Nhật Bản mạnh tay đầu tư vào Ấn Độ, thúc đẩy dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc

Thông tin được đưa ra trước cuộc gặp thượng đỉnh giữa Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại New Delhi ngày 2/7.

Theo Yomiuri Shimbun, khoảng 120 văn kiện hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước dự kiến được ký kết nhân dịp hội nghị. Gói đầu tư của phía Nhật Bản bao gồm kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất vật liệu bán dẫn của Fujifilm, dự án nhà máy khí sinh học của Suzuki, cùng hợp tác giữa một công ty khởi nghiệp AI của Nhật Bản và doanh nghiệp AI của Ấn Độ nhằm phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Giới phân tích nhận định khoản đầu tư này không chỉ nhằm mở rộng thị trường nước ngoài mà còn phản ánh chiến lược dài hạn của Tokyo trong việc đưa Ấn Độ trở thành trung tâm chiến lược về bán dẫn, AI, năng lượng và hạ tầng, qua đó đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Tại hội nghị thượng đỉnh năm ngoái, Nhật Bản và Ấn Độ đã đặt mục tiêu thúc đẩy 10.000 tỷ Yen vốn đầu tư tư nhân của Nhật Bản vào Ấn Độ trong vòng 10 năm tới. Gói hợp tác trị giá 2.000 tỷ Yen lần này được xem là bước triển khai quy mô lớn đầu tiên nhằm hiện thực hóa mục tiêu đó.

Hiện có khoảng 1.400 doanh nghiệp Nhật Bản hoạt động tại Ấn Độ. Kim ngạch thương mại song phương trong năm tài khóa 2025 - 2026 đạt 27,5 tỷ USD, đưa Nhật Bản trở thành một trong những nhà đầu tư lớn của Ấn Độ. Tokyo cũng đã tham gia nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn tại nước này, tiêu biểu là tuyến đường sắt cao tốc Mumbai - Ahmedabad, đồng thời đang mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực sản xuất công nghệ cao.

Mở rộng hợp tác kinh tế gắn với an ninh

Dự thảo tuyên bố chung của hội nghị thượng đỉnh nhấn mạnh nội dung hợp tác về an ninh kinh tế, bao gồm tăng cường hợp tác an ninh hàng hải, nâng cao năng lực bảo đảm nguồn cung năng lượng, ổn định chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng như đất hiếm, đồng thời bày tỏ quan ngại về các hành vi cưỡng ép kinh tế và những chính sách phi thị trường.

Trong lĩnh vực quốc phòng, Ấn Độ bày tỏ sự hoan nghênh đối với việc Nhật Bản xem xét điều chỉnh Ba nguyên tắc về chuyển giao trang bị và công nghệ quốc phòng cùng các hướng dẫn thực thi. Hai bên cũng dự kiến nhất trí tổ chức cuộc họp "2+2" giữa bộ trưởng ngoại giao và bộ trưởng quốc phòng hai nước ngay trong năm nay.

AI trở thành trụ cột hợp tác mới

Hợp tác về AI cũng được xác định là một trong những trọng tâm của quan hệ song phương.

Trong chuyến thăm Nhật Bản của Thủ tướng Modi năm ngoái, Bộ Ngoại giao Nhật Bản đã khởi động Sáng kiến hợp tác AI Nhật Bản-Ấn Độ và Quan hệ đối tác số Nhật Bản-Ấn Độ 2.0. Nhật Bản được đánh giá có thế mạnh về chip AI, dịch vụ ứng dụng và hệ sinh thái khởi nghiệp, trong khi Ấn Độ sở hữu nguồn nhân lực công nghệ dồi dào cùng thị trường số rộng lớn. Hội nghị lần này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác đó thành những dự án kinh doanh cụ thể.

Trước khi lên đường tới Ấn Độ ngày 1/7, Thủ tướng Takaichi cho biết bà kỳ vọng sự phối hợp giữa chính phủ và doanh nghiệp sẽ mở rộng hơn nữa phạm vi hợp tác song phương, hướng tới xây dựng nền kinh tế vững mạnh.

Theo giới quan sát, chiến lược của Nhật Bản đối với Ấn Độ đang chuyển từ việc coi nước này là địa điểm sản xuất chi phí thấp sang xây dựng một liên minh về công nghệ, tài nguyên và an ninh nhằm ứng phó với các rủi ro địa chính trị và tái cấu trúc chuỗi cung ứng trong bối cảnh cạnh tranh với Trung Quốc gia tăng.