Tham vọng của Tổng thống Trump với Greenland tạo viễn cảnh chưa từng có tiền lệ, NATO khẳng định 'không hề khủng hoảng!'

Tổng thư ký NATO Mark Rutte khẳng định, liên minh quân sự này 'đang đi đúng hướng'. (Hình minh họa của Dato Parulava trên báo Politico)

Báo Politico đưa tin, phát biểu với báo chí tại Zagreb, Croatia, ông Rutte đã tìm cách hạ nhiệt căng thẳng, nói rằng NATO “đang đi đúng hướng” và bác bỏ quan điểm cho rằng liên minh đang trong tình trang khủng hoảng và bế tắc.

Tuyên bố này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi ông Trump cảnh báo Mỹ “có thể” sẽ phải lựa chọn giữa việc chiếm Greenland và duy trì NATO, đồng thời nói việc kiểm soát hòn đảo Bắc Cực rộng lớn này là điều ông “cảm thấy cần thiết về mặt tâm lý”.

Những phát ngôn cứng rắn của Tổng thống Mỹ đã đẩy NATO vào một tình thế chưa từng có tiền lệ, khi khả năng Đan Mạch, một quốc gia thành viên liên minh quân sự, bị chính một đồng minh trong tổ chức tấn công trở thành cuộc khủng hoảng hiện hữu.

Ủy viên quốc phòng Liên minh châu Âu (EU) Andrius Kubilius cảnh báo, bất kỳ cuộc tấn công quân sự nào đối với Greenland cũng sẽ là “sự kết thúc của NATO” và gây “tác động tiêu cực rất sâu sắc đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương”.

Thủ tướng Đan Mạch từng cứng rắn cảnh báo: "Nếu Mỹ quyết định tấn công quân sự một quốc gia NATO khác, thì mọi thứ sẽ chấm dứt – bao gồm cả NATO và do đó là toàn bộ cấu trúc an ninh hậu Thế chiến II".

Ông Trump trước đó viện dẫn các hoạt động của tàu thuyền Nga và Trung Quốc quanh Greenland, cùng với trữ lượng dầu mỏ và khoáng sản chiến lược, để biện minh cho nhu cầu Mỹ phải kiểm soát hòn đảo. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và báo cáo tình báo cho rằng, các tuyên bố này bị phóng đại. Dù vậy, ông Rutte thừa nhận có “nguy cơ Nga và Trung Quốc gia tăng hoạt động” tại khu vực Bắc Cực. Những động thái này khiến Trung Quốc bày tỏ không đồng tình vì bị Mỹ lợi dụng làm cái cớ để thúc đẩy lợi ích tại Bắc Cực.

Theo ông Rutte, tất cả các đồng minh đều nhất trí về tầm quan trọng của Bắc Cực và an ninh Bắc Cực, đồng thời, NATO đang thảo luận các hành động để bảo đảm an ninh cho khu vực này. Tuần trước, các nước thành viên đã đề nghị NATO xem xét các phương án tăng cường an ninh tại Bắc Cực, bao gồm điều chuyển thêm lực lượng và tổ chức nhiều cuộc tập trận gần Greenland. Anh và Đức cũng được cho là đang thảo luận khả năng triển khai binh sĩ tới lãnh thổ tự trị của Đan Mạch nhằm trấn an Washington.

Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cùng ngày tuyên bố, vùng lãnh thổ này sẽ “tăng cường nỗ lực để việc phòng thủ Greenland được đặt dưới khuôn khổ NATO”. Thủ tướng Croatia Andrej Plenković nhấn mạnh, “các đồng minh phải tôn trọng lẫn nhau, trong đó có Mỹ với tư cách là thành viên lớn nhất của NATO”.

Dù vậy, ông Rutte vẫn dành lời khen cho Tổng thống Trump, cho rằng ông đang thúc đẩy các nước NATO tăng chi tiêu quốc phòng để đạt mục tiêu 5% GDP đã được thống nhất năm ngoái. “Vai trò của tôi là bảo đảm toàn bộ liên minh được an toàn và vững chắc nhất có thể”, ông nói.

Trong lịch sử, NATO từng vượt qua nhiều khủng hoảng nội bộ, từ cuộc Thổ Nhĩ Kỳ đổ bộ vào Cyprus năm 1974, các cuộc đối đầu hải quân giữa Anh và Iceland, cho đến những tranh chấp Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ ở biển Aegean. Tuy nhiên, một cuộc tấn công trực tiếp của quốc gia thành viên lớn nhất và mạnh nhất vào một đồng minh khác sẽ là điều chưa từng có.

Một nhà ngoại giao NATO nhận định: “Hiệp ước thành lập NATO năm 1949 không hề dự liệu khả năng một nước thành viên tấn công nước khác. Điều đó sẽ đồng nghĩa với sự kết thúc của liên minh”.

Bảo Minh