qianwen không phải trường hợp cá biệt. Khi công nghệ AI ngày càng dễ tiếp cận, việc lấy khuôn mặt, giọng nói hoặc hình ảnh của một người để tạo ra nội dung giả đang trở thành vấn đề mà Trung Quốc phải tìm cách kiểm soát.

Một vụ án tại Hàng Châu cho thấy mức độ nghiêm trọng của việc lạm dụng công nghệ "AI đổi mặt". Theo Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc, năm 2021-2022, một người mang họ Yu đã lập 6 nhóm trên mạng xã hội, đăng tải hàng nghìn video và hình ảnh khiêu dâm.

Trong số đó có những nội dung được tạo bằng cách lấy thông tin khuôn mặt thu thập trên Internet rồi ghép vào video khiêu dâm. Khoảng 100 người bị sử dụng hình ảnh theo cách này.

Những năm gần đây, nước này đã từng bước xây dựng các quy định nhằm hạn chế tình trạng trên. Từ tháng 1/2023, Trung Quốc đã yêu cầu các dịch vụ sử dụng công nghệ "tổng hợp sâu" như ghép mặt, giả giọng phải có biện pháp kiểm soát nội dung, bảo vệ thông tin cá nhân và hạn chế việc sử dụng công nghệ để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Trung Quốc đang tăng cường quản lý nội dung do AI tạo ra, trong đó có video giả mạo. Ảnh: Sixth Tone.

Đến tháng 9/2025, quy định mới về nhận diện nội dung do AI tạo hoặc tổng hợp tiếp tục được áp dụng. Theo đó, hình ảnh, video, âm thanh và các nội dung được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI phải có dấu hiệu để người dùng nhận biết, theo Xinhua.

Một số thông tin nhận diện còn được lưu trong dữ liệu của tệp, giúp nền tảng có thêm cơ sở xác định nguồn gốc khi nội dung được chia sẻ lại.

Những quy định này đặc biệt đáng chú ý trong các vụ video giả mạo người thật. Nếu một người bị lấy hình ảnh để tạo ra video khiến người xem hiểu nhầm đó là họ, vấn đề không còn dừng ở chuyện "video có thật hay không", mà có thể liên quan đến quyền hình ảnh, danh dự và đời tư của người bị sử dụng hình ảnh.

Trong một số vụ việc, tòa án Trung Quốc đã yêu cầu bên sử dụng hình ảnh trái phép phải xin lỗi và bồi thường. Năm 2025, Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc công bố một vụ án trong đó hình ảnh của một nữ blogger bị sử dụng làm mẫu cho công cụ "đổi mặt" mà không được cô đồng ý. Tòa xác định hành vi này xâm phạm quyền hình ảnh của người phụ nữ.

Các quy định mới cũng mở rộng cách xử lý đối với những trường hợp sử dụng AI để tạo hình ảnh hoặc giọng nói có thể nhận diện một người mà không được phép. Nếu nội dung giả mạo tiếp tục bị chỉnh sửa để đưa ra phát ngôn sai sự thật hoặc thực hiện hành vi làm ảnh hưởng đến danh dự của người đó, nạn nhân có thể yêu cầu pháp luật bảo vệ quyền về danh dự.

Tuy nhiên, luật pháp chỉ là một phần của câu chuyện. Với deepfake, khó khăn nằm ở tốc độ lan truyền. Một video có thể được tải lên, sao chép rồi xuất hiện trên nhiều tài khoản chỉ trong thời gian ngắn. Khi một bản bị gỡ, những bản khác vẫn có thể tiếp tục tồn tại.