Những bê bối chấn động của SJC trong 13 năm độc quyền sản xuất vàng miếng

Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) là doanh nghiệp nhà nước nắm 100% vốn, chiếm thị phần vàng miếng lớn nhất cả nước.

SJC từng bị Thanh tra Ngân hàng Nhà nước chỉ ra nhiều vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng, chế độ báo cáo và phòng chống rửa tiền. Ảnh minh họa: SJC.

Từ năm 2012, SJC được Ngân hàng Nhà nước lựa chọn là thương hiệu vàng quốc gia. Công ty sản xuất vàng miếng mang thương hiệu SJC và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm này.

Tuy nhiên từ cuối năm 2025, Nghị định 232 sửa đổi, bổ sung Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng chính thức có hiệu lực. Sau 13 năm áp dụng, cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng chính thức bị bãi bỏ, thay vào đó doanh nghiệp và ngân hàng đủ điều kiện sẽ được tham gia.

Dưới đây là những bê bối chấn động của đơn vị sản xuất vàng lớn nhất cả nước.

Buôn lậu và tiêu thụ 3.400 viên kim cương

Mới đây, nằm trong Chuyên án 268V đấu tranh với đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia mở rộng, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa vừa bắt tạm giam và khởi tố thêm 4 bị can về tội "Buôn lậu", thu giữ thêm 354 viên kim cương các loại, tổng trị giá khoảng 68,8 tỷ đồng.

Đáng nói một trong số này có Phạm Thị Hồng Duyên (sinh năm 1994) là Trưởng phòng Kinh doanh của SJC.

Chứng cứ thu thập được của cơ quan chức năng bước đầu xác định, trong thời gian từ năm 2022 đến năm 2024, đường dây này đã buôn lậu khoảng 3.400 viên kim cương, tổng giá trị ước tính hơn 500 tỷ đồng, đưa vào hệ thống bán lẻ của SJC để tiêu thụ.

Sự việc này đã lập tức gây chú ý đến thị trường khi SJC là công ty độc quyền vàng miếng, là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước và có quy mô lớn nhất cả nước trong lĩnh vực buôn bán vàng bạc đá quý.

Phạm Thị Hồng Duyên (sinh năm 1994) là Trưởng phòng Kinh doanh của SJC bị khởi tố trong đường dây buôn lậu kim cương. Ảnh: Công an tỉnh Thanh Hóa.

Cơ quan công an xác định Phạm Thị Hồng Duyên là người trực tiếp liên hệ đặt hàng và tiếp nhận nguồn kim cương nhập lậu. Sau khi hàng được vận chuyển về Việt Nam, bị can Trần Công thực hiện việc bán số kim cương này cho Công ty SJC; còn 2 bị can Trần Hữu Thanh Quân và Hoàng Trung Bắc trực tiếp giao số kim cương nhập lậu cho Công ty SJC.

Để che giấu nguồn gốc hàng hóa và trốn tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng, Phạm Thị Hồng Duyên đã sử dụng thông tin cá nhân của nhiều khách hàng để nhập vào hệ thống quản lý của Công ty SJC dưới hình thức thu mua lại kim cương từ khách hàng cá nhân.

Bằng thủ đoạn này, số kim cương nhập lậu được hợp thức hóa về hồ sơ trước khi đưa vào kinh doanh.

Sau khi được hợp thức hóa trên hệ thống quản lý, toàn bộ số kim cương nhập lậu được đưa đến Công ty Rồng Vàng SJC (đơn vị kiểm định của Công ty SJC) để kiểm định trước khi nhập kho và phân phối ra thị trường.

Để tránh bị phát hiện, các đối tượng chia nhỏ số lượng kim cương trong từng lần kiểm định nhằm hợp thức hóa hồ sơ, tạo vỏ bọc hợp pháp cho số hàng nhập lậu.

Cựu lãnh đạo SJC chỉ đạo sản xuất trái quy định 6.255 lượng lượng vàng miếng

Một trong những vụ việc đáng chú ý khác liên quan đến SJC là vụ án xảy ra tại doanh nghiệp và các đơn vị trực thuộc, với sự tham gia của nhiều lãnh đạo, nhân viên trong hệ thống.

Vụ án này được phanh phui vào tháng 9/2025. Khi đó, bà Lê Thúy Hằng (55 tuổi, cựu Tổng giám đốc SJC) bị truy tố về tội "Tham ô tài sản; Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ".

Bà Lê Thúy Hằng - cựu tổng giám đốc SJC đã bị tuyên án 17 năm tù vì tội "Tham ô tài sản; Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ" vào năm 2025. Ảnh: SJC.

Theo Hội đồng xét xử Tòa án Nhân dân TP HCM và tài liệu chứng cứ trong hồ sơ đã xác định từ năm 2021 đến 2024, bà Lê Thúy Hằng lợi dụng chức vụ được giao và chức năng nhiệm vụ của doanh nghiệp để thực hiện nhiều hành vi sai phạm.

Theo đó, bà Lê Thúy Hằng chỉ đạo Mai Quốc Uy Viễn khi đó là Giám đốc xưởng vàng SJC và Trần Tấn Phát khi đó là Phó giám đốc xưởng vàng SJC chèn thêm vàng nguyên liệu bên ngoài vào 56 đợt SJC gia công lại số vàng bị móp méo theo yêu cầu của NHNN. Từ đó, các đối tượng sản xuất 6.255 lượng vàng miếng SJC trái quy định, gây thiệt hại hơn 74 tỷ đồng, hưởng lợi trái phép hơn 64 tỷ đồng.

