Nhiều hệ lụy từ chợ tạm, chợ cóc tại TP.HCM

Ùn tắc giao thông vì chợ tạm

Theo ghi nhận của phóng viên, vào giờ cao điểm, các con đường xung quanh chợ Thị Nghè (phường Gia Định, TP.HCM) như Nguyễn Văn Lạc, Phạm Viết Chánh, Ngô Tất Tố, Võ Duy Ninh,... thường xuyên rơi vào cảnh kẹt xe kéo dài. Ngoài áp lực từ lượng phương tiện lớn vào giờ tan tầm, tình trạng người dân dừng xe ngay trên lòng đường để mua hàng tại các điểm chợ tạm là nguyên nhân khiến giao thông thêm hỗn loạn. Do không phải chịu chi phí thuê mặt bằng hay các loại phí dịch vụ, giá cả thực phẩm tại đây thường thấp hơn chợ chính thống, thu hút đông đúc người mua.

Tại phường Thạnh Mỹ Tây, hơn hàng chục năm qua, con đường Võ Duy Ninh đã trở thành khu buôn bán tự phát của hàng trăm hộ dân. Trước đây, khu chợ chỉ họp vào buổi chiều nên được gọi là “chợ chiều”, nhưng hiện nay hoạt động gần như cả ngày, nhộn nhịp nhất vào buổi sáng và thời điểm người dân tan tầm.

Anh Tuấn Hải, người dân sinh sống trên đường Võ Duy Ninh, cho biết khu chợ đã hình thành từ trước khi anh chuyển về đây. Theo anh, từ sáng sớm, tiểu thương đã bày đủ loại hàng hóa. Những hộ có vỉa hè rộng thì sắp xếp gọn gàng hơn, trong khi nhiều người từ nơi khác đến thường trải hàng trực tiếp xuống đất để bán. “Đường nhỏ, cứ đến chiều là kẹt xe cứng. Tôi không phản đối việc buôn bán, nhưng cần sắp xếp lại cho gọn gàng, vừa đảm bảo giao thông, vừa đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm”, anh Hải nói.

Mặt hàng chính trong chợ là rau, thịt, cá.

Trên con đường kéo dài gần 1 km, hàng hóa được bày bán tràn ra lề đường, chủ yếu là rau củ, thịt cá và thực phẩm tươi sống; xen kẽ là một số mặt hàng gia dụng, quần áo. Việc sơ chế, mua bán diễn ra ngay dưới lòng đường, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm.

Rau củ được bày bán ngay dưới đường.

Dù trên cùng tuyến đường đã có siêu thị và cách đó không xa là chợ dân sinh Thị Nghè (đường Phan Văn Hân), hoạt động mua bán tại chợ tạm vẫn diễn ra tấp nập. Đáng chú ý, tuyến đường này còn có Trường Tiểu học Cửu Long, nên vào giờ học sinh đến trường và tan học, tình trạng ùn ứ càng trở nên nghiêm trọng. Nhiều người dân vẫn giữ thói quen tấp xe máy sát lề, thậm chí dừng giữa đường để mua thực phẩm, khiến dòng xe vốn đã chật hẹp phải len lỏi qua các điểm buôn bán đông đúc.

Dòng xe máy len lỏi vào con đường vốn đã nhỏ, nhưng tập trung nhiều hộ kinh doanh.

Thói quen tiêu dùng “khó bỏ”

Tại TP.HCM, nhiều người dân vẫn giữ thói quen đi chợ tạm so với việc vào chợ truyền thống hay siêu thị. Lý giải cho điều này, bà Nguyễn Thị Minh Hiếu (phường Gia Định, TP.HCM) cho biết: “Mỗi sáng tôi thường đi bộ vào chợ trên đường Võ Duy Ninh để mua thịt bò hoặc tôm cá để nấu ăn cho gia đình. Rau, củ tôi cũng mua tại đây cho tươi ngon. Mua ở chợ tạm cho nhanh gọn, không cần phải gửi xe rồi lấy xe đẩy, đi bộ vào như siêu thị”.

