Nhật - Hàn tăng tốc ngoại giao thượng đỉnh giữa bối cảnh cạnh tranh giữa các nước

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi bắt tay với Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung sau buổi chụp ảnh tại hội nghị thượng đỉnh APEC ở Gyeongju, Hàn Quốc. Ảnh: Kyodo

Theo hãng tin AP, chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh môi trường an ninh - ngoại giao khu vực Đông Á tiếp tục biến động. Một tuần trước đó, Tổng thống Lee đã thăm Trung Quốc và hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong khi Bắc Kinh đang tìm cách cải thiện quan hệ với Seoul giữa lúc căng thẳng Nhật - Trung gia tăng.

Chuyến công du Nhật Bản của Tổng thống Hàn Quốc cũng diễn ra trong bối cảnh Mỹ, đồng minh chung của Tokyo và Seoul, vừa bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro, làm gia tăng những bất ổn địa chính trị toàn cầu.

Theo các quan chức Bộ Ngoại giao, đây sẽ là cuộc gặp thượng đỉnh toàn diện đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo và là lần gặp thứ hai trong vòng chưa đầy ba tháng, kể từ khi bà Takaichi nhậm chức Thủ tướng Nhật Bản. Trước đó, bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC tại Gyeongju (Hàn Quốc) hồi tháng 10/2025, Tổng thống Lee đã đề xuất tổ chức cuộc gặp tại Nara.

Ngày 12/1, Thủ tướng Takaichi viết trên mạng xã hội rằng bà kỳ vọng cuộc gặp tại Nara, cố đô hơn 1.300 năm tuổi của Nhật Bản, sẽ góp phần thúc đẩy quan hệ Nhật - Hàn theo hướng tiến bộ, dựa trên nền tảng lịch sử giao lưu văn hóa lâu đời giữa Nhật Bản và bán đảo Triều Tiên.

Nghị sự hội nghị dự kiến tập trung vào thương mại, an ninh khu vực và các thách thức từ Trung Quốc và Triều Tiên. Hai bên cũng sẽ thảo luận cách ứng phó với chính sách đối ngoại khó lường của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh Washington đang gây sức ép buộc các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng.

Trong cuộc phỏng vấn với đài NHK ngày 12/1, Tổng thống Lee cho biết an ninh là lĩnh vực then chốt trong hợp tác Nhật - Hàn, đặc biệt trong khuôn khổ hợp tác ba bên với Mỹ, song nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng lòng tin sâu sắc lẫn nhau.

Trước đó, trong chuyến thăm Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Bắc Kinh và Seoul hợp tác, đồng thời nhắc lại lịch sử giữa hai nước trong cuộc chiến chống Nhật Bản thời Thế chiến II. Tổng thống Lee khẳng định với báo giới rằng quan hệ với Nhật Bản quan trọng không kém quan hệ với Trung Quốc, dù thừa nhận Seoul có vai trò hạn chế trong việc làm trung gian hòa giải căng thẳng Nhật - Trung.

Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi ngày 9/1 nhấn mạnh: “Trong bối cảnh chiến lược hiện nay, việc tăng cường quan hệ Nhật Bản - Hàn Quốc và củng cố hợp tác Nhật Bản - Mỹ - Hàn Quốc trở nên quan trọng hơn bao giờ hết”.

Theo lịch trình, ngày 14/1, hai nhà lãnh đạo sẽ cùng thăm chùa Horyu, một trong những công trình kiến trúc bằng gỗ cổ nhất thế giới, biểu tượng cho sự du nhập Phật giáo vào Nhật Bản thông qua bán đảo Triều Tiên. Tổng thống Lee cũng dự kiến gặp gỡ cộng đồng người Hàn Quốc sinh sống tại Nhật Bản trước khi kết thúc chuyến thăm.

Nhật Bản và Hàn Quốc có mối quan hệ văn hóa, tôn giáo và chính trị lâu đời, song lịch sử hiện đại của hai nước nhiều lần bị gián đoạn bởi các tranh chấp bắt nguồn từ thời kỳ Nhật Bản cai trị bán đảo Triều Tiên giai đoạn 1910-1945. Dù hiệp ước bình thường hóa năm 1965 tuyên bố giải quyết các vấn đề bồi thường thời chiến, nhưng những bất đồng liên quan đến lao động cưỡng bức và nô lệ tình dục vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến quan hệ song phương trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, quan hệ Nhật - Hàn đã có dấu hiệu cải thiện trong những năm gần đây trước các thách thức chung, bao gồm cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung và chương trình hạt nhân đang phát triển của Triều Tiên.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc