Những mái trường thắp sáng miền biên viễn (Bài cuối): Trọn vẹn khát vọng con chữ
Lường trước được thách thức, khó khăn, các cấp ủy, chính quyền, chủ đầu tư và nhà thầu đang chủ động, từng bước tháo gỡ điểm nghẽn, thực hiện khối lượng lớn công việc có liên quan, triển khai thi công ngay các dự án trường nội trú liên cấp. Không khí hối hả, khẩn trương hiện rõ trên công trường ngay từ giai đoạn đầu thi công, để hiện thực hóa trọn vẹn khát vọng con chữ trên vùng biên giới.

Chủ đầu tư và nhà thầu thảo luận phương án thi công Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Trung Lý.
Khẩn trương thi công ngay từ giai đoạn đầu
Cuối năm, mây giăng kín núi rừng biên giới. Công trường Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Mường Mìn nằm bên Quốc lộ 16 nhộn nhịp âm thanh của phương tiện, máy công trình và sự khẩn trương, tất bật của những người thợ.
Đêm trước mưa to, nền đất ướt sũng, không thể tiến hành phần việc bóc dỡ đất đá trên đồi đưa xuống vị trí thấp tạo mặt bằng. Nhà thầu là Tổng Công ty CP Miền Trung đã linh hoạt chuyển sang ép cọc thí nghiệm thử tải, chuẩn bị thi công móng ở những vị trí đã hoàn thành mặt bằng.
...nhà thầu đã triển khai 7 mũi thi công, với gần 70 cán bộ, kỹ sư, công nhân tham gia. Trên công trường không ngớt tiếng người, tiếng máy...
Mới ở giai đoạn đầu, thời gian về đích còn dài, nhưng nhà thầu đã triển khai 7 mũi thi công, với gần 70 cán bộ, kỹ sư, công nhân tham gia. Ngày nối đêm, tốp thợ này nghỉ, tốp khác vào thay, trên công trường không ngớt tiếng người, tiếng máy. Đến thời điểm này, hầu hết các tòa nhà, từ khu hiệu bộ, nội trú, nhà lớp học tiểu học, THCS, thư viện..., đang được chuẩn bị thi công phần móng.

Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Mường Mìn trong những ngày mới triển khai thi công.
Phía bên ngoài, những cọc bê tông cỡ lớn đã được tập kết sẵn cùng khối lượng lớn đá, cát, xi măng, sắt thép. Chỉ huy trưởng công trình, anh Lê Văn Trưởng (Tổng công ty CP Miền Trung) chia sẻ: “So với Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Sơn Thủy mà đơn vị đã hoàn thành thi công trong năm học trước, dự án này có thuận lợi hơn về thời gian. Nhưng thời tiết vùng biên thất thường, nhất là thường xuyên có mưa lớn vào cuối buổi chiều và đêm, nguy cơ cao ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Vậy nên, trời tạnh ráo, đơn vị đã chủ động phương tiện máy móc, công nhân, người lao động tập trung thi công, quyết tâm đưa công trình về đích đúng hẹn”.
...trong lúc thủ tục giải ngân còn chưa theo kịp tiến độ công việc thực tế, toàn bộ 12 hộ gia đình có đất bị thu hồi đã bàn giao mặt bằng, mà chưa nhận tiền hỗ trợ, bồi thường...
Để dự án được triển khai, ngay sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cấp ủy, chính quyền xã biên giới Mường Mìn đã chủ động phối hợp với chủ đầu tư tổ chức kiểm kê, vận động Nhân dân đồng thuận với công tác giải phóng mặt bằng. Chỉ trong thời gian ngắn, xã đã hoàn thành thu hồi, bàn giao toàn bộ diện tích 34.452,2m2 đất phục vụ dự án.
Điều đáng trân trọng, trong lúc thủ tục giải ngân còn chưa theo kịp tiến độ công việc thực tế, toàn bộ 12 hộ gia đình có đất bị thu hồi đã bàn giao mặt bằng, mà chưa nhận tiền hỗ trợ, bồi thường.

