Những câu chuyện xúc động trong hành trình giám định ADN tìm mộ liệt sĩ

Hơn 20 năm thờ cúng "nhầm" mộ liệt sĩ

Đón nhận thông báo kết quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ, bà Nguyễn Thị Bóng (SN 1963), trú tại xã Chí Minh, TP Hải Phòng bồi hồi, xúc động chia sẻ: “Thế là sau bao nhiêu năm, gia đình tôi mới chính xác tìm được đúng phần mộ của anh trai – liệt sĩ Nguyễn Thiện Quyết (nguyên quán Hải Dương). Anh hiện đang yên nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai (cũ). Hóa ra, ngôi mộ mà gia đình vẫn thờ cúng, chăm sóc và thắp hương mỗi dịp lễ, Tết bấy lâu nay lại không phải là của anh”.

Theo lời kể của bà Bóng, năm 1973, gia đình nhận được giấy báo tử của anh trai. Kể từ đó, mọi người đã lặn lội tìm kiếm phần mộ của anh khắp nơi nhưng vẫn không có kết quả. Đến năm 2000, gia đình nhận được thông tin có một phần mộ mang tên liệt sĩ Nguyễn Thiện Quyết được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh (cũ). Ngay lập tức, gia đình đã vào tận nơi để đối chiếu thông tin.

Bà Nguyễn Thị Bóng cùng con gái đón nhận thông báo kết quả giám định ADN hài cốt của anh trai liệt sĩ Nguyễn Thiện Quyết.

Thấy các thông tin tại nghĩa trang hoàn toàn trùng khớp với Bằng Tổ quốc ghi công và lý lịch của liệt sĩ, gia đình đã bàn bạc, thống nhất đưa hài cốt anh về quê nhà trong thời gian sớm nhất. Bởi lẽ khi đó, mẹ của liệt sĩ đã bước sang tuổi 70 (cha bà Bóng đã mất năm 1992), vì quá thương nhớ con mà cụ bà đổ bệnh tâm thần suốt gần chục năm trời. Đến năm 2001, chính quyền địa phương đã trang trọng tổ chức lễ đón nhận, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang quê nhà, ở xã Tứ Xuyên, Tứ Kỳ, Hải Dương (cũ), nay là xã Chí Minh, TP Hải Phòng.

Giờ đây, khi sự thật đã sáng tỏ, bà Nguyễn Thị Bóng bày tỏ nguyện vọng mong các cơ quan chức năng tiếp tục hỗ trợ, giúp đỡ tìm kiếm thân nhân cho liệt sĩ đang nằm trong ngôi mộ mà gia đình bà đã tận tình chăm sóc nhiều năm qua.

Niềm vui vỡ òa sau nửa thế kỷ tìm kiếm, đợi chờ

Đã sang ngày thứ ba, gia đình ông Nguyễn Trọng Bảy, quê ở xã Hợp Tiến, tỉnh Thanh Hóa vẫn vẹn nguyên cảm xúc lâng lâng hạnh phúc khi đón nhận thông báo kết quả giám định ADN của liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát — anh trai ông.

Bồi hồi nhớ lại hành trình gian truân đi tìm “tên cho anh”, ông Bảy rưng rưng xúc động: "Gia đình tôi có 6 anh em, gồm 5 trai và 1 gái. Trong đó, có 3 người anh tham gia chiến trường chống Mỹ cứu nước là Thiếu tá Nguyễn Trọng Lai (anh cả), anh thứ hai là liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát và anh thứ ba là liệt sĩ Nguyễn Trọng Khánh. Bản thân tôi sau này cũng tham gia chiến trường K, chỉ còn một người anh kề trên ở lại quê nhà phụng dưỡng bố mẹ”.

Ông Nguyễn Trọng Bảy xem lại giấy báo tử của anh trai liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát.

Chiến tranh qua đi, ông Bảy và anh cả may mắn được trở về với cuộc sống đời thường. Thế nhưng, nhận hung tin các con hy sinh nơi chiến trường, bố mẹ ông hoàn toàn suy sụp. Vì quá đau xót và nhớ thương con, bố ông Bảy đã đổ bệnh rồi qua đời. Mẹ ông, bà Lê Thị Lộc, sau này đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng. Đau đáu trước tâm nguyện của mẹ và gia đình, ông Bảy và các anh đã lặn lội đi nhiều nơi để tìm kiếm hài cốt của hai anh. Cách đây 10 năm, gia đình đã tìm và đưa được anh trai thứ ba là liệt sĩ Nguyễn Trọng Khánh về an táng tại nghĩa trang quê nhà.

