Những chiến sĩ 'gác cổng' cho không gian mạng bình yên

Từ ý tưởng đến lá chắn không gian mạng

Câu chuyện về cán bộ, chiến sĩ Phòng ANM&PCTPSDCNC bắt đầu từ những năm đầu thập niên 20 của thế kỷ này, khi TPHCM đang tiến hành chuyển đổi số. Lúc bấy giờ, tội phạm mạng như những bóng ma thoắt ẩn thoắt hiện, lợi dụng khả năng che giấu nguồn gốc trên internet để thực hiện các vụ lừa đảo, đánh cắp dữ liệu hay thậm chí đe dọa an ninh quốc gia. Nhận thấy nhu cầu cấp thiết, Bộ Công an đã quyết định thành lập các đơn vị chuyên trách tại địa phương và TPHCM là một trong những nơi tiên phong.

Ngày 12/01/2021 đánh dấu cột mốc quan trọng: Lễ công bố thành lập Phòng ANM&PCTPSDCNC được tổ chức tại trụ sở Công an TPHCM. Đây không chỉ là một sự kiện hành chính, mà còn là lời cam kết mạnh mẽ: Phòng ANM&PCTPSDCNC sẽ là "lá chắn" bảo vệ an ninh, trật tự trên không gian mạng, đáp ứng kịp thời yêu cầu đấu tranh với tội phạm tinh vi, phức tạp. Ban đầu, Phòng được giao nhiệm vụ tham mưu cho lãnh đạo Công an TPHCM về quản lý nhà nước trên lĩnh vực an ninh mạng, phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến công nghệ cao. Từ một đơn vị non trẻ với vài chục cán bộ, chiến sĩ, đến năm 2022 đơn vị đã ổn định tổ chức, xây dựng quy chế làm việc chặt chẽ và bắt đầu tham gia các chiến dịch lớn. Đại dịch Covid-19 là thử thách đầu tiên khi CBCS của Phòng đã phối hợp xử lý hàng loạt vụ lan truyền thông tin sai sự thật, lừa đảo trực tuyến, giúp ổn định dư luận và bảo vệ người dân khỏi những cú lừa tinh vi trên không gian mạng.

Qua các năm 2023 - 2024, Phòng ANM&PCTPSDCNC tiếp tục phát triển, tích hợp công nghệ hiện đại như hệ thống giám sát thời gian thực và AI hỗ trợ phát hiện lỗ hổng, tổ chức diễn tập thực chiến phòng thủ tấn công mạng lớn nhất TPHCM.

Đồng hành của chuyển đổi số

TPHCM, với vai trò đầu tàu kinh tế, đang dẫn dắt cả nước trong hành trình xây dựng thành phố thông minh, kinh tế số đã trở thành động lực tăng trưởng, dự kiến đóng góp hơn 40% GDP cho Thành phố vào năm 2030. Nhưng đằng sau sự phát triển ấy là những rủi ro tiềm ẩn như tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu, lừa đảo trực tuyến. Và Phòng ANM&PCTPSDCNC chính là "người bạn đồng hành" không thể thiếu, bảo đảm sự an toàn để kinh tế số phát triển.

Từ khi thành lập, Phòng ANM&PCTPSDCNC đã tích cực phối hợp với các sở ban ngành để bảo vệ hệ thống thông tin trọng yếu. Cụ thể như trong Chương trình "Xây dựng TPHCM thành đô thị thông minh", đơn vị đã tham gia đánh giá an ninh cho các nền tảng như Cổng dịch vụ công trực tuyến, hệ thống ngân hàng số và các khu công nghiệp công nghệ cao.

Phòng ANM&PCTPSDCNC Công an TPHCM cảnh báo về các hoạt động lừa đảo thường bùng phát mạnh vào thời điểm trước, trong và sau Tết

Năm 2025 đánh dấu đỉnh cao mới với cuộc diễn tập thực chiến lớn nhất TPHCM. Chương trình "Tập huấn và diễn tập thực chiến bảo đảm an toàn thông tin mạng TPHCM năm 2025" diễn ra từ ngày 22 đến 26/12/2025 do Công an TPHCM phối hợp tổ chức đã trở thành sự kiện nổi bật, quy tụ hơn 40 chuyên gia và kỹ sư an toàn thông tin giàu kinh nghiệm. Đây là cuộc diễn tập lớn nhất từ trước đến nay tại Thành phố, với mục tiêu nâng cao khả năng ứng phó sự cố cho các hệ thống thông tin trọng yếu của chính quyền, doanh nghiệp và tổ chức. Suốt 5 ngày, các kịch bản tấn công được mô phỏng sát thực tế: từ các cuộc tấn công DDoS quy mô lớn, ransomware khóa dữ liệu đến khai thác lỗ hổng zero-day và tấn công chuỗi cung ứng. Kết quả, thông qua diễn tập đã khai thác và phát hiện hàng loạt lỗ hổng tiềm ẩn, ngăn chặn hiệu quả hơn 137.000 yêu cầu truy cập bất hợp pháp, đồng thời hoàn thiện quy trình ứng cứu khẩn cấp. Đây còn là cơ hội để hơn 1.000 cán bộ tại 168 xã, phường, đặc khu học hỏi, từ nhận diện lừa đảo đến xử lý rò rỉ dữ liệu, góp phần xây dựng một TPHCM số hóa an toàn hơn.

