Nhựa đỏ như máu, tán lá xòe rộng, loài cây quý hiếm bậc nhất thế giới có thể biến mất trong vài thế kỷ tới
Cây huyết rồng ở quần đảo Socotra, Yemen, có tán lá xòe rộng và nhựa đỏ thẫm. Các nhà khoa học cảnh báo loài cây đặc hữu này có thể biến mất trong vài thế kỷ tới nếu thiếu biện pháp bảo vệ kịp thời.
Theo National Geographic, cây huyết rồng mọc tự nhiên tại Socotra và đã trở thành biểu tượng của hòn đảo. Cây trưởng thành thường cao 5–10 m, một số cá thể có thể đạt khoảng 12 m. Thân cây to, sần sùi, đường kính có thể đạt khoảng 40 cm hoặc hơn ở những cây lớn. Từ thân, nhiều nhánh vươn lên, đỡ tán lá xanh dày xòe rộng phía trên.
Khi thân cây bị cứa, nhựa đỏ thẫm chảy ra. Màu nhựa gắn với truyền thuyết về con rồng bị thương trong trận chiến với voi. Theo câu chuyện này, cây huyết rồng đầu tiên mọc lên từ máu của con rồng. Dòng nhựa đỏ như máu cũng là đặc điểm gắn liền với tên gọi của cây.

Cây huyết rồng mọc tự nhiên tại Socotra và đã trở thành biểu tượng của hòn đảo. Ảnh: Daniel Kordan
Cây non ban đầu chỉ có 1 thân. Sau khoảng 10–15 năm, thân cây ngừng phát triển và bắt đầu ra hoa. Khi hoa tàn, cây kết quả, sau đó tiếp tục đâm chồi và phân nhánh. Mỗi nhánh phát triển thêm khoảng 10–15 năm trước khi sinh ra nhánh cấp 2, rồi quá trình này tiếp tục ở các nhánh cấp 3, cấp 4. Cây có thể mất tới 10 năm mới cao 120 cm và phát triển nhanh hơn sau giai đoạn này.
Nhựa huyết rồng đã được sử dụng từ thời La Mã cổ đại. Theo Global Trees Campaign, cư dân Socotra dùng quả cây cho bò và dê ăn với lượng nhỏ. Nhựa cây từng được dùng trong dân gian để làm lành vết thương và bồi bổ sức khỏe. Loại nhựa này cũng được nhắc đến như một thành phần dùng để tạo lớp sơn trên đàn violin Stradivarius.
Tán lá rộng còn có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái khô hạn của Socotra. Tán cây hứng sương và nước mưa, giúp giữ độ ẩm cho đất. Nhờ đó, nhiều loài thực vật xung quanh có thêm điều kiện để sinh trưởng.

Tán lá rộng còn có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái khô hạn của Socotra. Ảnh: Daniel Kordan
Biến đổi khí hậu, những cơn bão nhiệt đới dữ dội và tình trạng dê hoang ăn cây non đang khiến số lượng cây huyết rồng suy giảm. Cây non lớn chậm nên nhiều cây đã bị dê ăn trước khi kịp trưởng thành. Ngoài những vách đá khó tiếp cận, hầu như không còn thế hệ cây mới.
Các trận bão lớn trong những năm gần đây đã quật đổ hàng nghìn cây huyết rồng cổ thụ. Riêng 2 trận bão mạnh vào năm 2015 và 2018 đã khiến nhiều cây hàng trăm năm tuổi bật gốc. Trong khi cây trưởng thành tiếp tục bị mất đi, tốc độ sinh trưởng chậm của cây non khiến việc duy trì quần thể càng khó khăn.
Socotra được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới. Nơi đây có hơn 800 loài thực vật, trong đó hơn 1/3 không tồn tại ở nơi nào khác. Cây huyết rồng vừa là biểu tượng của đảo vừa thu hút du khách. Sự biến mất của loài cây này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành du lịch địa phương.

