Nhìn lại xung đột Nga - Ukraine năm 2025: Cánh cửa hòa bình vẫn đóng

Lực lượng Ukraine trong chiến dịch phòng thủ tại Huliaipole, miền Nam Ukraine, nơi giao tranh vẫn diễn ra dữ dội trong suốt năm 2025. Ảnh: Reuters

Nhìn lại năm 2025, có thể thấy xung đột Nga - Ukraine không còn là câu chuyện thuần túy của những diễn biến quân sự trên thực địa. Cuộc chiến ngày càng gắn chặt với các toan tính chiến lược của các cường quốc, tác động sâu rộng đến quan hệ Nga - Mỹ, vai trò của Liên minh châu Âu, cũng như vị thế của Ukraine trong cấu trúc an ninh khu vực. Dù Nga, Ukraine, Mỹ và các nước châu Âu đều nhiều lần khẳng định mong muốn chấm dứt xung đột, những khác biệt sâu sắc về lợi ích và ưu tiên chiến lược đã khiến tiến trình hòa bình trong năm qua hầu như không đạt được đột phá đáng kể.
Trên thực địa, năm 2025 chứng kiến giao tranh tiếp tục diễn ra với cường độ cao. Trên khắp các mặt trận, từ Kharkiv đến Odessa, từ Donetsk đến khu vực phía bắc gần biên giới Nga - Ukraine, chiến sự vẫn diễn ra ác liệt. Các mặt trận ở miền Đông, Đông Bắc và miền Nam Ukraine liên tục nóng lên với những đợt không kích, pháo kích và các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Hạ tầng năng lượng, giao thông và công nghiệp của Ukraine tiếp tục là mục tiêu chính, gây ra tình trạng mất điện trên diện rộng, gián đoạn sản xuất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống dân thường. Ở chiều ngược lại, Ukraine đẩy mạnh các hoạt động phản công mang tính chọn lọc, tập trung vào các mục tiêu hậu cần và cơ sở quân sự, cho thấy xung đột đang bước vào giai đoạn tiêu hao kéo dài, với cái giá ngày càng đắt đỏ đối với cả hai bên.

Song hành với chiến sự, ngoại giao trong năm 2025 diễn ra dồn dập nhưng đầy khó khăn. Từ Kiev tới Moscow, từ các thủ đô châu Âu đến Washington, các cuộc bàn thảo về hòa bình liên tục được tiến hành. Tuy nhiên, năm 2025 cũng ghi nhận một thực tế rõ ràng: cánh cửa hòa bình vẫn đóng và con đường tiến tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột gian nan hơn nhiều so với những kỳ vọng ban đầu. Ngay từ đầu năm, nghị trình ngoại giao quốc tế đã tập trung mạnh vào việc thúc đẩy một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột kéo dài gần bốn năm. Trong đó, một trong những nỗ lực đáng chú ý nhất là dự thảo kế hoạch hòa bình gồm 28 điểm do phía Mỹ đề xuất vào tháng 11-2025. Giới phân tích coi đây là một trong những khuôn khổ đàm phán toàn diện nhất kể từ khi chiến tranh bùng nổ, nhằm xây dựng một “bản đồ ý tưởng” cho tiến trình hòa bình mà các bên có thể tham khảo và tiếp tục thương thảo. Tuy nhiên, chính kế hoạch này cũng nhanh chóng trở thành tâm điểm của tranh cãi và phản ánh sự phức tạp của tiến trình đàm phán.

Các tòa nhà tại Kiev bị hư hại nặng do cuộc không kích của Nga cuối năm 2025.Ảnh: Reuters

Theo những nội dung được công bố sơ bộ, bản kế hoạch ban đầu bao gồm 28 điểm, bao quát từ thỏa thuận không xâm lược, xác nhận chủ quyền của Ukraine, các cơ chế bảo đảm an ninh khu vực, cho tới những điều khoản nhạy cảm như giới hạn quy mô lực lượng vũ trang Ukraine hoặc các ràng buộc liên quan đến việc tham gia những cơ chế an ninh quốc tế. Một số phiên bản do truyền thông phương Tây hé lộ còn đề cập tới khả năng Ukraine ghi vào Hiến pháp việc không gia nhập NATO, cũng như việc đặt ra trần quy mô quân đội - những đề xuất được coi là đặc biệt nhạy cảm đối với chính sách an ninh của Kiev. Tuy nhiên, đến cuối tháng 11, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định kế hoạch hòa bình này chỉ mang tính “bản đồ ý tưởng”, chưa phải văn bản chính thức cuối cùng. Phần lớn nội dung vẫn đang trong quá trình chỉnh sửa, với khả năng rút gọn từ 28 điểm xuống còn khoảng 19-22 điểm nhằm phù hợp hơn với quan điểm của Ukraine và các đồng minh phương Tây.
Việc kế hoạch này phải điều chỉnh sâu rộng phản ánh thực tế khắc nghiệt của tiến trình đàm phán. Ukraine kiên quyết phản đối những điều khoản bị cho là xâm phạm chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và quyền tự quyết trong chính sách an ninh. Kiev mô tả một số điều kiện ban đầu là không thể chấp nhận, đặc biệt là các đề xuất liên quan đến việc “giới hạn quân đội” hay cam kết không tham gia các liên minh an ninh như NATO. Ngược lại, giới chức Mỹ và phương Tây cho rằng việc chỉnh sửa nhằm khiến kế hoạch trở nên thực tế hơn, dù điều này cũng phơi bày khoảng cách sâu sắc trong nhận thức về hòa bình giữa các bên liên quan. Đáng chú ý, Nga xác nhận đã nhận được khuôn khổ hòa bình được soạn thảo sau các cuộc trao đổi giữa Washington và Kiev, song chưa công bố bất kỳ sự đồng thuận chính thức nào. Điều này cho thấy Moscow vẫn giữ lập trường thận trọng và chưa sẵn sàng nhượng bộ trước các yêu cầu chiến lược từ phía Ukraine và phương Tây.

