Nhật Bản để ngỏ khả năng xem xét lại nguyên tắc phi hạt nhân
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae ngày 14/10 để ngỏ khả năng xem xét lại những phát biểu trước đây của các bộ trưởng liên quan đến việc cho phép vũ khí hạt nhân nước ngoài vào Nhật Bản trong những trường hợp đặc biệt. Tuyên bố này làm dấy lên chú ý về khả năng điều chỉnh Ba nguyên tắc phi hạt nhân, chính sách lâu nay của Tokyo, quy định Nhật Bản không sở hữu, không chế tạo và không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ.
Phát biểu tại phiên họp Ủy ban Ngân sách Hạ viện, bà Takaichi đề cập đến quan điểm của cựu Ngoại trưởng Okada Katsuyasu đưa ra năm 2010, dưới thời chính quyền đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ). Khi đó, ông Okada tuyên bố nếu an ninh Nhật Bản không thể được bảo đảm nếu không cho phép tàu chiến Mỹ mang vũ khí hạt nhân cập cảng, chính phủ sẽ đưa ra quyết định dứt khoát và giải thích với người dân.
Tuyên bố này hàm ý Tokyo có thể cho phép tàu chiến Mỹ mang vũ khí hạt nhân cập cảng trong trường hợp xảy ra chiến tranh hoặc khủng hoảng nghiêm trọng, dù điều đó có thể đi ngược lại nguyên tắc không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào Nhật Bản.
Trước khi trở thành thủ tướng, bà Takaichi từng công khai bày tỏ quan điểm hoài nghi về tính khả thi của nguyên tắc này. Trong cuốn sách Nghiên cứu sức mạnh quốc gia xuất bản năm 2022, bà cho rằng Nhật Bản có thể tiếp tục cam kết không sở hữu và không chế tạo vũ khí hạt nhân, nhưng việc tuyệt đối không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ là thiếu thực tế khi nước này vẫn dựa vào ô hạt nhân của Mỹ.
Trong phát biểu, cùng ngày, tại cuộc họp của Ủy ban ngân sách, Ngoại trưởng Motegi Toshimitsu cũng ủng hộ quan điểm của Thủ tướng Takaichi, cho rằng tình hình an ninh hiện nay đã thay đổi đáng kể so với năm 2010, trong khi các mối đe dọa ngày càng đa dạng. Theo ông, Nhật Bản cần xem xét lại chính sách trên cơ sở những thay đổi trong môi trường an ninh và nhận thức về các mối đe dọa, đồng thời vẫn duy trì Ba nguyên tắc phi hạt nhân.
Tuy nhiên, khi được hỏi về khả năng điều chỉnh nội dung liên quan trong ba văn kiện an ninh quan trọng mà chính phủ dự kiến sửa đổi trước cuối năm nay, bà Takaichi chưa đưa ra định hướng cụ thể. Về đề xuất chia sẻ vũ khí hạt nhân với Mỹ, theo đó vũ khí hạt nhân của Washington có thể được bố trí tại Nhật Bản, bà tái khẳng định Tokyo hiện không xem xét phương án này và cho rằng đây không phải lựa chọn phù hợp.
Theo báo Asahi Shimbun, trong nội bộ chính phủ Nhật Bản đang xuất hiện đề xuất tiếp tục duy trì Ba nguyên tắc phi hạt nhân trong ba văn kiện an ninh, đồng thời bổ sung nội dung đề cập đến phát biểu năm 2010 của cựu Ngoại trưởng Okada.
Tờ báo cũng dự báo các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ, được trang bị tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân phóng từ biển (SLCM-N), có thể cập cảng Nhật Bản trong thập niên 2030.
