Nhiều dự án quan trọng của Trung Quốc ở Venezuela có thể gặp rủi ro

Cơ sở vệ tinh duy nhất đang hoạt động của Venezuela ở căn cứ Đô đốc Manuel Rios là do Trung Quốc phát triển và lắp đặt.

Các tài sản “cắm sâu” của Bắc Kinh, từ trạm vệ tinh mặt đất, cơ sở mỏ dầu tới mạng viễn thông, có thể bị ảnh hưởng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ “điều hành” Venezuela và “sửa chữa hạ tầng dầu mỏ” tại quốc gia sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới.

Trạm theo dõi El Sombrero tại căn cứ không quân Captain Manuel Rios và trạm dự phòng ở Luepa (bang Bolivar) nằm trong số rất ít cơ sở mặt đất ở nước ngoài mà Trung Quốc có thể tiếp cận.

Các trạm này - do tập đoàn Công nghiệp Trường Thành Trung Quốc xây dựng, có chức năng đo đạc, theo dõi và điều khiển cho VRSS-2, một vệ tinh quan trắc Trái đất do Trung Quốc phát triển và phóng cho Venezuela từ năm 2017.

Dù được thiết kế phục vụ nhu cầu trong nước của Venezuela, các trạm này cũng có khả năng hỗ trợ những hoạt động theo dõi vệ tinh và truyền tiếp dữ liệu của Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh tham vọng không gian của Bắc Kinh đang vấp phải một số hạn chế trong việc thiết lập hạ tầng mặt đất ở nước ngoài do căng thẳng địa - chính trị.

Mạng viễn thông của Trung Quốc tại Venezuela cũng đứng trước rủi ro. Các tập đoàn Huawei và ZTE Trung Quốc đã tham gia xây dựng hệ thống số lõi của Venezuela, từ phủ sóng 4G, lắp ráp điện thoại di động đến các công cụ an ninh mạng. Họ có thể đối mặt với nguy cơ hủy hợp đồng, hạn chế hoặc trừng phạt nếu chính sách của chính phủ thay đổi.

Bắt đầu hoạt động tại Venezuela từ năm 1999, Huawei đã hợp tác chặt chẽ với nhà mạng CANTV trong hơn 2 thập kỷ qua và hiện vẫn gắn bó sâu với hạ tầng quốc gia. Những quan hệ đối tác trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường và các hợp đồng mua sắm nhà nước có thể nhanh chóng đổ vỡ.

Trung Quốc cũng là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Venezuela và là một trong những khách hàng mua dầu hàng đầu của nước này.

Theo tài liệu của tập đoàn Dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNPC) năm 2014, kỹ sư Trung Quốc đã giúp sửa chữa và nâng cấp các mỏ dầu cũ của Venezuela, thay thế bằng giàn khoan hiện đại, hệ thống ép nước và nâng cấp nhà máy lọc dầu, giúp sản lượng ở một số khu vực tăng tới 8 lần.

Ngày 4/1, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Mỹ không cần dầu của Venezuela, nhưng sẽ không cho phép “kẻ thù của Mỹ kiểm soát những nguồn tài nguyên đó”.

Trong nhiều năm, Bắc Kinh cấp tín dụng cho Venezuela theo các thỏa thuận đổi dầu lấy vốn vay, qua đó trở thành khách hàng mua dầu thô lớn nhất của nước này. Tháng 12 vừa qua, một tàu chở dầu hướng tới Trung Quốc, được cho là chở dầu của Venezuela, đã bị lực lượng Mỹ thu giữ trong khuôn khổ chiến dịch của ông Trump nhằm vào chính quyền Tổng thống Maduro.

Theo AidData, một viện nghiên cứu thuộc Đại học William and Mary (bang Virginia), Venezuela là nước nhận vốn vay lớn thứ 4 từ các tổ chức cho vay chính thức của Trung Quốc, với tổng cam kết khoảng 106 tỷ USD trong giai đoạn 2000–2023. Đến năm 2024, nợ của Venezuela với Trung Quốc ước tính khoảng 10 tỷ USD.

Ngày 4/1, cơ quan quản lý tài chính hàng đầu của Trung Quốc yêu cầu các ngân hàng lớn báo cáo mức độ tiếp xúc rủi ro của họ đối với Venezuela, Bloomberg dẫn các nguồn tin giấu tên cho biết.

Ông Victor Shih, giáo sư tại Đại học California, San Diego, nhận định: “Nếu dưới sức ép của Mỹ, Chính phủ Venezuela - vốn đang gánh nợ lớn với nhiều chủ thể - ưu tiên các chủ nợ Mỹ hơn Trung Quốc, các ngân hàng Trung Quốc có thể phải gánh chịu khoản thua lỗ đáng kể”.

Không chỉ tại Venezuela, Trung Quốc trong nhiều năm qua đã tăng cường hoạt động ngoại giao và đầu tư vào Mỹ Latin, khu vực được coi là “sân sau” của Washington. Năm ngoái, Bắc Kinh chủ trì một cuộc đối thoại giữa Trung Quốc với các nước Mỹ Latin và Caribe, cho biết thương mại Trung Quốc – Mỹ Latin đã đạt mức kỷ lục 519 tỷ USD.

Thu Loan