Ở bình diện quốc tế, năm 2025 ghi nhận hàng loạt cuộc tiếp xúc cấp cao giữa các bên liên quan. Các cuộc gặp song phương và đa phương giữa Mỹ và Nga, Mỹ và Ukraine, cùng những diễn đàn về an ninh và kiểm soát vũ khí cho thấy nỗ lực duy trì đối thoại nhằm hạn chế nguy cơ leo thang xung đột. Đáng chú ý là cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Nga diễn ra trong năm, được xem là bước đi nhằm kiểm soát rủi ro chiến lược và duy trì kênh liên lạc giữa hai cường quốc trong bối cảnh căng thẳng kéo dài.

Phái đoàn Mỹ và Ukraine trong cuộc đàm phán tại Geneve, Thụy Sĩ ngày 23-11-2025. Ảnh: AP

Tại Washington, chính quyền Mỹ trong năm qua đã điều chỉnh trọng tâm chính sách đối với cuộc chiến, khi đặt ưu tiên cao hơn cho ngoại giao song song với việc duy trì áp lực quân sự, thay vì chỉ tập trung vào viện trợ vũ khí như giai đoạn trước. Quốc hội Mỹ cũng thảo luận các biện pháp mới, bao gồm dự thảo luật mở rộng trừng phạt Nga nếu Moscow từ chối tham gia đàm phán hòa bình. Trên bình diện quốc tế, Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục thể hiện vai trò trung gian linh hoạt, nhấn mạnh tầm quan trọng của an ninh Biển Đen và sẵn sàng tạo điều kiện cho các vòng đàm phán bổ sung, đồng thời duy trì quan hệ cân bằng với cả Nga và Ukraine.
Tuy nhiên, mọi nỗ lực ngoại giao trong năm qua đều vấp phải những “lằn ranh đỏ” khó vượt qua. Với Ukraine, lằn ranh rõ ràng nhất là nguyên tắc không nhượng bộ lãnh thổ và không từ bỏ quyền tự quyết trong chính sách an ninh - đối ngoại. Trong khi đó, Nga coi việc duy trì quyền kiểm soát tại các khu vực đang nắm giữ là lợi ích cốt lõi, đồng thời bác bỏ những đề xuất bị cho là làm suy yếu vị thế chiến lược của Moscow. Mỹ và Liên minh châu Âu tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ và luật pháp quốc tế, khẳng định không công nhận bất kỳ thay đổi biên giới nào đạt được bằng vũ lực. Sự chồng chéo của các lằn ranh đỏ này khiến tiến trình hòa bình trong năm 2025 rơi vào trạng thái giằng co, với các cuộc đàm phán chủ yếu mang tính thăm dò và duy trì đối thoại hơn là hướng tới một thỏa thuận cuối cùng.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (hàng đầu, thứ 2 từ phải sang) cùng các lãnh đạo châu Âu tại hội nghị thượng đỉnh ở London (Anh) nhằm xây dựng kế hoạch hỗ trợ Ukraine và thảo luận tiến trình hòa bình. Ảnh: Reuters

Bên cạnh các nỗ lực hòa bình, vấn đề an ninh lâu dài của Ukraine tiếp tục là chủ đề nóng. Trong bối cảnh các kế hoạch hòa bình được thảo luận, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công khai đề xuất một cam kết bảo đảm an ninh kéo dài 50 năm từ phía Mỹ, vượt xa các đề xuất hiện tại vốn chỉ có thời hạn khoảng 15 năm, nhằm tạo ra cơ chế răn đe Nga trong dài hạn.

Cuối năm 2025, Ukraine cũng chứng kiến những thay đổi đáng chú ý trong nội bộ khi ông Zelensky tiến hành cải tổ lớn trong chính quyền, chuẩn bị cho các vòng đàm phán quan trọng tại Paris với sự tham gia của liên minh hơn 30 quốc gia, những bên mong muốn hỗ trợ Ukraine thông qua các cơ chế bảo đảm an ninh và giám sát một lệnh ngừng bắn nếu đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, sự phức tạp của tiến trình hòa bình cũng thể hiện rõ trong phản ứng thận trọng của các đồng minh phương Tây. Nhiều nhà lãnh đạo châu Âu cho rằng kế hoạch hòa bình do Mỹ đề xuất cần tiếp tục được điều chỉnh để tránh gây bất lợi cho Ukraine và làm suy yếu các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.

Ukraine tấn công cơ sở dầu khí tại Temryuk, vùng Krasnodar của Ngangày 25-12-2025, gây nhiều vụ nổ lớn. Ảnh: Reuters

Khép lại năm 2025, bức tranh xung đột Nga - Ukraine vẫn phủ gam màu u ám. Chiến sự chưa hạ nhiệt, các khác biệt chiến lược vẫn sâu sắc, trong khi con đường dẫn tới hòa bình còn nhiều chông gai. Dù chưa ai có thể dự đoán thời điểm hòa bình thực sự đến, việc các bên tiếp tục duy trì đối thoại cho thấy cánh cửa hòa bình chưa hoàn toàn khép lại. Tuy nhiên, trong bối cảnh cuộc chiến đã kéo dài gần bốn năm, thế giới tiếp tục đứng trước câu hỏi chưa có lời đáp: hòa bình sẽ đến từ một thỏa hiệp khó khăn, hay chỉ xuất hiện khi cái giá của chiến tranh vượt quá giới hạn chịu đựng của tất cả các bên?

Gia Nghi