Lãnh đạo xã Mường Mìn vận động Nhân dân bàn giao đất cho dự án.
Chủ tịch UBND xã Mường Mìn Ngân Văn Hanh cho biết: “Cùng với tập trung làm tốt công tác giải phóng mặt bằng, địa phương đã hỗ trợ nhà thầu lựa chọn vị trí, xây dựng nhà tạm làm nơi ở cho cán bộ, kỹ sư, công nhân công trình. Tổ chức tuyên truyền, vận động Nhân dân hỗ trợ, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho đơn vị thi công dự án”...
Nhiều thách thức, đủ bề gian nan
Tiếp tục thực hiện Thông báo số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị, trong tháng 9/2026, Chủ tịch UBND tỉnh đã phê duyệt 10 dự án trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền của tỉnh. Trong đó có 6 trường được xây mới toàn bộ tại các xã: Sơn Điện, Tam Chung, Mường Mìn, Tén Tằn, Hiền Kiệt và Mường Chanh. 4 trường được xây mới kết hợp cải tạo, mở rộng diện tích gồm: Trung Lý, Pù Nhi, Nhi Sơn và Quang Chiểu. Tổng mức đầu tư của 10 dự án là trên 2.469 tỷ đồng. Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thành các hạng mục xây mới trước ngày 15/6/2027, hạng mục cải tạo trước ngày 15/8/2027, đưa toàn bộ 10 dự án vào sử dụng từ năm học 2027 - 2028.

Quang cảnh Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Sơn Điện.
Mục tiêu ấy khẳng định tinh thần quyết tâm rất cao của tỉnh trong thực hiện chủ trương lớn, nhằm quan tâm, chăm lo phát triển giáo dục, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh khu vực biên giới. Song để đạt được mục tiêu ấy sẽ chẳng dễ dàng gì. Thực tiễn triển khai xây dựng 6 trường học ở các xã: Bát Mọt, Yên Khương, Tam Lư, Tam Thanh, Sơn Thủy, Na Mèo trong năm học trước, việc triển khai 10 dự án này được dự báo sẽ là hành trình chạy đua gấp gáp với thời gian, với nắng mưa trong đủ bề gian nan, trắc trở.
...khi nắng gắt hầm hập, lúc mưa rừng tầm tã, nhiều nhà thầu chạy tiến độ phải căng bạt ngoài trời, thi công xuyên qua những đêm trắng...
Khu vực biên giới, địa hình vốn chia cắt, phức tạp, việc tìm mặt bằng phù hợp triển khai dự án đã khó, giao thông lại độc đạo, thường xuyên sạt lở, ách tắc sau những ngày mưa lớn. Hầu hết các công trình cách bãi tập kết nguyên vật liệu đến hơn 100 cây số đường rừng.
Năm trước, có thời điểm giá cả lên cao, nguyên vật liệu khan hiếm, khi nắng gắt hầm hập, lúc mưa rừng tầm tã, nhiều nhà thầu chạy tiến độ phải căng bạt ngoài trời, thi công xuyên qua những đêm trắng.

Nhà thầu thi công phần móng công trình trên Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Sơn Điện.
Ở Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Bát Mọt, dù nhà thầu tìm đủ mọi cách, nhưng vẫn không có đơn vị cung ứng bê tông tươi thương phẩm vì quãng đường quá xa, thời gian vận chuyển quá ngưỡng cho phép bê tông còn lỏng nhão, nguy cơ bị đông cứng trong xe bồn.
Hay Dự án Trường nội trú liên cấp TH&THCS Na Mèo, mặt bằng thi công chật hẹp, lối vào độc đạo, nhỏ hẹp, bị kẹp giữa bên nhà dân bên vực suối. Nhà thầu không thể cùng lúc triển khai nhiều mũi thi công theo kịp tiến độ. Thêm vào đó, khối lượng công việc lớn, nhưng thời gian thi công rất ngắn, chỉ vỏn vẹn trong 8 tháng.