Bên cạnh đó, Phòng còn đồng hành với doanh nghiệp bằng cách tư vấn miễn phí về an ninh mạng. Đơn vị đã hỗ trợ các startup công nghệ cao tại Thủ Đức xây dựng hệ thống bảo mật, ngăn chặn các vụ tấn công DDoS có thể làm tê liệt hoạt động kinh doanh. Trong bối cảnh kinh tế số TPHCM đang bùng nổ với thương mại điện tử và fintech, Phòng ANM&PCTPSDCNC đã cảnh báo kịp thời về các thủ đoạn lừa đảo như giả mạo ứng dụng ngân hàng hay mã độc đánh cắp thông tin. Hơn nữa, Phòng còn tham gia các hội nghị lớn như ra mắt Chi hội An ninh mạng Quốc gia phía Nam ngày 08/12/2025. Chi hội này, với sự tham gia của Phòng ANM&PCTPSDCNC đã tập trung vào đào tạo chuyên sâu, tư vấn kỹ thuật và hỗ trợ ứng cứu sự cố, góp phần củng cố "lá chắn chủ quyền số" cho khu vực kinh tế trọng điểm, qua đó không chỉ bảo vệ mà còn thúc đẩy phát triển, giúp TPHCM trở thành trung tâm công nghệ an toàn, thu hút đầu tư nước ngoài.

Những chiến công thầm lặng

Từ ngày đầu thành lập, Phòng ANM&PCTPSDCNC đã lao vào cuộc chiến không khoan nhượng với tội phạm mạng. Chỉ sau hơn một năm rưỡi, từ 2021 đến giữa 2022, đơn vị đã phát hiện và phối hợp xử lý 175 vụ vi phạm pháp luật trên không gian mạng, trong đó khởi tố hình sự 159 vụ với 139 bị can, và xử lý hành chính 16 vụ.

Thời gian qua, đơn vị đã triệt phá nhiều đường dây lợi dụng dịch bệnh để lừa đảo, như bán hàng giả trực tuyến hay lan truyền thông tin sai sự thật gây hoang mang dư luận. Đơn vị còn phối hợp xử lý các vụ làm giấy tờ giả, đánh bạc qua mạng quy mô lớn, thu giữ hàng trăm triệu đồng. Năm 2023 - 2024, cán bộ, chiến sĩ của Phòng phát hiện tình trạng mã độc đánh cắp thông tin tăng cao vào dịp cuối năm, cảnh báo người dân tránh các ứng dụng từ trang web giả mạo cơ quan Nhà nước.

Để minh họa cho những nỗ lực của cán bộ, chiến sĩ Phòng ANM&PCTPSDCNC có thể lấy câu chuyện của chị Lan ở Bình Thạnh, TPHCM. Đầu tháng 12/2025, chị nhận được cuộc gọi từ số lạ tự xưng là cán bộ bảo hiểm y tế, hứa cấp thẻ này miễn phí nếu chị cung cấp thông tin cá nhân và mã OTP ngân hàng. Tin tưởng, chị Lan làm theo và mất hơn 50 triệu đồng trong tài khoản. May mắn thay, ngay sau đó chị đã nhanh chóng báo cho Phòng ANM&PCTPSDCNC qua fanpage chính thức, đơn vị lập tức truy vết đường dây lừa đảo tinh vi do nhóm tội phạm sử dụng công nghệ cao giả danh cơ quan nhà nước thực hiện, phối hợp với các đơn vị liên quan bắt giữ các đối tượng, thu hồi một phần tiền cho nạn nhân. Đây chỉ là một trong hàng trăm vụ Phòng ANM&PCTPSDCNC đã xử lý trong năm 2025, từ lừa đảo trực tuyến đến mua bán vũ khí trên mạng, góp phần mang lại sự bình yên cho người dân.

Nhìn về tương lai, khi tội phạm mạng ngày càng tinh vi với sự hỗ trợ của AI và công nghệ cao, cán bộ, chiến sĩ của Phòng ANM&PCTPSDCNC đang định hướng phát triển mạnh mẽ để thích ứng. Theo kế hoạch, đơn vị sẽ tăng cường đầu tư hạ tầng, công nghệ giám sát tiên tiến đồng thời hợp tác quốc tế để đối phó với các mối đe dọa xuyên biên giới. Năm 2026, Phòng sẽ tập trung vào công tác đào tạo với mục tiêu nâng cao năng lực cho hàng ngàn cán bộ qua các chương trình chuyên sâu; phối hợp với Chi hội An ninh mạng Quốc gia phía Nam tổ chức các diễn đàn, hỗ trợ ứng cứu sự cố, tư vấn chính sách để xây dựng môi trường số an toàn.

Ngoài ra, Phòng dự kiến tích hợp AI vào hệ thống phát hiện sớm, đồng thời tăng cường tuyên truyền cộng đồng; hợp tác với các tổ chức và đối tác quốc tế để giúp chia sẻ thông tin tình báo, đưa Phòng ANM&PCTPSDCNC trở thành "lá chắn thép", tiếp tục là người bạn đồng hành đáng tin cậy cho công cuộc chuyển đổi số của TPHCM.

Tân Phong