Nhiều quan chức hối thúc, thị trường vẫn giảm cược Fed tăng lãi suất tháng 12, vì sao?

Ảnh: Federal Reserve.

Hai quan chức Fed vẫn kiên định với mục tiêu chống lạm phát

Ngày 5/11, Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland Beth Hammack và Chủ tịch Fed chi nhánh Richmond Thomas Barkin cùng lên tiếng ủng hộ việc tiếp tục tăng lãi suất theo lộ trình từ từ, trong bối cảnh lạm phát Mỹ vẫn cao hơn mục tiêu 2%.

Phát biểu tại một hội nghị ở Zurich (Thụy Sĩ), bà Hammack nhận định Fed cần làm nhiều hơn để đưa lạm phát trở lại mục tiêu. Theo bà, áp lực giá cả hiện vẫn ở mức cao không thể chấp nhận và chính sách tiền tệ cần chuyển sang trạng thái đủ sức hạn chế hoạt động kinh tế.

“Tôi cho rằng chính sách tiền tệ sẽ cần chuyển sang trạng thái thắt chặt để đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% trong một khoảng thời gian hợp lý”, bà Beth Hammack nói. Điểm đáng chú ý trong quan điểm của bà Hammack là cách thức thực hiện, theo đó nên ưu tiên các bước điều chỉnh nhỏ nhưng thường xuyên hơn, qua đó hạn chế tác động đột ngột đối với hộ gia đình, doanh nghiệp và thị trường tài chính.

Bà cho rằng việc tăng lãi suất từng bước còn giúp Fed tránh nguy cơ phản ứng chậm trước áp lực giá cả, khiến tâm lý chấp nhận lạm phát cao kéo dài hình thành trong nền kinh tế. Đây là rủi ro đáng lo ngại bởi khi doanh nghiệp và người tiêu dùng tin rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng nhanh, hành vi định giá và yêu cầu tiền lương có thể khiến lạm phát khó kiểm soát hơn.

Lập trường của bà Hammack không phải tín hiệu thắt chặt mới xuất hiện. Tại cuộc họp cuối tháng 10, Fed quyết định giữ nguyên biên độ lãi suất chính sách 3,75-4,00%, nhưng bà Hammack cùng Thống đốc Fed Lisa Cook đã bỏ phiếu phản đối, ủng hộ tăng lãi suất. Trước đó, bà cũng phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất hồi cuối tháng 7.

Chủ tịch Fed Cleveland lâu nay luôn cho rằng chính sách tiền tệ cũng như các điều kiện tài chính nói chung chưa đủ thắt chặt để kiềm chế hoạt động kinh tế và đưa lạm phát trở lại tầm kiểm soát. Lạm phát đã vượt mục tiêu 2% của Fed trong hơn nửa thập kỷ qua, do đó cần tiếp tục nâng chi phí vay ngắn hạn để giảm sức ép lên giá cả.

Quan điểm ủng hộ tăng lãi suất từ từ của bà Hammack cũng được Chủ tịch Fed Richmond Thomas Barkin chia sẻ. Phát biểu tại Charlotte cùng ngày, ông Barkin cho rằng lạm phát vẫn “quá cao” và đang duy trì ở mức cao thay vì hạ nhiệt. Theo ông, đối với các nhà hoạch định chính sách tiền tệ, “hàm ý chính sách là khá rõ ràng”. Về tốc độ tăng lãi suất trong thời gian tới, ông nhận định “việc điều chỉnh từng bước là hợp lý”.

Phát biểu này cũng nhất quán với nhận định của ông Barkin trong cuộc phỏng vấn ngày 30/10, khi nhấn mạnh nhu cầu trong nền kinh tế vẫn vững và tỷ lệ thất nghiệp tương đối thấp. Điều đó cho phép Fed tiếp tục ưu tiên kiểm soát lạm phát, đồng thời có thời gian quan sát tác động của từng lần điều chỉnh lãi suất.

