Phong Nha - Kẻ Bàng: Đánh thức những giá trị còn ẩn giấu trong lòng di sản

Từ một dấu hiệu bất thường trên ảnh vệ tinh, cuộc khảo sát tại Chà Nòi - Khe Gát đã phát hiện thêm những giá trị địa chất và sinh thái đặc biệt, mở ra hướng nghiên cứu mới trong hành trình khám phá, bảo tồn di sản Phong Nha - Kẻ Bàng.

Băng rừng khám phá hố sụt giữa vùng lõi di sản

Một vệt đen nhỏ trên ảnh vệ tinh giữa vùng lõi rừng nguyên sinh Phong Nha - Kẻ Bàng đã thu hút sự chú ý của các nhà thám hiểm. Khu vực không có lối mòn dẫn đến, địa hình bị chia cắt bởi những dãy núi đá vôi hiểm trở. Sau hành trình khảo sát, các chuyên gia xác định đây là một hố sụt có quy mô lớn, bên dưới tồn tại khu rừng nguyên sinh cùng nhiều dấu tích động vật hoang dã.

Vệt đen bất thường trên ảnh vệ tinh gợi mở hành trình khám phá hố sụt Chà Nòi - Khe Gát giữa vùng lõi Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Ảnh: Jungle Boss

Vệt đen bất thường trên ảnh vệ tinh gợi mở hành trình khám phá hố sụt Chà Nòi - Khe Gát giữa vùng lõi Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Ảnh: Jungle Boss

Hố sụt nằm tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát, thuộc khoảnh 8, tiểu khu 603, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Để tiếp cận địa điểm này, đoàn khảo sát phải vượt hơn 20km đường rừng, băng qua những sườn núi dốc đứng, bãi đá tai mèo sắc nhọn và thảm thực vật dày đặc. Địa hình hiểm trở khiến việc xác định tuyến đường và di chuyển gặp nhiều khó khăn, ngay cả với những người có kinh nghiệm thám hiểm.

Trong đợt khảo sát chính thức diễn ra từ ngày 23 đến 29/7/2025, đoàn có sự tham gia của các chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ, đội ngũ kỹ thuật Công ty Thám hiểm Jungle Boss và lực lượng kiểm lâm. Các thiết bị chuyên dụng, hệ thống dây bảo hộ được đưa vào khu vực để phục vụ việc tiếp cận, đo đạc và nghiên cứu dưới đáy hố.

Hố sụt có cấu trúc như chiếc bát úp ngược, bên dưới là khu rừng nguyên sinh với nhiều cây cổ thụ. Ảnh: Jungle Boss

Hố sụt có cấu trúc như chiếc bát úp ngược, bên dưới là khu rừng nguyên sinh với nhiều cây cổ thụ. Ảnh: Jungle Boss

Kết quả khảo sát xác định miệng hố có dạng hình bầu dục, dài khoảng 190m, rộng 140m, diện tích khoảng 2,1ha. Cấu trúc địa hình mở rộng dần xuống dưới, đạt chiều dài khoảng 250m, rộng 200m và độ sâu khoảng 120m, tạo hình thái như một chiếc bát úp ngược.

Theo ông Nguyễn Văn Úy, Phó Giám đốc Công ty Thám hiểm Jungle Boss, sau hơn 20 năm khám phá hang động và núi rừng tại Phong Nha - Kẻ Bàng, đây là một trong những hố sụt lớn nhất ông từng ghi nhận tại khu vực.

Phát hiện những giá trị sinh thái dưới đáy hố

Điều đáng chú ý trong cuộc khảo sát không chỉ là quy mô của hố sụt mà còn là những gì tồn tại bên dưới. Dưới đáy hố là một khu rừng nguyên sinh với nhiều cây cổ thụ, thảm thực vật xanh tốt, tạo nên không gian sinh thái biệt lập giữa những vách đá cao.

Ông Nguyễn Văn Úy (ngoài cùng bên phải) cùng đoàn khảo sát băng rừng tiếp cận hố sụt. Ảnh: NVCC

Ông Nguyễn Văn Úy (ngoài cùng bên phải) cùng đoàn khảo sát băng rừng tiếp cận hố sụt. Ảnh: NVCC

Đoàn khảo sát ghi nhận hàng triệu vỏ ốc tập trung thành từng đống bên vách đá, nhiều bộ xương khỉ và dấu hiệu hiện diện của động vật hoang dã. Tiếng khỉ, chim chóc giữa những tán cây cho thấy sự tồn tại của một hệ sinh thái với những đặc điểm cần tiếp tục được điều tra, nghiên cứu.

