Cục diện chiến dịch Donbass thay đổi sau khi Siversk đổi chủ?

Trên những mặt trận khốc liệt của cuộc xung đột Nga-Ukraine, kết quả của mỗi trận đánh đều thu hút sự chú ý trên toàn thế giới. Mới đây, Seversk (Siversk), một chiến dịch then chốt, không chỉ làm thay đổi tình hình chiến trường cục bộ, mà còn tác động sâu sắc đến toàn bộ cuộc xung đột ở vùng Donbass, đã kết thúc và trở thành một bước ngoặt trong cuộc xung đột Nga-Ukraine.

Ngày 9/12, Lữ đoàn Cossack số 6 thuộc Cụm quân phía Nam, tuyên bố chiến thắng bước đầu trong trận Seversk, khi giương cao lá cờ 3 màu của Nga. Chỉ một ngày sau (ngày 10/12), đơn vị này đã giành được quyền kiểm soát hoàn toàn khu vực, trong khi lực lượng Ukraine phần lớn rút lui về những vị trí mà họ cho là “thuận lợi hơn”. Sự thay đổi nhanh chóng trên chiến trường này, che giấu những tính toán chiến lược phức tạp của hai bên.

Seversk, một thành phố nhỏ ở phía tây bắc Donbass, tưởng chừng bình thường, thực chất lại sở hữu vị trí địa lý vô cùng quan trọng. Nằm ở vùng đất thấp, địa hình của nó gây ra nhiều bất lợi từ góc độ phòng thủ quân sự. Tuy nhiên, vị trí này lại đặc biệt thuận lợi, với nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào ở khu vực xung quanh.

Giống như một viên ngọc quý nằm giữa rừng Serebryanka và vùng đồng bằng phía nam Ukraine, nó đóng vai trò là mắt xích quan trọng, nối giữa khu vực cao nguyên và đồng bằng Ukraine. Lợi thế địa lý độc đáo này, mang lại cho Seversk giá trị chiến lược không thể phủ nhận.

Trước đó, tướng Gerasimov, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nga, đã báo cáo với Tổng thống Putin rằng, họ đang chiếm được 100 ngôi nhà mỗi ngày, và với tốc độ này, việc kiểm soát thành phố dường như sắp thành hiện thực. Quả nhiên, chỉ trong vòng mười ngày, Seversk đã đổi chủ.

Ngược lại hoàn toàn, Kupyansk, thành phố nằm ở phía nam tỉnh Kharkov, được bao quanh bởi những đồng bằng rộng lớn, buộc Quân đội Ukraine (AFU) phải liên tục phản công bằng mọi giá. Bởi vì nếu để mất thành phố này, họ sẽ rơi vào thế bất lợi chiến lược nghiêm trọng.

Trong khi đó, địa hình phía bắc và phía nam Seversk có nhiều ưu thế hơn cho Quân đội Nga (RFAF) và mang ý nghĩa chiến lược to lớn. Những khu rừng rậm rạp và những con sông uốn khúc ở phía bắc, tạo thành một rào cản quan trọng ở phía bắc Donetsk; đặc biệt là cung cấp sự che chắn vững chắc cho vùng Krishnamurti.

Một khi RFAF thiết lập được chỗ đứng tại đây, khả năng phòng thủ của phía bắc Donetsk sẽ được tăng cường đáng kể. Nhìn về phía nam Seversk, địa hình độc đáo của vùng đồi Kirovo cung cấp lối đi trực tiếp đến phía đông bắc thành phố Sloviansk, tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc tiến công tiếp theo của quân Nga.

Trong khi Cụm quân phía Nam RFAF giành chiến thắng trong trận Seversk, thì Cụm quân phía Tây RFAF, cũng đang hoạt động tích cực ở phía tây Bakhmut. Họ đã tiến đến tận Novorkov, một vị trí chiến lược mà một khi bị quân Nga chiếm giữ, sẽ đe dọa trực tiếp phía tây Kramatorsk, và từ đó, dọc theo các con đường nhỏ, có thể dễ dàng đến Sloviansk.