Dù cùng ủng hộ thắt chặt, hai quan chức có những điểm nhấn khác nhau. Bà Hammack đặc biệt lo ngại chính sách chưa đủ hạn chế và kỳ vọng lạm phát có thể trở nên khó kiểm soát. Trong khi đó, ông Barkin chú trọng việc xác định tốc độ tăng phù hợp, tránh điều chỉnh quá nhanh khi Fed vẫn có điều kiện đánh giá dữ liệu kinh tế.

Vì sao thị trường lại giảm kỳ vọng tăng lãi suất?

Trong khi hai quan chức Fed tiếp tục phát tín hiệu thắt chặt, thị trường tài chính Mỹ ngày 5/11 chứng kiến làn sóng bán tháo mạnh, tập trung vào nhóm công nghệ và các doanh nghiệp liên quan đến AI.

Kết thúc phiên, chỉ số Nasdaq giảm khoảng 5,5%, S&P 500 mất 4,4% và Dow Jones giảm 3,4%. Nasdaq đã chính thức rơi vào vùng điều chỉnh sau khi mất hơn 10% so với đỉnh gần nhất thiết lập một tháng trước. Đà giảm phản ánh lo ngại về triển vọng đầu tư AI, định giá cổ phiếu và khả năng mở rộng các trung tâm dữ liệu.

Sự dịch chuyển dòng tiền sang trái phiếu Kho bạc Mỹ khiến lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm giảm 10,4 điểm cơ bản, xuống khoảng 4,48%, thấp nhất kể từ ngày 9/9. Đây là kỳ hạn đặc biệt nhạy cảm với kỳ vọng lãi suất ngắn hạn của Fed.

Theo Reuters, xác suất thị trường đặt vào khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 8-9/12 đã giảm xuống khoảng 70%, từ mức trên 80% trong ngày 4/11. Diễn biến này xuất phát chủ yếu từ hai yếu tố. Thứ nhất, khi chứng khoán giảm mạnh, nhà đầu tư gia tăng nhu cầu nắm giữ trái phiếu an toàn, đẩy giá trái phiếu lên và lợi suất xuống. Thứ hai, thị trường bắt đầu đánh giá lại khả năng kinh tế Mỹ duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh nếu lĩnh vực AI giảm đầu tư.

Những lo ngại càng gia tăng sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ, khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội và sự phản đối đối với việc phát triển trung tâm dữ liệu gia tăng tại một số địa phương. Nếu hoạt động đầu tư này chậm lại, nhu cầu về thiết bị, năng lượng và xây dựng có thể giảm, qua đó góp phần hạ nhiệt áp lực lạm phát.

Các nhà phân tích tại Evercore ISI nhận định những trở ngại về cấp phép có thể làm chậm đầu tư AI tại các bang lớn, giảm nguy cơ nền kinh tế tăng trưởng quá nóng trong một đến hai năm tới. Điều này có thể giúp duy trì sự cân bằng giữa tổng cầu và tổng cung của nền kinh tế mà không cần phải tăng lãi suất thêm nhiều lần.

Trong khi đó, TD Securities vẫn dự báo Fed tăng tổng cộng 0,5 điểm phần trăm từ nay đến đầu năm 2027. “Nếu kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ góp phần thúc đẩy việc chấm dứt cuộc chiến tại Iran và/hoặc khiến hoạt động đầu tư vào AI giảm bớt, Fed có thể sẽ không cần tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ sau tháng 3 năm tới”, tổ chức này nhận định thêm.

Phép thử gần nhất là báo cáo việc làm tháng 10 của Mỹ, dự kiến công bố ngày 6/11. Khảo sát của Reuters cho thấy các nhà kinh tế dự báo nền kinh tế tạo thêm khoảng 65.000 việc làm, còn tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,2%. Nếu số liệu việc làm vượt dự báo, kỳ vọng tăng lãi suất có thể phục hồi. Ngược lại, những dấu hiệu suy yếu rõ rệt sẽ củng cố quan điểm Fed cần thận trọng hơn.