'Nhong nhong nhong, ngựa ông đã về' – Từ câu hát dân gian đến tác phẩm nghệ thuật

Bắt đầu bằng câu đồng dao quen thuộc “Nhong nhong ngựa ông đã về. Cắt cỏ Bồ Đề cho ngựa ông ăn”, bộ sưu tập Ngựa năm mới lần này nhóm nghệ sĩ kể lại một câu chuyện lịch sử hào hùng của dân tộc. Đó là khúc hát reo vui của nhân dân khi Nghĩa quân Lam Sơn tiến về đến bến Bồ Đề (Long Biên) chuẩn bị tổng tấn công giải phóng thành Đông Quan (nay là Thủ đô Hà Nội).

Các tác phẩm trong bộ sưu tập đều mang tinh thần mùa xuân, thời điểm khởi đầu, tái sinh và hy vọng. Tạo hình ngựa thong dong trên những cánh đồng gợi hình ảnh cuộc sống bình yên, trù phú. Đây là thông điệp mà các họa sĩ gửi gắm, mong muốn người xem cảm nhận được năng lượng tích cực và niềm tin vào tương lai.

Hình tượng “Ngựa Ông” trong bộ sưu tập được xây dựng như biểu tượng của niềm tin chiến thắng và sự khởi đầu mới. Trong văn hóa dân gian, ngựa luôn gắn với hành trình chinh phục và khát vọng tiến lên. Trên lưng Ngựa là con diều cung trăng đuôi phượng, được chế tác bằng đồng thau, thể hiện cho tính thiêng và sự cất cánh. Ở một góc nhìn khác, con diều giống như một ngọn cờ, ngọn cờ của tưng bừng lễ hội, ngọn cờ chiến thắng. Dân gian xưa quan niệm thả diều để xua đuổi những điều xấu, như một nghi thức cầu an và còn để truyền tin trong quân sự. Ngày nay, nhìn thấy những cánh diều là thấy mênh mông đồng quê, thư nhàn, bay bổng. Cánh diều chắp cánh cho những ước mơ bay cao, bay xa.

Những chú ngựa có tên là “Nhong Nhong” được thực hiện bằng chất liệu gốm men xanh đồng hỏa biến, với một đôi ngựa tạo hình căng khối, béo tốt, hiên ngang, không lao nhanh mà thư thả, thong dong nhưng đầy vững chãi.

Tác phẩm “Nhong Nhong” được chế tác bằng gốm men xanh đồng hỏa biến - kỹ thuật tạo hiệu ứng màu sắc độc bản nhờ quá trình nung nhiệt độ cao. Đôi ngựa có tạo hình căng khối, thân hình béo khỏe, toát lên vẻ sung túc và thịnh vượng. Dáng đứng hiên ngang nhưng thong dong, không mang cảm giác vội vã mà thể hiện sự vững vàng, ổn định, biểu trưng cho một năm mới an yên.

Tác phẩm “Ngựa Hoa Mai” được nhóm nghệ sĩ phát triển từ phiên bản ra đời năm 2020 trong giai đoạn giãn cách xã hội do dịch Covid-19. Sau sáu năm, nhóm sáng tạo quyết định tái hiện hình tượng này với kích thước lớn hơn và chất liệu sơn mài truyền thống. Sự trở lại của tác phẩm đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy thiết kế và kỹ thuật chế tác. Hình ảnh cánh diều trên tác phẩm có thể được nhìn như chiếc lọng che, cũng có thể liên tưởng đến lá cờ chiến thắng. Trong lịch sử, thả diều từng được xem là nghi thức cầu an, xua đuổi điều xấu và thậm chí được sử dụng như phương tiện truyền tin quân sự. Chi tiết này giúp tác phẩm kết nối giữa đời sống dân gian và ký ức lịch sử.

Nhóm nghệ sĩ lựa chọn hình ảnh “Ngựa Ông” để gửi gắm thông điệp về vận hội, sự hanh thông và lời chúc “Mã đáo thành công”, câu chúc quen thuộc mỗi dịp năm mới của người Việt.

Họa sĩ Lê Huy cho biết: "Bộ sưu tập thể hiện nỗ lực của các nhà thiết kế trẻ trong việc làm mới chất liệu văn hóa dân gian. Thay vì sao chép hình tượng cổ, nhóm sáng tạo lựa chọn cách tiếp cận đương đại, kết hợp mỹ thuật truyền thống với ngôn ngữ thiết kế hiện đại. Điều này giúp các giá trị văn hóa trở nên gần gũi hơn với đời sống hiện nay".

Các tác phẩm được xây dựng theo phong cách tròn đầy, khỏe khoắn, gợi liên tưởng đến sự đủ đầy và vận hội hanh thông. Đây cũng là cách nghệ thuật thủ công truyền tải những thông điệp chúc phúc mang tính biểu tượng.

Những tạo hình ngựa trong bộ sưu tập thể hiện tinh thần lạc quan, sung túc và thịnh vượng – những mong ước phổ biến trong đời sống văn hóa người Việt mỗi dịp năm mới.

Quy trình chế tác các tác phẩm trong bộ sưu tập đòi hỏi nhiều công đoạn thủ công, từ tạo hình, xử lý bề mặt đến hoàn thiện chi tiết trang trí. Mỗi sản phẩm đều mang dấu ấn riêng, thể hiện sự khéo léo và kinh nghiệm của nghệ nhân. Đây cũng là cách nhóm nghệ sĩ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị nghề thủ công truyền thống.

Các sản phẩm trong bộ sưu tập được chế tác từ nhiều chất liệu truyền thống như gốm, sơn mài và kim loại. Việc kết hợp đa dạng chất liệu giúp mỗi tác phẩm có diện mạo riêng, đồng thời thể hiện sự phát triển của thủ công mỹ nghệ Việt Nam trong bối cảnh sáng tạo hiện đại. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi kỹ thuật tinh xảo và sự kiên trì của nghệ nhân.

Thông qua hình tượng ngựa, nhóm nghệ sĩ tái hiện mạch nối giữa lịch sử, tín ngưỡng và đời sống thường nhật. Mỗi tác phẩm không chỉ là sản phẩm mỹ thuật mà còn là câu chuyện văn hóa được kể bằng chất liệu thủ công. Bộ sưu tập góp phần khơi gợi niềm tự hào về bản sắc Việt trong bối cảnh nghệ thuật đương đại.

Hải Hà/VOV.VN