Những điều đang chờ Tổng thống Brazil sau chiến thắng bầu cử nghẹt thở

Chiến thắng nghẹt thở

Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva bỏ phiếu tại một điểm bầu cử ở Sao Bernardo do Campo, Brazil, ngày 25/10/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo truyền thông Anh ngày 26/10, đây là lần thứ tư ông Lula giành chiến thắng trong bầu cử tổng thống. Ông từng giữ cương vị tổng thống trong hai nhiệm kỳ từ tháng 1/2003 đến tháng 12/2010 và trở lại nắm quyền từ tháng 1/2023.

Tuy nhiên, con đường dẫn đến chiến thắng trong vòng bỏ phiếu quyết định ngày 25/10 không hề dễ dàng.

Đối thủ Flávio Bolsonaro đã vượt qua ông Lula trong vòng đầu tiên ngày 4/10 và nhiều người cho rằng ông Lula không thể đảo ngược kết quả chỉ trong 3 tuần.

Chiến dịch tranh cử của ông Lula đã lấy lại đà sau thất bại trong vòng đầu tiên nhờ các cuộc biểu tình trên đường phố và hoạt động vận động mạnh mẽ trên mạng xã hội.

Kết quả bầu cử ở Brazil được công bố sau ngày bầu cử đầy biến động, khi thời gian bỏ phiếu được kéo dài thêm 2 giờ theo đề nghị vào phút chót của cả hai ứng cử viên gửi tới các cơ quan bầu cử.

Thẩm phán Tòa án Tối cao Brazil Cristiano Zanin đã chấp thuận đề nghị của chiến dịch tranh cử của ông Lula, trong đó yêu cầu kéo dài thời gian bỏ phiếu với lý do xảy ra sự cố ảnh hưởng đến các xe buýt đưa cử tri đến các điểm bỏ phiếu tại một số bang. Chiến dịch tranh cử của ông Bolsonaro cũng đề nghị gia hạn thời gian bỏ phiếu tại một số khu vực, viện dẫn những khó khăn mà cử tri gặp phải khi đến các điểm bỏ phiếu do mưa lớn.

Quyết định gia hạn đã gây ra tình trạng hỗn loạn tại các điểm bỏ phiếu trên khắp Brazil. Lệnh này được đưa ra vào khoảng 17h tại Brasília, đúng thời điểm các điểm bỏ phiếu chuẩn bị đóng cửa theo lịch trình, trong khi nhiều điểm đã ngừng hoạt động. Nhiều địa điểm bỏ phiếu vẫn đóng cửa. Sau đó, Thẩm phán Zanin và Tòa án Bầu cử Tối cao (TSE) làm rõ rằng chỉ những điểm bỏ phiếu chưa đóng cửa mới được tiếp tục hoạt động đến 19h giờ địa phương. Quyết định này vấp phải sự phản đối từ chiến dịch tranh cử của ông Bolsonaro.

Cục diện chính trị đầy thách thức

Ông Lula phải đối mặt với cục diện chính trị thách thức nhất từ khi lần đầu nhậm chức vào năm 2003.

Nhiệm kỳ mới của ông, dự kiến bắt đầu ngày 5/1/2027, sẽ khởi đầu trong bối cảnh ông phải đối mặt với nhiều hạn chế cả trong nước lẫn quốc tế, trong đó có vấn đề liên quan Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Mặc dù ông Trump không trực tiếp công khai ủng hộ đối thủ của ông Lula là Flávio Bolsonaro, nhưng chắc chắn rằng chính quyền của ông Trump muốn Brazil có một nhà lãnh đạo theo đường lối bảo thủ hơn là ông Lula.

Nhà Trắng coi Mỹ Latinh là khu vực thuộc phạm vi ảnh hưởng của Mỹ. Chính quyền Tổng thống Trump muốn các nhà lãnh đạo ủng hộ chính sách của mình, trong đó có các chính sách về quốc phòng, an ninh và thương mại, nắm quyền tại khu vực.

Brazil là quốc gia giàu dầu mỏ và sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới. Đây cũng là quốc gia lớn duy nhất ở Nam Mỹ không do một nhà lãnh đạo cánh hữu điều hành.

Ông Flávio Bolsonaro từng cam kết đưa Brazil xích lại gần Mỹ hơn, trong khi ông Lula cảnh báo Mỹ không can thiệp vào cuộc bầu cử và khẳng định Brazil sẽ không bao giờ chấp nhận trở thành sân sau của bất kỳ ai.

Tuy nhiên, chiến thắng của ông Lula được các nhà hoạt động môi trường hoan nghênh. Họ từng lo ngại rằng nếu ông Bolsonaro chiến thắng, các ngành nông nghiệp quy mô lớn và khai khoáng có ảnh hưởng mạnh tại Brazil sẽ được trao thêm quyền lực.

Họ đã chỉ ra mức phá rừng và cháy rừng kỷ lục tại Amazon trong nhiệm kỳ tổng thống của cha ông Bolsonaro là Jair Bolsonaro, đồng thời cảnh báo rằng nếu người con áp dụng các chính sách môi trường ít nghiêm ngặt hơn, hệ sinh thái then chốt này có thể một lần nữa bị tàn phá.

Kết quả bầu cử cho thấy Brazil vẫn bị chia rẽ sâu sắc, khi hơn 48% cử tri lựa chọn ông Bolsonaro.

Bên cạnh thách thức hàn gắn một đất nước phân cực sâu sắc, ông Lula sẽ phải điều hành đất nước cùng với Quốc hội có xu hướng cánh hữu mạnh nhất trong lịch sử thời kỳ dân chủ của Brazil.

Đảng Tự do (PL) của ông Bolsonaro là đảng giành được thêm nhiều ghế nhất trong cuộc bầu cử.

Dù vậy, đảng Công nhân của ông Lula vẫn tổ chức được các cuộc mít tinh quy mô lớn trước vòng bỏ phiếu quyết định, cho thấy đảng này có cơ sở ủng hộ rộng rãi trong dân chúng.

Trước cuộc bầu cử, ông Lula mô tả cuộc bỏ phiếu là “bước ngoặt mang tính quyết định đối với Brazil”. Ông cam kết thu hẹp khoảng cách giữa hai phe chính trị đối lập tại Brazil bằng phương thức quản trị mới. Trong một buổi phát trực tiếp trên WhatsApp trước cuộc bầu cử, ông nói thêm rằng đất nước này sẽ không bao giờ còn như trước.

Mặc dù không nêu rõ phương thức quản trị mới sẽ bao gồm những gì, nhưng ông khẳng định sẽ kiên định trong cuộc đấu tranh vì một đất nước công bằng hơn, nơi mọi người đều có cơ hội và các chính sách hướng đến nhu cầu của người dân.

Khi phần lớn thành viên Quốc hội không ủng hộ mình, nhiệm vụ này có thể sẽ khó khăn hơn nhiều đối với nhà lãnh đạo kỳ cựu so với ba nhiệm kỳ trước đây của ông.