Nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước sẽ là tâm điểm chú ý dòng tiền trong năm 2026?

Một Nghị quyết riêng về kinh tế Nhà nước dự kiến sẽ được ban hành trong năm 2026, với kỳ vọng tạo ra cơ chế điều hành linh hoạt hơn cho các doanh nghiệp có vốn Nhà nước trong quá trình tái cấu trúc, mở rộng hợp tác đầu tư, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực quản trị, theo nhận định của Chứng khoán MBS.

Hiện nay, các doanh nghiệp có vốn Nhà nước đang đóng góp khoảng 29% tổng sản phẩm trong nước (GDP), nắm giữ vị thế đầu ngành xét trên nhiều tiêu chí như tổng tài sản, doanh thu và thị phần, thậm chí sở hữu lợi thế độc quyền trong một số lĩnh vực kinh tế trọng yếu như hàng không, dầu khí.

Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của khu vực này nhìn chung vẫn còn khiêm tốn, chưa khai thác đầy đủ năng lực quản lý và sử dụng vốn. Trong bối cảnh đó, nếu các nguồn lực được khơi thông thông qua cải cách thể chế, doanh nghiệp Nhà nước có thể tăng tốc mạnh mẽ trong giai đoạn tới.

Tương tự như cú hích chính sách từ Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, trong năm 2026, MBS kỳ vọng nhóm doanh nghiệp niêm yết vốn Nhà nước sẽ trở thành điểm nhấn, đặc biệt là các doanh nghiệp đầu ngành, sở hữu năng lực tài chính vững vàng, lượng tiền mặt dồi dào, hiệu quả hoạt động cao với tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) trên 10%, trong khi định giá thị trường vẫn đang ở mức hấp dẫn.

Bên cạnh đó, Nghị quyết mới cũng được kỳ vọng sẽ tạo lập hành lang pháp lý vững chắc cho việc sắp xếp lại danh mục đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước, qua đó thúc đẩy tiến trình thoái vốn, niêm yết và cổ phần hóa các doanh nghiệp còn tồn đọng trong thời gian qua.

Gần đây, Bộ Tài chính đã đề xuất một số phương thức nhằm tháo gỡ vướng mắc cho hoạt động thoái vốn của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC). Các giải pháp bao gồm: cho phép giảm giá khởi điểm tối đa 10% cho mỗi lần chào bán (trong trường hợp đấu giá hoặc thỏa thuận bán vốn không thành công), với số lần điều chỉnh không quá ba lần; đồng thời cho phép bán vốn theo lô, bao gồm cả các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả và chưa hiệu quả.

Thực tế, trong thời gian gần đây, SCIC đã ghi nhận những thương vụ thoái vốn thành công đáng chú ý. Cụ thể, SCIC đã chào bán thành công 98% cổ phần Công ty cổ phần Đầu tư nước sạch và Môi trường Việt Nam (Viwaseen, giao dịch trên thị trường UPCoM với mã VIW), trị giá 1.231 nghìn tỷ đồng, cho Tổng công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex, niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh với mã VCG).

Bên cạnh đó, 88% cổ phần Công ty cổ phần Điện tử và Tin học Việt Nam (Viettronics, UPCoM: VEC), trị giá 2.562 tỷ đồng, đã được bán cho Tập đoàn Geleximco. Những thương vụ này được xem là tín hiệu mở đầu cho làn sóng thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước trở lại trong năm 2026.

Tính đến ngày 25/12/2025, chỉ số VN-Index đang giao dịch ở mức 15,8 lần hệ số giá trên lợi nhuận (P/E), cao hơn 16% so với mức trung bình ba năm gần đây là 13,6 lần, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với đỉnh 21,0 lần của năm 2021. Tuy nhiên, khác với các chu kỳ tăng trưởng trước đây, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có mức độ tập trung cao, khi nhóm cổ phiếu Vingroup, bao gồm Vingroup (VIC), Vinhomes (VHM) và Vincom Retail (VRE), đang đóng góp khoảng 21% giá trị vốn hóa và tới 67% mức tăng điểm của chỉ số.

Về dài hạn, bất kỳ chu kỳ tăng giá bền vững nào cũng cần được xây dựng trên tăng trưởng lợi nhuận thực chất và mặt bằng định giá hợp lý. Với mức định giá hiện tại của cổ phiếu Vingroup (VIC) vào khoảng 14,0 lần P/E và 9,0 lần hệ số giá trên giá trị sổ sách (P/B), MBS cho rằng những lợi thế của doanh nghiệp này đã được phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu.

Do đó, khi loại bỏ ảnh hưởng của VIC, P/E của VN-Index hiện chỉ còn khoảng 13,5 lần, trong khi mức trung bình năm 2025 là 12,2 lần. Điều này cho thấy, đà tăng của VN-Index trong thời gian qua, nếu không tính VIC, chủ yếu đến từ tăng trưởng lợi nhuận, thay vì từ việc nâng mặt bằng định giá (re-rating).

Trên cơ sở đó, MBS sử dụng vùng định giá mục tiêu 12,5 – 13,0 lần P/E cho năm 2026. Với kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết đạt 16% – 17%, chúng tôi dự báo VN-Index có thể đạt vùng 1.670 – 1.750 điểm vào cuối năm 2026.

Trong nửa đầu năm 2026, MBS duy trì quan điểm tích cực nhờ hiệu ứng “tin tốt đầu năm” và khả năng thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng sau kỳ rà soát trung gian vào tháng 3. Theo đó, VN-Index có thể hướng tới vùng 1.860 điểm trong giai đoạn này.

Ngược lại, trong nửa cuối năm 2026, công ty chứng khoán thận trọng hơn khi cho rằng mặt bằng lãi suất mới sẽ dần tác động đến thanh khoản thị trường. Đồng thời, dòng tiền có xu hướng dịch chuyển một phần sang hoạt động sản xuất – kinh doanh, trong bối cảnh triển vọng phục hồi của khu vực sản xuất ngày càng rõ nét.

Thu Minh