'Những bóng ma trở lại' hàn gắn nỗi đau chiến tranh

Không để quá khứ ngủ quên

Hà Nội một ngày đầu năm 2026. Không gian phòng nghệ thuật, Nhà xuất bản Hội Nhà văn dường như ấm cúng hơn với lễ ra mắt ấn bản tiếng Việt cuốn tiểu thuyết “Những bóng ma trở lại”. Không đơn thuần là một sự kiện văn học, buổi lễ là cuộc hội ngộ của những trái tim yêu chuộng hòa bình.

Tình bạn giữa Thomas Bo Pedersen và Chuck Searcy (phải) đã bền chặt nhiều năm - Ảnh: NVCC

Nhân vật chính của buổi lễ ra mắt ấn bản tiếng Việt cuốn tiểu thuyết “Những bóng ma trở lại” là nhà báo, nhà ngoại giao, doanh nhân người Đan Mạch Thomas Bo Pedersen. Với nền tảng nghiên cứu lịch sử đương đại từ lúc còn là sinh viên Đại học Copenhagen, kinh nghiệm báo chí quốc tế, thâm niên công tác tại Bộ Ngoại giao Đan Mạch, ông Pedersen đã đưa độc giả đến với một thế giới tuy đã lặng im tiếng súng nhưng những “cuộc chiến” vẫn tiếp diễn. Ở đó, ngoại giao, quyền lực và bạo lực đan cài trong những lựa chọn đầy tổn thương. “Bóng ma” trong tác phẩm của Pedersen không đơn thuần là linh hồn lính trận, mà là những sự thật bị vùi lấp dưới lớp bụi lịch sử, những món nợ đạo đức…

Từng đi qua thăng trầm để hiểu giá trị của hòa bình, Pedersen mong muốn cuốn tiểu thuyết “Những bóng ma trở lại” sẽ lay động lương tri nhân loại. Ông gửi gắm đến mọi người thông điệp: “Hãy học từ sai lầm của quá khứ để không bao giờ lặp lại chúng ở tương lai”. Đó cũng chính là lý do thôi thúc Pedersen chọn trưng bày những bức ảnh nhói lòng về cuộc sống của các nạn nhân da cam ở Việt Nam ngay tiền sảnh nơi tổ chức lễ ra mắt ấn phẩm.

“Người Đan Mạch có trái tim Việt Nam”

Trong buổi lễ ra mắt, nhiều người không khỏi ngạc nhiên khi nghe Pedersen nói về Nguyễn Du, về Truyện Kiều… hay phong tục thờ cúng tổ tiên của người Việt Nam. Hơn 40 năm gắn bó với dải đất hình chữ S, ông gần như đã trở thành một người Việt. Ở đất nước này, Pedersen được đắm mình trong những trải nghiệm sâu sắc về lịch sử, văn hóa… mà không phải người con máu đỏ, da vàng nào cũng có được.

Là một nhà báo, từng phỏng vấn cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, cố Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch, từng trực tiếp chứng kiến cuộc chiến biên giới phía Bắc năm 1984, có thể nói Pedersen đã sống cùng những nhịp thở khó khăn nhất của dân tộc Việt Nam. Trưởng thành từ trang viết, ông trở thành nhà ngoại giao, rồi doanh nhân điều hành một tập đoàn lớn, tạo sinh kế cho hàng nghìn lao động Việt. Đại sứ Đan Mạch Nicolai Prytz từng nhắc đến Pedersen với hình ảnh một nhịp cầu văn hóa đặc biệt.

Về phần mình, ông Mads Christoffersen, Giám đốc Nhà xuất bản Mondogrande trìu mến nói: “Tôi không chắc Pedersen có phải là “ông Đan Mạch ở Việt Nam” hay không, nhưng chắc chắn ông ấy là “ông Việt Nam ở Đan Mạch””.

Chính tình yêu, sự gắn bó với mảnh đất, con người Việt Nam đã thôi thúc Pedersen viết cuốn tiểu thuyết “Những bóng ma trở lại”. Điều khiến ông rất mừng là tiểu thuyết nhận được sự đón nhận của đông đảo độc giả. Sau khi được xuất bản tại Đan Mạch, cuốn sách nhanh chóng ra đời ấn phẩm tiếng Anh, rồi mới nhất là tiếng Việt. Đọc tiểu thuyết, người ta dễ dàng nhận thấy, những trang viết của Pedersen chứa đựng sự ủng hộ dành cho cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc của quân và dân Việt Nam.

Thomas Bo Pedersen ký tặng sách cho độc giả - Ảnh: NVCC

Yêu bằng hành động

Hôm lễ ra mắt ấn bản tiếng Việt của cuốn tiểu thuyết “Những bóng ma trở lại”, Thomas Bo Pedersen đã giới thiệu với mọi người một vị khách đặc biệt-ông Chuck Searcy, người đồng sáng lập Dự án RENEW. Ông Searcy là một cựu binh Mỹ, từng tham chiến ở Việt Nam. Trở về sau chiến tranh, cũng như nhiều người lính Mỹ khác, “bóng ma” quá khứ vẫn ám ảnh ông. Người cựu binh ấy đã quyết định đến Quảng Trị để hàn gắn những vết thương mà mình và đồng đội gây ra.

Tình bạn giữa Thomas Bo Pedersen và Chuck Searcy bắt đầu từ năm 1998. Bấy giờ, Pedersen còn là một nhà báo. Sau khi nghe những phát biểu của Pedersen về bi kịch và ảnh hưởng của chất độc da cam đến các nạn nhân Việt Nam cũng như sự nghiêm trọng của vấn đề này, ông Searcy cảm thấy như đang đối diện với chính mình. Ngay sau đó, ông Chuck Searcy tìm gặp Pedersen. Một tình bạn đẹp bắt đầu nảy nở.

Được mời lên chia sẻ tại buổi lễ, ông Chuck Searcy bật mí, chính sự đồng điệu trong lý tưởng về công lý đã gắn kết họ suốt nhiều năm nay. Sau chuyến thực địa tại “đất lửa” Quảng Trị, chứng kiến những “tử thần” vẫn lẩn khuất dưới lòng đất và nỗi đau của nạn nhân da cam đang gánh chịu, Pedersen đã đưa ra một quyết định rất nhân văn là dành trọn toàn bộ doanh thu từ cuốn tiểu thuyết để ủng hộ Dự án RENEW.

“Đây không phải là lần đầu tiên Pedersen có hành động đẹp như vậy. Nhiều năm qua, thay vì nhận quà sinh nhật, ông ấy luôn đề nghị bạn bè quyên góp tiền cho RENEW. Với ông, mỗi cuốn sách được bán ra, mỗi khoản đóng góp được gửi đi là một mét vuông đất tại Quảng Trị được làm sạch, là một nụ cười của nạn nhân da cam”, ông Chuck Searcy bật mí.

Trong vòng tay của Chuck Searcy và những trái tim yêu chuộng hòa bình khác, Thomas Bo Pedersen tiết lộ sẽ sớm cho ra mắt tập 2 của cuốn tiểu thuyết. Pedersen mong muốn có ngày càng nhiều hơn nạn nhân da cam, bom mìn… ở Việt Nam được tiếp sức từ những trang viết của mình. Tình yêu của ông dành cho đất nước, con người Việt Nam luôn thế, không dừng lại chỉ ở lời nói...

Quang Hiệp