Quang cảnh Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Trung Lý.
Những khó khăn ấy sẽ còn tiếp diễn, bởi những dự án này đều có chung đặc thù khu vực biên giới. Là giao thông độc đạo, cách xa mỏ, bãi tập kết vật liệu xây dựng, trạm trộn bê tông thương phẩm... Cá biệt, Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Trung Lý không thể triển khai thi công ở vị trí đã thăm dò, quy hoạch trước đây do tình trạng sụt lún, sạt lở, buộc chủ đầu tư phải thăm dò, tìm vị trí khác, đáp ứng yêu cầu. UBND xã Trung Lý cũng phải kiểm kê lại diện tích, tài sản, vật kiến trúc trên đất, thay đổi phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng với khối lượng công việc không hề nhỏ...
10 dự án trường nội trú liên cấp cần khoảng 127.130m3 cát và 128.520m3 đá xây dựng các loại. Tuy nhiên, theo khảo sát, đánh giá, các mỏ khoáng sản quanh khu vực sẽ không đủ cung ứng đồng thời nhu cầu.
Quyết tâm đưa công trình về đích đúng hẹn
Nhưng rồi, thực tiễn đã cho bài học quý báu. Từ chỉ đạo, điều hành, đến công tác chỉ huy công trường, tổ chức thi công trên công trường đã có sự đổi khác, thiết thực, hiệu quả hơn.
Như mới đây, UBND tỉnh đã chủ động các bước trình tự thủ tục, để nhanh chóng cấp phép khai thác mỏ cát xây dựng ở các xã: Hồi Xuân, Thiên Phủ, Trung Lý đáp ứng nhu cầu triển khai dự án. Hay chỉ đạo rà soát, điều chỉnh tận gốc ngay từ khâu lập thiết kế để phát huy hiệu quả hạ tầng và công năng sử dụng công trình...

Nhà thầu thi công Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Pù Nhi.
Thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh đã xác định rõ những trở ngại, khó khăn để từng bước tháo gỡ, hoặc tham mưu cấp có thẩm quyền giải quyết. Câu chuyện giải bài toán nguồn cung vật liệu xây dựng là một minh chứng.
Theo chủ đầu tư, 10 dự án trường nội trú liên cấp cần khoảng 127.130m3 cát và 128.520m3 đá xây dựng các loại. Tuy nhiên, theo khảo sát, đánh giá, các mỏ khoáng sản quanh khu vực sẽ không đủ cung ứng đồng thời nhu cầu. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh đã sớm cập nhật và cung cấp thông tin về các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng có khả năng cung cấp, làm rõ trữ lượng, công suất khai thác, chủng loại, chất lượng vật liệu, khả năng cung ứng, phạm vi, cự ly vận chuyển để các nhà thầu được biết, chủ động nguồn cung.
Đồng thời hỗ trợ, hướng dẫn, điều phối việc kết nối nhu cầu vật liệu của các dự án với các mỏ có khả năng cung cấp, nhất là trong trường hợp nhiều dự án có nhu cầu sử dụng vật liệu cùng thời điểm.

Các nhà thầu thi công Dự án Trường Nội trú liên cấp TH&THCS Trung Lý.
“Ngoài tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trước mắt, chủ đầu tư đã yêu cầu các nhà thầu bổ sung máy trộn bê tông công suất nhỏ để phục vụ dự án, không phụ thuộc vào nguồn cung ứng bê tông tươi thương phẩm. Đồng thời phân công cán bộ, kỹ sư bám sát công trường, đồng hành với nhà thầu xây dựng kế hoạch tiến độ theo tuần và thực hiện việc kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn tổ chức thi công, đảm bảo đưa công trình về đích đúng hẹn, đảm bảo chất lượng”, ông Lê Duy Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh cho biết.
... chủ đầu tư đã yêu cầu các nhà thầu bổ sung máy trộn bên tông công suất nhỏ để phục vụ dự án, không phụ thuộc vào nguồn cung ứng bê tông tươi thương phẩm. Đồng thời thực hiện việc kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn tổ chức thi công, đảm bảo đưa công trình về đích đúng hẹn, đảm bảo chất lượng
ông Lê Duy Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh
6 công trình đã hoàn thành, đưa vào sử dụng, 10 dự án trường nội trú liên cấp được khẩn trương thi công ngay từ giai đoạn đầu, sẽ sớm hiện hữu nơi phên dậu Tổ quốc, viết tiếp niềm tin và hiện thực hóa trọn vẹn khát vọng con chữ, nâng bước tương lai cho con em đồng bào các dân tộc vùng biên.
