Nhiều quy định mới về đăng kiểm xe cơ giới có hiệu lực từ ngày 1-7

Hoạt động đăng kiểm ngày càng được đổi mới theo hướng rút ngắn thủ tục hành chính. Ảnh: Văn Long

Chủ xe có thể xuất trình giấy chứng nhận đăng ký xe trên ứng dựng VNeID

Thông tư 30/2026/TT-BXH của Bộ Xây dựng có hiệu lực từ ngày 1-7, quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu cho xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; trình tự, thủ tục chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới cải tạo, xe máy chuyên dùng cải tạo; trình tự, thủ tục kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy.

Thông tư này quy định về trình tự, thủ tục: Kiểm định, miễn kiểm định lần đầu cho xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới cải tạo, xe máy chuyên dùng cải tạo; kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy theo quy định tại điểm c, d, đ khoản 5 Điều 42, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ sửa đổi năm 2025;

Kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng, kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy bên ngoài cơ sở đăng kiểm và đăng thông tin phương tiện vi phạm theo quy định tại khoản 5 Điều 11, Điều 12, Nghị định 89/2026/NĐ-CP quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới; tổ chức, hoạt động của cơ sở đăng kiểm; niên hạn sử dụng của xe cơ giới.

Thông tư 30/2026/TT-BXD hướng tới giảm thủ tục giấy tờ, tăng quản lý bằng dữ liệu số và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Theo đó, chủ xe có thể xuất trình giấy chứng nhận đăng ký xe trên ứng dựng VNeID và VNeTraffic để đăng kiểm xe, thay đổi linh kiện xe mà không phải làm hồ sơ cải tạo.

Những điểm mới đáng chú ý về quy định đăng kiểm xe cơ giới

Thứ nhất, chuẩn hóa hồ sơ xe, giảm giấy tờ khi đăng kiểm: Thông tư 30/2026/TT-BXD bổ sung và chuẩn hóa khái niệm hồ sơ đạt yêu cầu, đồng thời xác định rõ các trường hợp hồ sơ không đạt. Bổ sung quy định chứng nhận đăng ký xe hoặc giấy hẹn trả chứng nhận đăng ký xe được tích hợp trên tài khoản định danh điện tử VNeID, VNeTraffic; đồng thời dữ liệu đăng ký xe có thể được chia sẻ từ cơ quan đăng ký xe khi thực hiện kiểm định, chứng nhận xe cải tạo. Điều này giúp người dân giảm việc xuất trình giấy tờ trực tiếp, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục.

Thứ hai, lập hồ sơ phương tiện trên môi trường số: Theo quy định mới, phiếu hồ sơ phương tiện được lập dựa trên cơ sở dữ liệu xe sản xuất, lắp ráp hoặc xe nhập khẩu của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Phần mềm quản lý kiểm định sẽ tự động lập phiếu hồ sơ phương tiện theo nguyên tắc mỗi xe chỉ có một hồ sơ duy nhất tại lần đầu thực hiện miễn kiểm định hoặc kiểm định lần đầu. Việc tra cứu, đối soát dữ liệu phương tiện được thực hiện trên môi trường số. Các trường hợp dữ liệu về hồ sơ phải nộp, phải xuất trình nếu đã được chia sẻ từ Trung tâm dữ liệu quốc gia hoặc từ các cơ quan liên quan thì người dân không phải nộp và xuất trình những hồ sơ này.

Thứ ba, tăng kiểm soát xe vi phạm, xe bị triệu hồi: Thông tư 30/2026/TT-BXD tiếp tục kế thừa cơ chế đăng và gỡ thông tin phương tiện vi phạm đã triển khai từ Nghị định 166/2024/NĐ-CP, đồng thời hoàn thiện quy trình cập nhật, quản lý và khai thác dữ liệu trên phần mềm quản lý phương tiện vi phạm của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Cơ sở đăng kiểm có thể theo dõi, nhận diện phương tiện vi phạm, kể cả xe đã kiểm định nhưng không đạt yêu cầu, từ đó phối hợp với cơ quan đăng ký xe, cơ quan xử lý vi phạm và các đơn vị liên quan.