Một người phụ nữ dừng xe mua rau củ trong chợ.

Nhiều người dân vẫn giữ thói quen tấp xe máy vào lề để mua thực phẩm - điều trực tiếp gây nên tình trạng kẹt xe.

Không chỉ gây ùn tắc, chợ tạm còn ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và môi trường. Rác thải, nước thải từ hoạt động buôn bán thường bị xả trực tiếp ra đường. Trước cổng Trường Tiểu học Cửu Long, rác tồn đọng trong khi một số điểm bán hàng vẫn hoạt động, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho học sinh.

Rác thải ngay phía trước trường Tiểu học Cửu Long (đường Võ Duy Ninh, phường Thạnh Mỹ Tây) gây mất mỹ quan đô thị. Điều đáng nói là ở gần đó, một số người dân vẫn bày bán hàng hóa.

Nguyên nhân của tình trạng này không chỉ do hệ thống chợ dân chính thống ở một số địa phương còn thiếu, chưa đáp ứng nhu cầu mua bán mà còn xuất phát từ thói quen khó bỏ của người tiêu dùng. Những thuận tiện như không phải gửi xe, mua nhanh, có mối quen, thậm chí đặt hàng trước rồi ghé lấy khiến chợ tạm trở nên khó thay thế.

Bên cạnh đó, nhu cầu mưu sinh của một bộ phận người lao động thu nhập thấp, chưa đủ khả năng thuê mặt bằng kinh doanh chính thức, cũng là yếu tố khiến các chợ tạm tiếp tục tồn tại. Công tác quản lý hiện nay gặp nhiều khó khăn do việc xử lý vi phạm chưa đồng bộ, chủ yếu mang tính thời điểm. Dù đã có các đợt kiểm tra, xử phạt hoặc giải tỏa, tình trạng buôn bán tự phát vẫn dễ dàng tái diễn sau khoảng thời gian ngắn.

Các xe đẩy bán hàng dừng ngay cạnh trường học, phía trước bảng hiệu cổng trường sạch, đẹp, an toàn.

Cần có biện pháp xử lý căn cơ

Theo các cơ quan quản lý, việc xử lý chợ tạm nếu chỉ dừng ở biện pháp hành chính, mang tính thời điểm sẽ khó đạt hiệu quả lâu dài. Để giải quyết căn cơ, cần đồng thời nhiều giải pháp: rà soát, quy hoạch lại hệ thống chợ dân sinh; bố trí các điểm kinh doanh phù hợp cho tiểu thương nhỏ lẻ; xử lý nghiêm các hành vi lấn chiếm lòng đường, vỉa hè; đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người dân thay đổi thói quen mua sắm.

Đầu tháng 1 năm nay, UBND TP.HCM đã triển khai kế hoạch cao điểm nhằm siết chặt công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông và trật tự đô thị trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ và Lễ hội Xuân 2026 trên toàn thành phố.

Kế hoạch tập trung vào các tuyến giao thông huyết mạch, khu vực bệnh viện, trường học, khu công nghiệp, khu chế xuất, các trạm - điểm dừng xe buýt, nhà chờ và những không gian công cộng thường xuyên xảy ra tình trạng lấn chiếm vỉa hè, buôn bán tự phát, tụ tập đông người làm mất mỹ quan đô thị và ảnh hưởng đến lưu thông.

Theo chỉ đạo, UBND các phường, xã phải đồng loạt ra quân tại địa bàn phụ trách, trọng tâm là các tuyến đường chính, khu vực chợ, trung tâm thương mại và các điểm tổ chức lễ hội, vui chơi công cộng. Thành phố yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi chiếm dụng vỉa hè để kinh doanh, dựng lều, rạp trái phép hoặc gây cản trở giao thông; đồng thời duy trì tuần tra thường xuyên sau cao điểm, tránh tình trạng vi phạm tái diễn, gây bức xúc trong dư luận.

CTV Nhựt Chi/VOV.VN