Nhiều bệnh viện công lẫn tư ở TP.HCM mắc lỗi gì khi bị thanh tra?

Năm vừa qua Sở Y tế TP.HCM đã xử phạt hơn chục tỷ đồng. Ảnh: Medinet.

Y tế là lĩnh vực đặc thù liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe con người và niềm tin của cộng đồng. Trong ngành này, chất lượng chuyên môn, hiệu quả quản trị, an toàn bệnh nhân cùng việc chấp hành quy định pháp luật luôn có mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ.

TS.BS Nguyễn Hồng Chương, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, chia sẻ tại hội thảo Quản trị Tuân thủ và Phòng ngừa rủi ro pháp lý trong lĩnh vực Y tế do Viện Phát triển Giáo dục và Quản trị Bền vững phối hợp Trường Cán bộ Thanh tra tổ chức ngày 24/10.

Lỗ hổng quản trị và bài toán xử phạt hàng chục tỷ đồng

Theo bác sĩ Chương, một quyết định quản lý đúng đắn sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và cải thiện chất lượng dịch vụ. Trái lại, quy trình làm việc thiếu chặt chẽ hoặc khâu kiểm soát bị lơi lỏng có thể dẫn tới hậu quả nặng nề về tài chính, pháp lý cũng như uy tín của cơ sở y tế.

"Quản trị tuân thủ vì vậy không còn là yêu cầu chấp hành đơn thuần, mà đã trở thành năng lực cốt lõi trong hoạt động điều hành của mỗi đơn vị", bác sĩ Chương nói.

TS.BS Nguyễn Hồng Chương, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Đ.H.

Thực tế quản lý cho thấy sai phạm không chỉ bắt nguồn từ sự cố chuyên môn, mà phần lớn phát sinh từ quy trình vận hành, phân công nhiệm vụ, quản lý hồ sơ và cập nhật văn bản pháp luật.

Đơn cử như trong công tác cấp phép hành nghề và kiểm soát phạm vi hoạt động, việc thẩm định năng lực, văn bằng hay quá trình làm việc của nhân sự có ý nghĩa quyết định. Nếu khâu này thực hiện sơ sài, để xảy ra tình trạng bác sĩ làm việc vượt quá phạm vi được cấp phép, hậu quả không chỉ là rủi ro pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của người bệnh.

Bên cạnh đó, việc không kịp thời rà soát điều kiện hoạt động, quy trình chuyên môn hay quy định giá dịch vụ cũng khiến nhiều cơ sở vướng sai phạm.

Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM cho biết không ít bệnh viện công lập lẫn tư nhân đều gặp trục trặc về thời gian làm việc hay phạm vi hành nghề của nhân sự. Khi thiếu sự kiểm soát nội bộ bài bản, để cán bộ cấp dưới tự do thao tác, cơ sở rất dễ bị phát hiện vi phạm khi cơ quan chức năng thanh tra hoặc nhận phản ánh từ người dân.

Trong bối cảnh các quy định mới áp dụng khung xử phạt rất khắt khe, hậu quả tài chính cho các vi phạm là rất lớn. Đại diện Sở Y tế TP.HCM tiết lộ chỉ tính riêng trong năm vừa qua, đơn vị đã phải ra quyết định xử phạt hành chính các cơ sở vi phạm với tổng số tiền xử phạt lên tới hơn chục tỷ đồng.

Cần xử lý triệt để lỗ hổng kiểm soát rủi ro ở bệnh viện

Từ thực trạng xử phạt kể trên, bác sĩ Chương cho rằng các cơ sở y tế cần khẩn trương chuyển đổi tư duy từ "đối phó với vi phạm" sang "chủ động nhận diện và phòng ngừa rủi ro".

Việc tập trung giải quyết sự cố khi mọi chuyện đã rồi luôn mang lại hiệu quả thấp và tốn kém chi phí khắc phục. Kiểm soát rủi ro phải được khởi động ngay từ trước khi đưa ra các quyết định quản lý.

Trong mô hình này, vai trò của người đứng đầu đóng vị trí then chốt. Lãnh đạo bệnh viện phải trực tiếp chỉ đạo, giám sát các lĩnh vực có nguy cơ cao, phân định rõ trách nhiệm cá nhân và hoàn thiện hệ thống kiểm tra nội bộ.

"Công tác tuân thủ không thể phó mặc cho phòng pháp chế hay thanh tra, mà phải là nhiệm vụ xuyên suốt của toàn bộ các khoa, phòng và nhân viên", bác sĩ Chương nhấn mạnh.

Đặc biệt, tuân thủ pháp luật phải gắn chặt với tuân thủ quy trình chuyên môn như sử dụng thuốc an toàn, kiểm soát nhiễm khuẩn, quản lý hồ sơ bệnh án và ứng phó sự cố y khoa.

Bệnh viện cần kiểm soát tốt rủi ro ngay từ ban đầu. Ảnh: Duy Hiệu.

Bác sĩ Chương khẳng định khi xảy ra rủi ro, cơ sở y tế cần ưu tiên bảo vệ bệnh nhân, phân tích nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan để cải tiến hệ thống, tránh tình trạng xử lý vụ việc đơn lẻ mà bỏ qua lỗ hổng quy trình.

Tại hội thảo, TS Phạm Thị Huệ, Trưởng khoa Nghiệp vụ Thanh tra, Trường Cán bộ Thanh tra - Thanh tra Chính phủ, đã thẳng thắn chỉ ra thực trạng vi phạm tái diễn tại nhiều cơ sở y tế dù đã được phát hiện và yêu cầu khắc phục trước đó. Bà Huệ phân tích, không ít đơn vị có tâm lý làm đẹp hồ sơ, hoàn thiện giấy tờ nhằm đáp ứng các đợt kiểm tra mang tính hình thức.

Tuy nhiên, khi lực lượng thanh tra rà soát sâu vào hoạt động thực tế, hàng loạt bất cập lập tức lộ diện như người ký tên trên hồ sơ bệnh án không phải bác sĩ trực tiếp thăm khám, hay hồ sơ thanh toán bảo hiểm y tế xuất hiện sự trùng khớp bất thường.

Nguyên nhân chính khiến sai phạm lặp đi lặp lại là do công tác theo dõi, hậu kiểm sau thanh tra còn lơi lỏng. Nhiều cơ sở báo cáo đã chấn chỉnh nhưng chưa được xác minh kết quả thực tế. Do đó, việc đánh giá tuân thủ không thể chỉ dựa vào báo cáo trên giấy tờ mà phải xác minh sự chuyển biến thực chất trong vận hành.

Để khắc phục triệt để tình trạng này, bà Huệ kiến nghị các cơ sở y tế cần chủ động nâng cao năng lực kiểm soát nội bộ, xây dựng cơ chế cảnh báo sớm và lồng ghép quản trị rủi ro vào mọi quyết định điều hành.