Những lĩnh vực kinh doanh ít được biết đến của Thủ tướng Cộng hòa Czech

Thủ tướng Andrej Babiš, xuất thân từ một doanh nhân thành đạt ở CH Czech, trong nhiều năm đã gặp tranh cãi về xung đột lợi ích

Theo quy định của Liên minh châu Âu (EU), các quốc gia thành viên chịu trách nhiệm kiểm tra các xung đột lợi ích và báo cáo về người cuối cùng được hưởng lợi từ các quỹ của EU. Nhưng không có một sổ đăng ký duy nhất trên toàn EU liên kết chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng với tất cả các khoản thanh toán của EU - điều này gây khó khăn cho việc giám sát xuyên biên giới.

Vấn đề này nổi lên khi ông Babis trở lại nắm quyền và một lần nữa ngồi vào ghế cùng với các nguyên thủ quốc gia và chính phủ EU khác trong Hội đồng châu Âu. Trong cơ quan độc quyền đó, ông giúp đàm phán ngân sách dài hạn của khối, trợ cấp nông nghiệp và khuôn khổ tài trợ khác định hình các lĩnh vực mà những công ty của ông có thể hoạt động.

Trong nhiều năm, các cuộc tranh luận về xung đột lợi ích của ông Babis xoay quanh một cái tên duy nhất: Agrofert, đế chế nông nghiệp công nghiệp mà các kiểm toán viên của EU và CH Czech phát hiện đã nhận trái phép hơn 200 triệu euro tiền trợ cấp nông nghiệp của EU và quốc gia. Việc tạm ngừng thanh toán và yêu cầu hoàn trả vẫn tiếp diễn.

Tuần này, chính quyền Czech đã tạm dừng một số khoản trợ cấp nông nghiệp cho Agrofert trong khi chờ xem xét pháp lý mới về việc công ty này tuân thủ các quy tắc về xung đột lợi ích. Ông Babis liên tục bác bỏ các cáo buộc sai phạm. Nhưng các nhà phê bình lập luận rằng, mối lo ngại xuất phát từ số lượng lớn các công ty và lĩnh vực khác mà ông Babis vẫn còn liên kết.

Ông Andrej Babis đã xây dựng khối tài sản khổng lồ từ việc sản xuất phân bón với Agrofert. Nhưng một tên tuổi ít được giám sát hơn là Hartenberg Holding, một quỹ đầu tư tư nhân do ông Babis đồng sáng lập với nhà tài chính Jozef Janov vào năm 2013. Tên của Thủ tướng CH Czech hiếm khi được nhắc đến với FutureLife, một trong những mạng lưới phòng khám thụ tinh trong ống nghiệm lớn nhất châu Âu, trải rộng trên 60 phòng khám tại 16 quốc gia từ Prague đến Madrid đến Dublin, đã giúp hơn 170.000 trẻ em chào đời trên khắp châu Âu, và Hartenberg sở hữu 50,1% cổ phần của FutureLife. Với tài sản trị giá khoảng 600 triệu euro, Hartenberg còn đầu tư vào chăm sóc sức khỏe, bán lẻ, hàng không và bất động sản.

Trong đó, Astratex - một nhà bán lẻ đồ lót trực tuyến do người Czech thành lập - hiện đang vận hành các cửa hàng trực tuyến tại khoảng 10 thị trường châu Âu và tạo ra doanh thu hàng chục triệu euro mỗi năm. Năm 2019, Hartenberg đã mua lại phần lớn cổ phần trong chuỗi cửa hàng hoa Flamengo, một mạng lưới khoảng 200 cửa hàng hoa tươi trên khắp Czech. Các doanh nghiệp trực tuyến khác liên kết với ông Babis bao gồm các nhà bán lẻ thiết bị thể thao, len, dệt may, phát triển đô thị và bất động sản... Nhưng đến nay, chưa có doanh nghiệp nào của Hartenberg bị cáo buộc lạm dụng trợ cấp của EU.

“Việc theo dõi chủ sở hữu thực sự hoặc người thụ hưởng thực sự của các quỹ EU hiện nay rất khó khăn, thậm chí đôi khi là không thể” - ông Daniel Freund, nghị sĩ EU (người Đức) cho biết. Ông Freund giải thích rằng, bản thân các công ty xuyên quốc gia là một hệ thống phức tạp. Một phần khó khăn nằm ở các sổ đăng ký quyền sở hữu phân mảnh của châu Âu, nó tồn tại trên giấy tờ ở khắp EU nhưng không cùng một ngôn ngữ hoặc thậm chí không liệt kê cùng một chủ sở hữu.

Ủy ban châu Âu không thể duy trì danh sách tổng hợp các công ty thuộc sở hữu hoặc kiểm soát cuối cùng của một ai đó trên khắp các quốc gia thành viên. Thay vào đó, trách nhiệm thu thập dữ liệu về quyền sở hữu thực sự chủ yếu thuộc về các cơ quan quốc gia thực hiện các khoản tiền của EU. Ủy ban có thể kiểm toán cách các quốc gia thành viên quản lý xung đột lợi ích và thực hiện các biện pháp để bảo vệ ngân sách EU nếu cần, nhưng bản thân họ không tổng hợp thông tin đó xuyên biên giới.

Được biết, Ủy ban châu Âu mới đây đã yêu cầu các nhà chức trách CH Czech giải thích cách thức ngăn ngừa xung đột lợi ích liên quan đến các công ty dưới sự kiểm soát của ông Babiš ngoài Agrofert.

Yên Vũ