Bà Hằng chỉ đạo bị cáo Nguyễn Thị Huệ khi đó Giám đốc SJC chi nhánh Hải Phòng mua vàng nguyên liệu bên ngoài giao cho Phát đưa vào sản xuất hơn 11.503 lượng vàng nhẫn SJC trái quy định.

Bà Lê Thúy Hằng còn chỉ đạo cấp dưới chỉ bán một phần vàng bình ổn giá cho khách hàng. Phần còn lại giữ lại bán ra ngoài với giá cao hơn niêm yết, trái quy định.

Hồ sơ vụ án cũng xác định, bà Hằng đã chỉ đạo Viễn và Phát lập tờ trình “khống” nâng định mức hao hụt trong gia công vàng miếng. Sau đó, Phát cùng nhân viên lấy 91 lượng vàng trong số 10 tấn vàng mà NHNN giao, tự sản xuất thành vàng nhẫn SJC loại 5 chỉ, rồi đưa cho bà Hằng...

Cựu tổng giám đốc SJC còn yêu cầu chi nhánh lập chứng từ sai sự thật, tạo lỗ khống để rút tiền.

Tổng cộng, hành vi của bà Lê Thúy Hằng gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 95,7 tỷ đồng. Trong đó, bà Hằng hưởng lợi cá nhân 73,5 tỷ đồng.

Ngày 30/9, bà Lê Thúy Hằng bị Tòa án Nhân dân TP HCM tuyên phạt 17 năm tù Tham ô tài sản và 8 năm Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ; tổng hợp là 25 năm tù.

Liên quan đến vụ án, bị cáo Trần Tấn Phát (cựu Phó giám đốc xưởng vàng thuộc Xí nghiệp nữ trang Tân Thuận) lĩnh 15 năm về tội Tham ô tài sản, 7 năm 6 tháng về tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ; tổng hợp là 22 năm 6 tháng.

Bị cáo Mai Quốc Uy Viễn (cựu Giám đốc xưởng vàng thuộc Xí nghiệp nữ trang Tân Thuận) nhận 15 năm về hai tội danh trên.

Công ty SJC có nhiều vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng, chế độ báo cáo và phòng chống rửa tiền

Trước khi vụ án liên quan đến loạt lãnh đạo cấp cao của SJC được đem ra ánh sáng như đề cập ở trên, thì vào tháng 5/2025, SJC (cùng với PNJ, DOJI, Eximbank và TPBank) đã bị nêu tên trong kết luận của Thanh tra NHNN liên quan đến việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng.

Trong đó, Công ty SJC còn những thiếu sót, vi phạm. Kết luận thanh tra chỉ ra, về chấp hành chính sách pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng, Công ty SJC vi phạm về chấp hành chế độ báo cáo hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng; có dấu hiệu đưa thông tin gây nhầm lẫn về sản phẩm, hàng hóa do doanh nghiệp cung cấp nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, liên quan đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Mặc dù chưa có cơ sở xác định mức tăng giá trong giai đoạn từ ngày 2/10/2023 đến ngày 15/4/2024 là bất hợp lý. Tuy nhiên, tại Công ty SJC, giá mua, giá bán vàng do cựu tổng giám đốc Công ty SJC khi đó quyết định và chỉ đạo trực tiếp về giá mua, giá bán vàng khi không có quy định, quy trình nội bộ về các chỉ tiêu, căn cứ cụ thể trong cơ chế xác định giá mua, giá bán vàng, không phân tách trách nhiệm của các bộ phận có liên quan trong quá trình tham mưu xác định giá.

"Việc quyết định giá mua, giá bán vàng do 1 cá nhân là tổng giám đốc quyết định khi không có các chỉ tiêu, căn cứ cụ thể dẫn đến rủi ro trong việc xác định giá ảnh hưởng đến hoạt động của Công ty SJC cũng như thị trường vàng do Công ty SJC chiếm thị phần tương đối lớn"- Thanh tra NHNN kết luận.

Bên cạnh đó, Công ty SJC vi phạm một số quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền.

Thanh tra cũng chỉ ra Công ty SJC vi phạm về lập hoặc thay thế và phát hành một số hóa đơn bán hàng nhưng không có mã của Cơ quan thuế; về chưa thực hiện các thủ tục xử lý hóa đơn sai sót đối với một số hóa đơn; về hạch toán khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho vào giá vốn hàng bán dẫn đến thiếu thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp, làm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp của Công ty, không ghi đầy đủ thông tin hoặc thông tin có thể chưa chính xác về số CMTND/CCCD của một số khách hàng trên bảng kê.

Nguyên nhân, theo Thanh tra, là do người đại diện theo pháp luật, lãnh đạo, nhân viên Công ty SJC chưa nghiêm túc chấp hành một số quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng, phòng chống rửa tiền và hạch toán kế toán, lập và sử dụng chứng từ kế toán, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Ngay khi kết thúc thanh tra trực tiếp, NHNN đã có văn bản chuyển thông tin vụ việc vi phạm về chế độ hóa đơn, chứng từ kế toán, thuế có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự tại Công ty SJC sang Bộ Công an để xác minh, điều tra, xử lý.

Đồng thời, Chánh Thanh tra NHNN đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty SJC về các hành vi vi phạm quy định của pháp luật về chế độ thông tin báo cáo mua, bán vàng miếng và hoạt động phòng, chống rửa tiền với tổng số tiền phạt là 2,1 tỷ đồng.

Ngoài ra, tháng 9/2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thông báo ra quyết định xử phạt SJC mức 200 triệu đồng do đưa thông tin gây nhầm lẫn về sản phẩm nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, đồng thời buộc công ty phải cải chính công khai trên website.