Nhiều quyết sách quan trọng tháo gỡ điểm nghẽn kinh tế

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Sau hơn 20 ngày làm việc khẩn trương, đợt 1 (từ ngày 17/10 đến 13/11), Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI đã thảo luận, biểu quyết nhiều dự án luật và quyết sách quan trọng về đầu tư, kinh doanh, tài chính, ngân sách, đất đai; đồng thời làm rõ những vấn đề lớn qua phiên chất vấn, tập trung vào yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng.

Kỳ họp diễn ra ngay sau thành công của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và chỉ sau Kỳ họp không thường lệ thứ nhất gần 2 tháng, thể hiện tinh thần quyết liệt, khẩn trương, kịp thời thể chế hóa các chủ trương, quyết sách của Đảng; hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông các nguồn lực, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước. Với khối lượng công việc lớn, Quốc hội bố trí chương trình làm việc liên tục, kể cả ngày thứ Bảy và Chủ nhật, dành thời lượng đáng kể cho thảo luận tại hội trường, thảo luận tổ, xem xét các báo cáo và biểu quyết những nội dung thuộc thẩm quyền. Theo chương trình toàn kỳ họp, Quốc hội dự kiến xem xét, thông qua 43 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và cho ý kiến đối với 4 dự án luật.

Hoàn thiện thể chế kinh tế, tháo gỡ điểm nghẽn từ thực tiễn

Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc kết thúc thực hiện Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13 của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, đầu tư và kinh doanh, nhiều dự án luật quan trọng được Quốc hội dành thời gian thảo luận, cho ý kiến, trong đó có những nội dung tác động rộng đến môi trường đầu tư, hoạt động của doanh nghiệp và thị trường.

Đáng chú ý, nhóm dự án sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản được đặt trong mối quan hệ đồng bộ, thống nhất. Đây là những đạo luật có tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản, quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp cũng như việc huy động nguồn lực đất đai cho phát triển.

Tại các phiên thảo luận, đại biểu Quốc hội tập trung vào những vấn đề như điều kiện kinh doanh bất động sản, công khai thông tin dự án, giao dịch và chuyển nhượng dự án, kinh doanh bất động sản hình thành trong tương lai, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và cơ chế quản lý, khai thác nguồn lực đất đai. Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính thống nhất giữa các luật, hạn chế chồng chéo, tránh tạo thêm rào cản cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Ở lĩnh vực đầu tư và phân bổ nguồn lực, Quốc hội thảo luận dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Luật Đấu thầu (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Đây là những nội dung có ý nghĩa đối với việc hoàn thiện cơ chế quản lý ngân sách, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước, cải thiện môi trường đầu tư và thúc đẩy huy động các nguồn lực ngoài nhà nước.

Các dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân cũng được đưa ra thảo luận tại tổ và hội trường. Những nội dung này gắn trực tiếp với chính sách thuế, nghĩa vụ của người nộp thuế, yêu cầu điều tiết nguồn lực và bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật thuế.

Cùng với đó, dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được thảo luận, tập trung vào yêu cầu tạo điều kiện cho khu vực doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận nguồn lực và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Ở lĩnh vực thị trường và thương mại, ngày 13/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán và nhóm luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đây là những văn bản có ý nghĩa đối với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động của thị trường vốn, thương mại, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi các chủ thể tham gia thị trường.

Cũng trong ngày 13/11, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; đồng thời thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập. Dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh và Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) cũng được đưa ra thảo luận tại tổ. Các nội dung này liên quan đến việc hoàn thiện quy định về tiêu chuẩn, chất lượng, minh bạch trong quản lý tài chính, phát triển thị trường hàng hóa và dịch vụ logistics.

Song song với công tác lập pháp, Quốc hội dành thời gian xem xét, thảo luận và quyết định các vấn đề kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách. Trong đó, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 và Nghị quyết về phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027. Việc xem xét quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 cũng được đặt trong chương trình kỳ họp, cùng với những nội dung liên quan đến kế hoạch đầu tư công, phân bổ nguồn lực và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Chất vấn tập trung vào những vấn đề lớn của nền kinh tế

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội. Ảnh: Doãn Tấn – TTXVN

Một điểm nhấn quan trọng trong đợt 1 kỳ họp là phiên chất vấn và trả lời chất vấn diễn ra ngày 12/11, với hai nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính và khoa học, công nghệ. Các nội dung được lựa chọn đều gắn với những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn quản lý, điều hành và yêu cầu phát triển của đất nước.

