Nhật Bản đối mặt khủng hoảng an ninh mạng, ban bố tình trạng khẩn cấp

Nhật Bản đang đối mặt làn sóng tấn công mạng ngày càng nghiêm trọng, buộc các cơ quan chức năng phải nâng mức cảnh báo và thúc đẩy những biện pháp bảo vệ dữ liệu. Cơ quan quản lý tài chính nước này đã khuyến cáo các ngân hàng không chấp nhận giấy phép lái xe làm giấy tờ xác minh danh tính khi mở tài khoản mới, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp và tổ chức liên tiếp công bố sự cố an ninh mạng.

HÀNG CHỤC DOANH NGHIỆP ĐỐI MẶT NGUY CƠ LỘ DỮ LIỆU

Theo Financial Times, các vụ tấn công gần đây ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực, từ vận tải đường sắt, sản xuất ô tô, dịch vụ karaoke đến cơ quan cảnh sát. Hơn 20 doanh nghiệp lớn đã báo cáo các cuộc tấn công mạng trong những tuần gần đây, trong đó có các chuỗi nhà hàng thịt nướng, cửa hàng giảm giá và hệ thống bán lẻ. Tổng số dữ liệu khách hàng có nguy cơ bị rò rỉ lên tới hàng chục triệu bản ghi.

Những doanh nghiệp được nhắc đến bao gồm Times Car, đơn vị kinh doanh dịch vụ cho thuê ô tô, và Lawson, chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn tại Nhật Bản. Các cơ sở y tế cùng một số cơ quan chính quyền cũng nằm trong danh sách những tổ chức bị ảnh hưởng bởi các sự cố an ninh mạng.

Tần suất và phạm vi của các vụ việc đã khiến vấn đề an ninh mạng trở thành mối quan tâm ở cấp cao nhất của chính phủ Nhật Bản. Hôm 9/10, chính phủ đã triệu tập cuộc họp khẩn của Ban Chỉ đạo Chiến lược An ninh mạng quốc gia (NCSH) nhằm xem xét tình hình.

Ông Masaaki Taira, người đứng đầu NCSH, tuyên bố Nhật Bản đang ở trong “tình trạng khẩn cấp trên không gian mạng”. Trong khi đó, Bộ trưởng phụ trách an ninh mạng Toshiharu Furukawa đánh giá tình hình hiện nay là “cực kỳ nghiêm trọng”.

Làn sóng tấn công diễn ra sau nhiều năm các chuyên gia cảnh báo về những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ mạng của Nhật Bản. Theo các chuyên gia, doanh nghiệp nước này có thể trở thành mục tiêu hấp dẫn đối với tội phạm mạng do lưu trữ lượng lớn thông tin cá nhân và tài chính có giá trị, trong khi các biện pháp bảo vệ chưa tương xứng với rủi ro.

Vụ việc tại Times Car là một ví dụ đáng chú ý. Ứng dụng của doanh nghiệp này lưu trữ một lượng lớn ảnh giấy phép lái xe dưới dạng kỹ thuật số. Khi dữ liệu bị rò rỉ, những hình ảnh này có nguy cơ bị khai thác để thực hiện hành vi gian lận danh tính hoặc được rao bán trên các thị trường ngầm.

Các chuyên gia ước tính những hình ảnh giấy phép lái xe bị lộ có thể đang được chào bán trên dark web với giá chỉ khoảng 25 yen, tương đương 0,15 USD mỗi ảnh. Mức giá thấp cho thấy dữ liệu cá nhân có thể bị phát tán và giao dịch với chi phí rất nhỏ, trong khi hậu quả đối với người bị lộ thông tin có thể kéo dài.

SIẾT XÁC MINH DANH TÍNH, CẢNH BÁO VAI TRÒ CỦA AI

Trước nguy cơ thông tin cá nhân bị khai thác, Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) đã yêu cầu các tổ chức cho vay nhanh chóng chuyển sang chỉ chấp nhận những loại giấy tờ định danh có gắn chip, chẳng hạn hộ chiếu hoặc thẻ định danh cá nhân MyNumber, khi xác minh khách hàng mở tài khoản mới.

