Nhu cầu tuyển dụng lập trình viên vẫn tăng dù đã có AI

Dù AI ngày càng có khả năng viết mã, số tin tuyển dụng phát triển phần mềm tại Mỹ vẫn tăng gần 15% kể từ tháng 2/2025. Tuy nhiên, nhu cầu đang nghiêng về nhân sự giàu kinh nghiệm, có khả năng làm việc với AI, trong khi cơ hội dành cho lao động mới vào nghề ngày càng thu hẹp.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tự động hóa ngày càng nhiều công việc lập trình, làm dấy lên lo ngại về triển vọng nghề nghiệp của các nhà phát triển phần mềm. Tuy nhiên, dữ liệu thị trường lao động Mỹ cho thấy nhu cầu tuyển dụng trong lĩnh vực này vẫn tăng, ngay cả khi số lượng tin tuyển dụng nói chung đi xuống.

NHU CẦU TUYỂN DỤNG PHỤC HỒI

Theo Indeed Hiring Lab, số tin tuyển dụng phát triển phần mềm tại Mỹ đã tăng gần 15% kể từ tháng 2/2025, thời điểm Anthropic ra mắt Claude Code, công cụ AI hỗ trợ lập trình. Diễn biến này trái chiều với xu hướng giảm của thị trường tuyển dụng nói chung, đặt ra câu hỏi về mối quan hệ giữa khả năng tự động hóa của AI và nhu cầu nhân lực công nghệ.

Những lo ngại về tương lai nghề lập trình không phải không có cơ sở. Từ năm 2023, GitHub, nền tảng phát triển phần mềm thuộc Microsoft, đã cho biết AI có thể viết gần một nửa lượng mã trong các dự án được trang bị công cụ hỗ trợ phù hợp.

Một số chuyên gia AI cho rằng tỷ lệ mã do AI tạo ra trên toàn bộ nền tảng GitHub hiện đã vượt 50%, dù GitHub chưa xác nhận nhận định này. Trong báo cáo công bố tháng 10, nền tảng cho biết cứ ba yêu cầu hợp nhất mã (pull request) thì có một yêu cầu liên quan đến tác nhân AI (AI agent), tăng mạnh so với mức chưa đến một phần mười cách đó một năm.

GitHub nhận định, nếu tốc độ hiện tại tiếp tục được duy trì, phần lớn mã được đưa lên nền tảng trong vòng hai năm tới có thể do các tác nhân AI viết. Một phần đáng kể trong số đó thậm chí có thể không được con người đọc đầy đủ.

Tuy vậy, sự gia tăng khả năng viết mã của AI chưa đồng nghĩa nhu cầu đối với lập trình viên sẽ giảm tương ứng. Eric Kutcher, Chủ tịch khu vực Bắc Mỹ của McKinsey, cho rằng thực tế đang diễn ra khác với những dự báo trước đây về việc AI khiến nghề phát triển phần mềm không còn cần thiết.

Trong cuộc phỏng vấn với hãng tin CNBC, ông cho biết các doanh nghiệp đang tạo ra nhiều mã phần mềm hơn bao giờ hết, đồng thời vẫn có nhu cầu cao đối với những lập trình viên biết sử dụng AI trong công việc.

Nghiên cứu của Viện Toàn cầu McKinsey (McKinsey Global Institute) cũng lưu ý rằng sự suy giảm tuyển dụng lập trình viên trong những năm gần đây không chỉ bắt nguồn từ AI. Sau đỉnh tuyển dụng năm 2022, các công ty công nghệ đã thu hẹp nhân sự khi làn sóng tuyển dụng mạnh trong đại dịch dần kết thúc. Dù đã phục hồi, số tin tuyển dụng phát triển phần mềm tại Mỹ vẫn thấp hơn khoảng 27,5% so với trước đại dịch. Điều này cho thấy mức tăng gần đây chưa đủ để khẳng định thị trường đã trở lại trạng thái trước đó, cũng như chưa thể loại trừ những tác động dài hạn của AI đối với việc làm.

AI LÀM THAY ĐỔI CƠ CẤU NHU CẦU NHÂN LỰC PHẦN MỀM

Một điểm đáng chú ý là đà tăng tuyển dụng hiện nay tập trung chủ yếu ở các vị trí cấp cao và những công việc đòi hỏi kinh nghiệm ứng dụng AI.

Theo Indeed Hiring Lab, các vị trí cấp cao chiếm 71% mức tăng tin tuyển dụng phát triển phần mềm trong giai đoạn từ tháng 5/2025 đến tháng 5/2026. Trong khi đó, những tin tuyển dụng có chức danh đề cập đến AI chiếm 37% mức tăng.

Các số liệu này cho thấy doanh nghiệp không đơn thuần tìm kiếm thêm người viết mã, mà ngày càng cần nhân sự có khả năng sử dụng công cụ AI để phát triển, đánh giá và hoàn thiện sản phẩm phần mềm.

Khi AI có thể tạo mã nhanh hơn con người, giá trị của lập trình viên có thể dịch chuyển sang những nhiệm vụ đòi hỏi hiểu biết tổng thể về hệ thống, kiểm tra chất lượng đầu ra và xử lý các vấn đề phát sinh. Công việc cũng bao gồm tích hợp công cụ mới vào hạ tầng công nghệ hiện có, bảo đảm phần mềm đáp ứng yêu cầu vận hành của doanh nghiệp.