Thứ tư, mở rộng trường hợp được cấp lại tem kiểm định: Ngoài các trường hợp giấy chứng nhận kiểm định, tem kiểm định được cấp lại do bị mất, hỏng hoặc sai thông tin. Thông tư bổ sung việc cấp lại giấy chứng nhận kiểm định, tem kiểm định đối với các trường hợp xe thay đổi chứng nhận đăng ký xe, biển số xe; xe thay đổi từ hình thức không kinh doanh vận tải sang có kinh doanh vận tải hoặc ngược lại; xe có sự thay đổi nhưng không coi là cải tạo.

Thứ năm, xe thay đổi linh kiện nhưng không coi là cải tạo: Từ ngày 1-7, việc kiểm tra hiệu quả phanh đối với xe dẫn động bốn bánh toàn thời gian (AWD) sẽ phải thực hiện trên thiết bị kiểm tra phanh chuyên dụng có chức năng dành riêng cho loại xe này nếu cơ sở đăng kiểm đã được trang bị. Quy định nhằm nâng cao độ chính xác khi đo kiểm, đồng thời hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thống truyền động của xe AWD.

Thứ sáu, làm rõ quy định về xe cải tạo: Thông tư 30/2026/TT-BXD bổ sung nguyên tắc xác định xe cải tạo, làm rõ trường hợp phải chứng nhận cải tạo, trường hợp không được coi là cải tạo và trường hợp được miễn lập hồ sơ thiết kế. Một số yêu cầu mới gồm: xe sau cải tạo không được giảm khối lượng toàn bộ so với trước cải tạo, trừ trường hợp phải giảm do giới hạn tải trọng trục; xe ô tô chở khách (trên 8 chỗ không kể chỗ của người lái xe) cải tạo số chỗ ngồi xuống bằng số chỗ ngồi của ô tô con đến 8 chỗ (không kể chỗ của người lái xe) nhưng tên của loại phương tiện sau cải tạo vẫn giữ nguyên là xe ô tô chở khách.

Thứ bảy, quy định nhiều trường hợp được miễn hồ sơ thiết kế cải tạo: Một số trường hợp được miễn lập hồ sơ thiết kế gồm thay cụm đèn chiếu sáng phía trước bằng cụm đèn đã được chứng nhận hoặc công bố hợp quy; xe tải tự đổ tự nguyện giảm thể tích thùng hàng để phù hợp quy chuẩn; xe lắp hoặc tháo thiết bị cảnh báo, chống bỏ quên trẻ em. Xe tải thông dụng lắp đặt hoặc tháo bỏ thiết bị phục vụ vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ theo quy chuẩn chuyên ngành cũng được miễn nếu không làm thay đổi kích thước cơ bản, thùng hàng và khối lượng xe vượt giới hạn cho phép.

Thứ tám, tăng trách nhiệm của cơ sở cải tạo, đăng kiểm: Thông tư 30/2026/TT-BXD bổ sung yêu cầu về biên bản kiểm tra, đánh giá hồ sơ thiết kế xe cải tạo; ảnh chụp xe cải tạo, phụ tùng tại xưởng. Tất cả trường hợp xe cải tạo phải có phiếu cân khối lượng bản thân và phân bố tải trọng lên các trục xe. Quy định nhằm tăng khả năng kiểm tra, truy xuất hồ sơ và kiểm soát chất lượng phương tiện sau cải tạo.

Ngoài ra, Thông tư quy định không hồi tố đối với một số xe nhập khẩu, sản xuất trước ngày 1-1-2025 có thiết kế trục nâng hạ khi cải tạo nhưng không làm thay đổi kết cấu chịu lực của khung gầm. Xe thuộc diện bị từ chối kiểm định vẫn được thực hiện chứng nhận cải tạo để khắc phục tồn tại, đưa phương tiện về trạng thái phù hợp với quy định pháp luật.