Bakhmut, một thành phố từng thu hút sự chú ý đáng kể trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột Nga-Ukraine, có tầm quan trọng chiến lược không thể phủ nhận. Là cửa ngõ dẫn đến hai thành phố song sinh ở phía tây bắc Donbass, một bước đột phá của quân Nga sẽ mở ra một vùng đồng bằng rộng lớn ở phía tây, dẫn thẳng đến hai thành phố này.

Mặc dù các cánh đồng và làng mạc có thể được Quân đội Ukraine sử dụng để xây dựng công sự, nhưng với địa hình đồi núi và số lượng sông ngòi ít ỏi, lại khiến nơi đây trở nên lý tưởng cho RFAF sử dụng chiến thuật cơ giới hóa trong chiến đấu tiến công.

RFAF cũng đã trải qua những thay đổi đáng kể trong vận dụng chiến thuật. Trong trận Bakhmut trước đây, RFAF từng bắn tới 80.000 quả đạn pháo mỗi ngày. Mặc dù việc bắn phá bằng pháo binh quy mô lớn như vậy cực kỳ hiệu quả, nhưng nó cũng gây áp lực rất lớn lên hệ thống hậu cần của RFAF.

Hiện nay, RFAF chủ yếu sử dụng các cuộc tấn công bằng UAV FPV điều khiển cáp quang, với một chiếc xe bán tải duy nhất có khả năng vận chuyển hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm phương tiện FPV. Phương pháp chiến đấu linh hoạt và hiệu quả này không chỉ nâng cao hiệu quả chiến đấu mà còn giảm đáng kể gánh nặng hậu cần.

Ngoài ra, với những mục tiêu kiên cố, ví dụ các tòa nhà hoặc hầm ngầm, Quân đội Nga sử dụng bom lượn có điều khiển UMPK, vũ khí mà trong chiến dịch Bakhmut chưa xuất hiện. Theo tạp chí The Military Watch Magazine (MWM) của Mỹ, ngay cả những hầm trú ẩn bằng bê tông cũng không thể bảo vệ quân Ukraine khỏi các cuộc tấn công ném bom UMPK từ máy bay Su-34 Nga.

Theo tạp chí MWM, tuổi thọ trung bình của một lính bộ binh Ukraine trên chiến tuyến, nơi máy bay ném bom Su-34 của Nga hoạt động “không quá bốn giờ”, trong khi tổn thất trong các đơn vị AFU ở chiến tuyến lên tới 80-90%.

Binh lính Ukraine đang kêu ca về sự nguy hiểm của máy bay ném bom Su-34, loại máy bay đang được Không quân Nga sử dụng rộng rãi trên chiến tuyến. Những máy bay này thả bom nổ mạnh FAB với cánh lượn và module hiệu chỉnh đa năng (UMPK), tiến hành các cuộc oanh tạc quy mô lớn vào các vị trí của quân Ukraine.

Theo binh lính Ukraine ở chiến trường, ngay cả các hầm trú ẩn bằng bê tông, cũng không thể bảo vệ được trước bom FAB-500 trang bị mô-đun UMPK. “Không quân Nga đang thả chúng hai, hai, hai, tám FAB mỗi giờ...”, binh lính Ukraine ở chiến trường than thở.

Hiện tại, AFU thiếu khả năng bắn hạ bom từ trên không, và việc RFAF thường xuyên sử dụng chúng dẫn đến tổn thất nặng nề nhất về quân số của AFU. Theo chính lời kể của binh lính Ukraine, tại những khu vực mặt trận nơi máy bay Su-34 được triển khai, thương vong lên tới 80-90%, và “tuổi thọ” trung bình của binh sĩ, không quá bốn giờ.

Như MWM đã lưu ý, Nga không những không giảm số lượng các cuộc không kích nhằm vào vị trí của quân Ukraine, mà ngược lại, còn tăng cường chúng. Trong khi đó, Không quân Nga nhận được các lô máy bay Su-34 mới gần như hàng tháng và tổn thất của AFU ở chiến trường trước bom FAB UMPK của Nga được đánh giá là "thảm khốc".

Tiến Minh