Động thái này nhằm giảm nguy cơ giấy tờ định danh bị làm giả hoặc sử dụng trái phép khi hình ảnh thông tin cá nhân đã lọt ra ngoài. Tuy nhiên, yêu cầu thay đổi phương thức xác minh cũng cho thấy những rủi ro phát sinh khi doanh nghiệp lưu trữ dữ liệu nhạy cảm trên các hệ thống số nhưng chưa bảo đảm an toàn tương ứng.

Một trong những vụ việc có phạm vi ảnh hưởng lớn liên quan đến Công ty IDC Frontier, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ điện toán đám mây thuộc SoftBank Corp. Cuộc tấn công bằng mã độc tống tiền được công bố mới đây được cho là có liên quan đến các vụ rò rỉ dữ liệu tại Công ty Đường sắt Đông Nhật Bản (JR East), các chính quyền địa phương và hàng trăm doanh nghiệp khác.

JR East cho biết khoảng 1,67 triệu địa chỉ email khách hàng có thể đã bị rò rỉ từ hệ thống đặt vé. Sự cố này cho thấy tác động của một cuộc tấn công không nhất thiết giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp, đặc biệt khi các tổ chức phụ thuộc vào những nhà cung cấp hạ tầng và dịch vụ công nghệ bên ngoài.

Các chuyên gia an ninh mạng cho rằng một số đặc điểm của nền kinh tế Nhật Bản có thể khiến doanh nghiệp nước này dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công. Dân số già hóa có thể góp phần duy trì những thói quen bảo mật chưa tốt, trong khi nhiều doanh nghiệp chậm số hóa hệ thống. Sự tồn tại song song của các quy trình cũ và hạ tầng công nghệ mới cũng đặt ra thách thức trong việc quản lý, giám sát và bảo vệ dữ liệu.

TẤN CÔNG MẠNG ĐANG GIA TĂNG CẢ VỀ TẦN SUẤT LẪN QUY MÔ TRÊN TOÀN CẦU

Trên phạm vi toàn cầu, các cuộc tấn công mạng đang gia tăng cả về tần suất lẫn quy mô. Trí tuệ nhân tạo (AI) được cho là đang làm giảm rào cản kỹ thuật và chi phí để tội phạm mạng triển khai những phương thức tấn công phức tạp hơn. Đầu tuần này, Tổng thống Hàn Quốc cho biết có bằng chứng cho thấy AI đã được sử dụng trong các cuộc tấn công nhằm vào ngân hàng tại nước này.

Đối với Nhật Bản, mối lo ngại không chỉ nằm ở số lượng sự cố đã được công bố, mà còn ở khả năng các công cụ mới giúp tin tặc mở rộng phạm vi dò tìm mục tiêu. Ông Masaki Hiraoka, Giám đốc điều hành phụ trách khu vực Đông Bắc Á của công ty an ninh mạng Blackpanda, cho biết chưa có mối liên hệ rõ ràng giữa làn sóng tấn công mới nhất tại Nhật Bản và việc sử dụng AI. Tuy nhiên, công nghệ này đang khiến nhiều công đoạn chuẩn bị tấn công trở nên dễ dàng hơn.

Trước đây, tin tặc thường phải dành nhiều thời gian điều tra, thu thập thông tin về hệ thống mục tiêu trước khi tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn. Theo ông Hiraoka, khi AI có thể đảm nhận một phần công việc đó, một nhóm nhỏ tin tặc có thể kiểm tra được nhiều hệ thống hơn trong cùng khoảng thời gian.

Ông cảnh báo những dịch vụ quy mô nhỏ, vốn trước đây không đủ hấp dẫn để tin tặc đầu tư nguồn lực tấn công, cũng có thể trở thành mục tiêu khả thi. Điều này khiến phạm vi rủi ro mở rộng, không chỉ giới hạn ở các tập đoàn lớn có lượng dữ liệu khổng lồ.