Sneha Puri, nhà kinh tế học tại Indeed Hiring Lab, cho biết các doanh nghiệp đang nhận ra rằng dù AI có thể đảm nhiệm một số nhiệm vụ kỹ thuật, họ vẫn cần lập trình viên giám sát công việc, tinh chỉnh sản phẩm và hỗ trợ khách hàng tích hợp công nghệ vào hoạt động hằng ngày.

Theo bà, một hướng nhu cầu ngày càng rõ là nhân lực giúp doanh nghiệp ứng dụng AI vào thực tế, thay vì chỉ xây dựng các công cụ AI. Điều này đòi hỏi người lao động không chỉ biết lập trình mà còn phải hiểu bài toán kinh doanh và cách công nghệ được triển khai trong tổ chức.

Các nhà nghiên cứu của Anthropic cũng nhận thấy con người vẫn cần giám sát những công việc được tự động hóa và cung cấp đầu vào cho hệ thống AI. Tuy nhiên, họ cảnh báo chưa có gì bảo đảm mô hình này sẽ tiếp tục tồn tại trong tương lai.

Rủi ro càng rõ khi lượng mã do AI tạo ra tăng lên. Trong báo cáo, GitHub lưu ý rằng sự gia tăng mã phần mềm cũng có thể kéo theo nhiều lỗ hổng bảo mật hơn. Vì vậy, con người cần có khả năng kiểm soát đầu ra của AI với quy mô tương ứng, đồng thời giảm khối lượng công việc kiểm tra thủ công.

Nếu lượng mã tiếp tục tăng trong khi việc phát hiện và xử lý lỗ hổng vẫn phụ thuộc quá nhiều vào sức người, doanh nghiệp có thể đối mặt với khối lượng rủi ro khó kiểm soát. Đây cũng là một trong những lý do khiến năng lực đánh giá mã, kiểm thử và bảo mật có thể trở thành những yêu cầu quan trọng đối với lập trình viên trong môi trường AI.

Tuy nhiên, lợi thế hiện nay của nhóm lao động có kinh nghiệm chưa chắc kéo dài. Khi các công cụ ngày càng hoàn thiện, phạm vi nhiệm vụ mà AI có thể tự thực hiện có thể tiếp tục mở rộng, khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh lại cả số lượng lẫn cơ cấu nhân sự.

NGƯỜI MỚI VÀO NGHỀ ĐỐI MẶT NHIỀU THÁCH THỨC

Trong khi nhu cầu tuyển dụng nhân sự giàu kinh nghiệm tăng lên, triển vọng của những người mới gia nhập thị trường lao động lại kém tích cực hơn.

Phân tích dữ liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) do nhà kinh tế Steve Rattner thực hiện cho thấy việc làm trong nhóm nhà phát triển phần mềm tăng trong giai đoạn từ tháng 5/2023 đến tháng 5/2025. Tuy nhiên, tốc độ tăng chỉ tương đương mức chung của toàn bộ các ngành nghề và thấp hơn đáng kể so với một số công việc lao động trực tiếp gắn với hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu AI.

Đáng chú ý, Chỉ số AI năm 2026 của Đại học Stanford cho thấy việc làm trong các lĩnh vực chịu ảnh hưởng của AI đối với nhóm lao động từ 22 đến 25 tuổi đã giảm 16% kể từ khi AI tạo sinh phát triển mạnh. Riêng nhóm nhà phát triển phần mềm ở giai đoạn đầu sự nghiệp ghi nhận mức giảm 20%, trong khi việc làm ở các vị trí lập trình viên lớn tuổi hơn tăng lên.

Diễn biến này cho thấy AI có thể tạo ra tác động không đồng đều giữa các nhóm lao động. Doanh nghiệp vẫn cần chuyên gia có khả năng giám sát hệ thống và xử lý các vấn đề phức tạp, nhưng những công việc cơ bản vốn là điểm khởi đầu để người mới tích lũy kinh nghiệm có thể bị tự động hóa một phần.

Điều đó khiến con đường gia nhập nghề phát triển phần mềm trở nên khó khăn hơn đối với sinh viên mới tốt nghiệp. Nếu các doanh nghiệp giảm tuyển dụng vị trí đầu vào, người lao động sẽ có ít cơ hội tích lũy kinh nghiệm thực tế để tiến lên các vị trí cấp cao trong tương lai.

Theo Puri, người học cần làm quen với các công cụ AI nhưng không nên bỏ qua những kỹ năng nền tảng. Bà cho rằng sử dụng AI để nâng cao hiệu quả công việc là điểm khởi đầu tốt, song kỹ năng giao tiếp, tương tác giữa người với người và năng lực lãnh đạo cũng rất quan trọng.

Bà đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc duy trì nguồn nhân lực kế cận: “Nhân sự ở cấp đầu vào hôm nay sẽ trở thành những chuyên gia cấp cao của ngày mai”. Nếu không xây dựng nguồn nhân lực từ bây giờ, doanh nghiệp có thể thiếu nhân sự giàu kinh nghiệm trong khoảng 10 năm tới.

Về dài hạn, triển vọng việc làm trong ngành vẫn được đánh giá tích cực. Báo cáo tháng 8 của Cục Thống kê Lao động Mỹ dự báo số việc làm dành cho nhà phát triển phần mềm sẽ tăng 10% trong giai đoạn 2025–2035, từ khoảng 1,72 triệu lên 1,89 triệu vị trí, tương đương tăng thêm khoảng 174.700 việc làm.