"Điều này cho thấy nơi đây không chỉ là một cấu trúc địa chất khổng lồ mà còn ôm trọn cả một hệ sinh thái với sự hiện diện của động vật hoang dã", ông Úy đánh giá.

Những ghi nhận này bổ sung thêm thông tin về đa dạng sinh học tại khu vực, đồng thời đặt ra yêu cầu tìm hiểu sâu hơn về thành phần các loài, đặc điểm thảm thực vật và điều kiện sinh tồn trong không gian địa hình biệt lập. Đây là một trong những giá trị đáng chú ý của hố sụt Chà Nòi - Khe Gát bên cạnh cấu trúc địa chất đặc biệt.

Đoàn khảo sát có sự tham gia của các chuyên gia hang động, đội ngũ kỹ thuật Jungle Boss và lực lượng kiểm lâm. Ảnh: Jungle Boss

Đoàn khảo sát có sự tham gia của các chuyên gia hang động, đội ngũ kỹ thuật Jungle Boss và lực lượng kiểm lâm. Ảnh: Jungle Boss

Một vấn đề khác được các chuyên gia quan tâm là khả năng hố sụt kết nối với hệ thống hang động ngầm. Qua rà soát các vách đá, đoàn khảo sát chưa xác định được cửa hang có kích thước đáng kể. Một khe nứt cao khoảng 5 m, sâu 12-15 m được phát hiện nhưng không có luồng khí lưu thông rõ rệt. Vì vậy, khả năng tồn tại lối thông với hệ thống hang động bên dưới vẫn chưa có đủ cơ sở để kết luận.

Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng Phạm Hồng Thái cho biết, kết quả khảo sát cung cấp thêm thông tin khoa học về địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học, góp phần phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu, bảo tồn và tuyên truyền các giá trị di sản thiên nhiên.

Thời gian tới, Ban Quản lý Vườn quốc gia tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên môn và chuyên gia hang động để nghiên cứu sâu hơn về kích thước, đặc điểm địa mạo, cấu trúc địa chất, hệ thống khe nứt và dấu hiệu sạt lở. Cùng với đó là điều tra khả năng tồn tại các khoảng rỗng ngầm, khảo sát thảm thực vật và động vật hoang dã trong khu vực.

Dưới đáy hố sụt là khu rừng nguyên sinh với nhiều cây cổ thụ, thảm thực vật xanh tốt cùng những dấu tích động vật hoang dã. Ảnh: Jungle Boss

Dưới đáy hố sụt là khu rừng nguyên sinh với nhiều cây cổ thụ, thảm thực vật xanh tốt cùng những dấu tích động vật hoang dã. Ảnh: Jungle Boss

Hố sụt nằm trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, do đó hoạt động nghiên cứu cần được thực hiện thận trọng, bảo đảm không làm ảnh hưởng đến cảnh quan và hệ sinh thái tự nhiên. Những dữ liệu thu thập được sẽ góp phần bổ sung cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý, đánh giá các giá trị cần bảo vệ và xây dựng phương án bảo tồn phù hợp.

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới năm 2003 và mở rộng năm 2015. Bên cạnh những hang động nổi tiếng như Sơn Đoòng, hang Én, Pygmy, khu vực này còn chứa đựng nhiều cấu trúc địa chất và hệ sinh thái rừng nguyên sinh chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Phát hiện hố sụt Chà Nòi - Khe Gát tiếp tục bổ sung những dữ liệu mới về không gian tự nhiên của di sản. Từ hành trình lần theo dấu vết trên ảnh vệ tinh đến những phát hiện dưới đáy hố, cuộc khảo sát cho thấy những giá trị của Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn còn nhiều điều cần được khám phá, nhận diện bằng nghiên cứu khoa học và bảo vệ bằng những giải pháp phù hợp.

Cẩm Kỳ

Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/phong-nha-ke-bang-danh-thuc-nhung-gia-tri-con-an-giau-trong-long-di-san.html