Nhiều điểm mới đáng lưu ý của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điều ước quốc tế

1. Hoàn thiện các quy trình đàm phán, ký, phê duyệt, phê duyệt, gia hạn, chấm dứt hiệu lực…

Nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc trên thực tiễn, Luật số 137/2025/QH15 đã bổ sung các quy định mới về trình tự, thủ tục, hồ sơ đàm phán, ký, phê chuẩn, phê duyệt, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, chấm dứt hiệu lực và thực hiện ĐƯQT về vay hỗ trợ phát triển chính thức và vay ưu đãi nước ngoài (bao gồm cả ĐƯQT nhân danh Nhà nước và Chính phủ) thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý nợ công.

Đồng thời thống nhất một quy trình chung về sửa đổi, bổ sung ĐƯQT; quy định về quy trình kết thúc đàm phán; quy trình kiến nghị ủy quyền đàm phán trong trường hợp đã có chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền của Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cho phép đàm phán ĐƯQT; hồ sơ đề xuất ký kết ĐƯQT, văn bản ĐƯQT được lưu trữ theo quy định của pháp luật về lưu trữ; quy định về trường hợp bên ký kết nước ngoài gia nhập điều ước quốc tế nhiều bên mà Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh đó, để bảo đảm không làm ảnh hưởng, xáo trộn việc triển khai các ĐƯQT đang thực hiện, Luật số 137/2025/QH15 quy định các hồ sơ trình đề xuất ký kết, sửa đổi, bổ sung, gia hạn ĐƯQT hoặc các hồ sơ khác liên quan đến ĐƯQT đã được trình cơ quan có thẩm quyền trước thời điểm Luật này có hiệu lực mà cơ quan có thẩm quyền chưa giải quyết thì thực hiện theo quy định tại Luật Điều ước quốc tế năm 2016.

2. Cắt giảm, đơn giản hóa một số thủ tục liên quan đến ĐƯQT

Luật số 137/2025/QH15 rút ngắn thời gian từ 15 ngày xuống 10 ngày đối với hoạt động cho ý kiến bằng văn bản của Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp và cơ quan, tổ chức liên quan về kiểm tra, thẩm định hồ sơ ký ĐƯQT và thực hiện thủ tục thông báo đối ngoại của Bộ Ngoại giao.

Cùng với đó, lược bỏ quy định xin ý kiến các cơ quan liên quan trong thủ tục trình phê duyệt, phê chuẩn ĐƯQT trong trường hợp nội dung ĐƯQT không thay đổi so với khi trình ký; cho phép cơ quan đề xuất chủ động quyết định về việc xin ý kiến; đơn giản hóa, đồng bộ hồ sơ gửi xin ý kiến kiểm tra của Bộ Ngoại giao và ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp ; quy định việc gửi hồ sơ bằng bản điện tử, giảm hồ sơ bằng bản giấy xuống 01 bản; quy định về thể thức của hồ sơ điện tử.

Luật số 137/2025/QH15 cũng quy định rõ hơn và bổ sung các trình tự, thủ tục rút gọn trong đàm phán, ký, sửa đổi, bổ sung, gia hạn ĐƯQT; bổ sung thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ trong quyết định áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trên cơ sở kiến nghị của cơ quan đề xuất; bổ sung thẩm quyền của Chủ tịch nước trong quyết định mẫu ĐƯQT cấp Nhà nước và Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền quyết định mẫu ĐƯQT cấp Chính phủ; quy định trình tự, thủ tục trình quyết định mẫu điều ước quốc tế; bổ sung trình tự, thủ tục rút gọn mới về đồng thời đề xuất ký và phê duyệt hoặc phê chuẩn ĐƯQT thuộc thẩm quyền của Chủ tịch nước trong trường hợp ĐƯQT có thể được áp dụng ngay, đã đủ rõ, đủ chi tiết để thực hiện.

Thực hiện yêu cầu về tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, Luật số 137/2025/QH15 bổ sung quy định về đăng tải ĐƯQT trên Công báo điện tử, thay cho Công báo giấy; quy định văn bản ĐƯQT đăng tải trên Công báo điện tử có giá trị như bản sao ĐƯQT được Bộ Ngoại giao cấp.

3. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về ĐƯQT

Luật số 137/2025/QH15 thực hiện phân quyền từ Chính phủ cho Thủ tướng Chính phủ trong trình Chủ tịch nước về việc đàm phán ĐƯQT nhân danh Nhà nước; trình Chủ tịch nước quyết định ký, gia nhập ĐƯQT nhân danh Nhà nước; trình Chủ tịch nước về việc phê chuẩn ĐƯQT; quyết định thay đổi người được ủy quyền ký ĐƯQT nhân danh Chính phủ; quyết định hoặc trình Chủ tịch nước quyết định hoặc trình để Chủ tịch nước trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung, gia hạn ĐƯQT theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Phân quyền và quy định rõ Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền quyết định mẫu ĐƯQT nhân danh Chính phủ hoặc trình Chủ tịch nước quyết định mẫu ĐƯQT nhân danh Nhà nước; phân cấp từ Thủ tướng Chính phủ cho người đứng đầu cơ quan đề xuất quyết định ủy nhiệm tham dự hội nghị quốc tế trong khuôn khổ điều ước quốc tế nhiều bên trong trường hợp hội nghị quốc tế không có nội dung liên quan đến việc đàm phán, thông qua văn bản ĐƯQT nhiều bên hoặc sửa đổi, bổ sung ĐƯQT nhiều bên mà Việt Nam là thành viên.

Trong trường hợp đặc biệt, cơ quan đề xuất được quyền kiến nghị Thủ tướng Chính phủ báo cáo Chủ tịch nước ủy quyền Thủ tướng Chính phủ quyết định việc đàm phán, ký, sửa đổi, bổ sung ĐƯQT nhân danh Nhà nước thuộc thẩm quyền của Chủ tịch nước.