Nhật Bản, UNESCO đồng hành hỗ trợ Việt Nam tăng cường cảnh báo sớm, giảm rủi ro thiên tai

Theo đó, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) và Chính phủ Nhật Bản đã ký kết thỏa thuận triển khai dự án “Tăng cường năng lực của Việt Nam về cảnh báo sớm, giảm thiểu rủi ro thiên tai và đảm bảo môi trường học tập an toàn.” Dự án sẽ được triển khai từ tháng 3/ 2026 đến tháng 3/2027, với các hoạt động tập trung tại tỉnh Nghệ An, với tổng kinh phí 533.333 đô la Mỹ (tương đương khoảng 13,8 tỉ đồng).

Quang cảnh lễ ký kết

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã liên tiếp chịu tác động của nhiều hình thái thiên tai nghiêm trọng, trong đó có các cơn bão Wipha, Bualoi và Matmo, gây thiệt hại lớn về người, hạ tầng và sinh kế, đồng thời làm gián đoạn hoạt động dạy và học tại nhiều địa phương. Thực tế này cho thấy tầm quan trọng của việc tăng cường năng lực sẵn sàng ứng phó trên nhiều hệ thống, từ cộng đồng, dịch vụ công cho đến trường học.

Tỉnh Nghệ An được lựa chọn là địa bàn triển khai dự án do thường xuyên chịu tác động của thiên tai và có vai trò chiến lược quan trọng. Trên địa bàn tỉnh có Khu Dự trữ Sinh quyển Tây Nghệ An được UNESCO công nhận và thành phố Vinh – thành viên Mạng lưới Thành phố Học tập Toàn cầu của UNESCO. Điều này tạo nền tảng thuận lợi để triển khai các giải pháp tổng hợp, dựa vào cộng đồng, nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai.

Dự án mới được ký kết sẽ hỗ trợ cải thiện các hệ thống cảnh báo sớm gần theo thời gian thực đối với lũ quét và sạt lở đất tại một số khu vực có nguy cơ cao, đồng thời tăng cường khả năng phối hợp và ứng phó với thiên tai của chính quyền địa phương và cộng đồng, phù hợp với các ưu tiên quốc gia và chuẩn mực quốc tế.

Dự án cũng sẽ tăng cường sức chống chịu của các trường học tại vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Các cơ quan quản lý giáo dục, cán bộ quản lý trường học và giáo viên sẽ được hỗ trợ thông qua các hoạt động như lập bản đồ rủi ro có sự tham gia, xây dựng kế hoạch sẵn sàng ứng phó cấp trường và nâng cao năng lực, nhằm bảo đảm việc học tập không bị gián đoạn.

Theo ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam: “Những sự kiện gần đây cho thấy chúng ta cần chuyển đổi từ ứng phó khẩn cấp sang đầu tư cho phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó và cảnh báo sớm. Đây là điều kiện quan trọng cho phát triển bền vững. UNESCO sẽ đồng hành cùng các cơ quan trung ương và chính quyền địa phương tại Nghệ An để đưa tri thức toàn cầu vào các giải pháp phù hợp với thực tiễn, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.”

Dự án cũng đánh dấu một bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam.

Ngài Ito Naoki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam chia sẻ: “Chúng tôi tin tưởng rằng dự án này sẽ góp phần tiếp tục tăng cường năng lực giảm nhẹ rủi ro thiên tai tại Việt Nam. Thông qua việc phát huy kinh nghiệm và chuyên môn của UNESCO, chúng tôi kỳ vọng dự án sẽ được triển khai một cách hiệu quả, hướng tới kết quả cụ thể và mang lại lợi ích thiết thực cho chính quyền và người dân tỉnh Nghệ An.”

Các đại biểu tại lễ ký kết

Ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam cho biết: “Thích ứng với biến đổi khí hậu là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển và an ninh của Việt Nam đến năm 2050. Lễ ký kết hôm nay chính là bước chuyển hóa các cam kết chính trị thành hành động cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng. Việt Nam cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với Nhật Bản, UNESCO và các đối tác để triển khai dự án này một cách hiệu quả nhất, đóng góp vào các mục tiêu chung.”

Kinh nghiệm và bài học từ dự án sẽ là cơ sở tham khảo cho các địa phương khác và ở cấp quốc gia. Sáng kiến này phù hợp với các ưu tiên quốc gia của Việt Nam về phòng, chống thiên tai và đổi mới giáo dục, đóng góp vào việc thực hiện các khuôn khổ quốc tế như Khung Sendai về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và các mục tiêu phát triển bền vững.

Dự kiến khoảng 15.000 người sẽ hưởng lợi trực tiếp từ dự án vừa được ký kết. Bao gồm cộng đồng địa phương, học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý nhà trường, và nhiều người khác sẽ hưởng lợi gián tiếp.

Minh Quang