Tuy nhiên, hành trình tìm kiếm thông tin về người anh trai thứ hai - liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát vẫn như mò kim đáy bể. “Mang theo niềm thương nhớ khôn nguôi ấy, mẹ tôi đã qua đời ở tuổi 75. Năm tháng trôi qua, các anh lớn của tôi cũng lần lượt khuất núi. Giờ đây, chỉ còn tôi và người chị gái tiếp tục kết nối với Ban liên lạc để tìm kiếm mộ phần cũng như đồng đội cũ của anh, với hy vọng đau đáu sẽ sớm đưa anh về đoàn tụ với gia đình” - ông Bảy chia sẻ.

Công an tỉnh Thanh Hóa đưa ông Nguyễn Trọng Bảy tham dự Lễ phát động triển khai tháng cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin trên toàn quốc và đón nhận thông báo kết quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát.

Qua nhiều nguồn thông tin, ông Bảy biết được phần mộ của liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát đang nằm tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngã Bảy – Phụng Hiệp (TP Cần Thơ). Ông nghẹn ngào nhớ lại: "Khi vào đến nghĩa trang, đứng trước những ngôi mộ ghi dòng chữ "Chưa xác định được thông tin", tôi không biết anh mình nằm ở đâu. Lúc ấy, tôi chỉ biết thắp nén hương, thầm khấn mong anh linh thiêng cùng các đồng đội phù hộ cho gia đình tìm được chính xác vị trí của anh".

Năm 2023, Bộ Công an và các đơn vị chức năng đã mời ông cùng gia đình đến thu nhận mẫu sinh phẩm ADN để phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Một lần nữa, gia đình lại thắp lên hy vọng.

Suốt 3 năm mòn mỏi chờ đợi, lúc nào ông Bảy cũng giữ khư khư chiếc điện thoại bên mình, chỉ sợ có cuộc gọi hay tin nhắn thông báo đến mà mình lỡ mất. Thời gian trôi qua, có những lúc gia đình tưởng chừng như đã tuyệt vọng. Ấy vậy mà đến ngày 20/6, tất cả như vỡ òa trong hạnh phúc khi nhận được thông báo từ cơ quan chức năng: Hài cốt của anh trai ông chính là người đang nằm tại ngôi mộ số 52, hàng 2, lô B, khu B của Nghĩa trang liệt sĩ Ngã Bảy – Phụng Hiệp.

Ánh mắt lấp lánh niềm vui sau nửa thế kỷ chờ đợi, ông Bảy bày tỏ: "Từ hôm nhận được kết quả đến giờ, gia đình tôi vô cùng hạnh phúc. Xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Công an và các đơn vị chức năng đã giúp gia đình tìm thấy anh trai sau bao năm dài đằng đẵng".

Ông Bảy cho biết thêm, dự kiến ngày 10/7 tới đây, gia đình sẽ chính thức bắt đầu hành trình vào miền Nam đón hài cốt liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát trở về an nghỉ tại quê hương Triệu Sơn, Thanh Hóa.

Nhiều năm qua, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và tinh thần "Đền ơn đáp nghĩa" vẫn luôn được Đảng, Nhà nước và nhân dân ta gìn giữ, phát huy. Những hàng bia mộ "Chưa xác định được thông tin" rồi sẽ sớm được khắc ghi tên các anh. Việc đón các anh hùng liệt sĩ trở về với vòng tay gia đình và đất mẹ thân thương không chỉ là bổn phận, mà còn là nỗi mong mỏi lớn nhất của người dân đất Việt.

Quy trình thu mẫu thân nhân liệt sĩ

Bước 1: Người hưởng chế độ thờ cúng liệt sĩ mang bằng Tổ quốc ghi công đến Công an xã/phường nơi cư trú

Bước 2:

- Liên hệ cán bộ phụ trách và thực hiện kê khai 2 biểu mẫu của lực lượng CAND

- Xác định thông tin tối thiểu 2 người là thân nhân của liệt sĩ chưa xác định thông tin theo dòng ngoại (dòng mẹ) theo thứ tự ưu tiên từ 1 đến 6:

1. Mẹ đẻ liệt sĩ;

2. Mẹ đẻ của mẹ đẻ liệt sĩ (bà ngoại ruột của liệt sĩ);

3. Anh, chị, em cùng mẹ đẻ với liệt sĩ;

4. Bác, cậu, dì là anh, chị, em ruột của mẹ liệt sĩ (cùng mẹ đẻ);

5. Anh, em con của chị gái, em gái của mẹ đẻ liệt sĩ;

6. Con của chị gái, em gái liệt sĩ.

Bước 3: Người được lựa chọn cung cấp mẫu sinh phẩm ADN đến địa điểm tổ chức thu mẫu theo thời gian được lực lượng Công an xã/phường thông báo (khi đi mang theo Căn cước/Căn cước công dân gắn chip)

Nghiệp vụ thực hiện thu mẫu:

Công dân thuộc danh sách được mời lên lấy mẫu, mang theo Căn cước công dân => xác thực thông tin thân nhân thu mẫu => Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội tạo yêu cầu tích hợp lên dữ liệu dân cư => chuyển sang thu nhận mẫu theo quy định => xác nhận đã được thu nhận mẫu