Ở nhóm vấn đề thứ nhất, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn về công tác phân bổ, quản lý và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công; huy động, phân bổ và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi, vốn đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP); quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và nhà cung cấp nước ngoài.

Đại biểu Quốc hội cũng đặt vấn đề về giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tháo gỡ khó khăn về vốn, chi phí sản xuất, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng và Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cùng tham gia giải trình những nội dung liên quan.

Nhóm vấn đề thứ hai thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn, tập trung vào việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Các nội dung được đại biểu quan tâm gồm bố trí, phân bổ và sử dụng nguồn lực cho khoa học, công nghệ; phát triển công nghệ chiến lược; chuyển đổi số trong quản lý nhà nước; kết nối, chia sẻ dữ liệu; quản lý và thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cùng tham gia giải trình những nội dung liên quan.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Đặc biệt, trong phiên chất vấn, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trực tiếp trả lời các vấn đề đại biểu quan tâm về thu hút quỹ đầu tư quốc tế, vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài dài hạn; phát triển nguồn vốn trung và dài hạn; huy động nguồn lực cho đầu tư công; tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng gắn với kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Thủ tướng cũng làm rõ các giải pháp nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, khắc phục tình trạng cán bộ né tránh, đùn đẩy trách nhiệm và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Đánh giá về phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên (Đoàn An Giang) cho rằng việc lựa chọn hai lĩnh vực tài chính và khoa học, công nghệ đã đáp ứng sự quan tâm của cử tri và nhân dân. Đối với phần trả lời của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, đại biểu đánh giá cao việc nắm bắt vấn đề, thông tin rõ ràng, đi thẳng vào những vướng mắc thực tiễn và đưa ra các cam kết cụ thể.

Đại biểu cũng lưu ý yêu cầu quản lý thuế trong bối cảnh các mô hình kinh doanh ngày càng đa dạng. Theo đó, chính sách và phương thức quản lý cần vừa hạn chế thất thu, vừa bảo đảm công bằng giữa kinh doanh truyền thống với kinh doanh trên thương mại điện tử, nền tảng số; đồng thời đơn giản hóa thủ tục, ứng dụng công nghệ để giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) ghi nhận Quốc hội đã làm việc với cường độ cao, chương trình nghị sự dày đặc, có những ngày làm việc cả buổi tối và cuối tuần. Tuy nhiên, đại biểu mong muốn các kỳ họp sau có sự cân đối hơn giữa thời lượng và khối lượng công việc để bảo đảm chất lượng xem xét, quyết định.

Về hiệu quả của các quyết sách, đại biểu cho rằng nhiều điểm nghẽn đã được nhận diện và có giải pháp về mặt pháp lý, nhưng kết quả cuối cùng phụ thuộc vào quá trình tổ chức thực hiện. Khi cơ chế, chính sách đã được mở ra, cán bộ có dám quyết định, dám chịu trách nhiệm hay không; người đứng đầu có lắng nghe những vấn đề phát sinh từ thực tiễn để tiếp tục tháo gỡ hay không là những yếu tố quan trọng.

Đại biểu cũng nhấn mạnh cần quan tâm chất lượng giải quyết kiến nghị của cử tri, không chỉ dừng ở số lượng đơn thư được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền mà phải đánh giá mức độ thực chất của việc trả lời, giải quyết và sự hài lòng của người dân.

Đợt 1 Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI khép lại sau gần một tháng làm việc với cường độ cao, tạo cơ sở để các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và cơ quan liên quan tiếp tục tiếp thu, giải trình, chỉnh lý, hoàn thiện các dự thảo luật, nghị quyết trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định tại đợt 2, dự kiến diễn ra trong hai ngày 20 và 21/11.