Những mảnh ghép sơn mài trong 'Nguyên - Lãng du cùng Sơn'

Triển lãm giới thiệu những sắc thái khác nhau của sơn mài, qua sự thể hiện của 8 họa sĩ.

Tám họa sĩ Nguyễn Văn Bảng, Nguyễn Thị Tiến, Nguyễn Đình Văn, Lily Lai, Bùi Thị Mừng, Hoàng Ngọc Nhung, Nguyễn Thùy Dương và Cao Phương Thảo, 8 phong cách nghệ thuật khác nhau, cùng gặp nhau ở một chất liệu sơn mài, và đã tạo nên những mảnh ghép của một bức tranh nghệ thuật.

Chia sẻ về các tác phẩm tại triển lãm, Tiến sĩ Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo - Ban Tôn giáo Chính phủ, chia sẻ mấy câu thơ xưa: “Chơi tranh khó nhất sơn mài/ Phải tin mới tỏ đức tài quang tranh/ Bạc vàng trong hộc long lanh/Phước duyên hội đủ thì tranh mới thành” để bày tỏ sự khâm phục những họa sĩ đã sáng tạo và truyền bá nghệ thuật sơn mài.

Ông Dược cũng cho biết, đây là một trong những triển lãm tranh mà ông cảm thấy yêu thích nhất.

Và ông cũng kể lại chuyện mình đã đi tìm hiểu xem tranh sơn mài thực sự là gì suốt hai ngày liền, vì không hiểu sâu về dòng tranh này: “Tôi đã đọc được một cuốn sách ghi lại cuộc trò chuyện giữa các nhà văn thời cụ Bùi Xuân Phái, khi đó cụ nói rằng, khó nhất trong nghệ thuật chơi tranh chính là tranh sơn mài”.

Tác phẩm "Nếp gấp" của họa sĩ Nguyễn Văn Bảng.

Tám họa sĩ là tám phong cách khác nhau, cho nên triển lãm đem đến cho người xem những sắc màu phong phú của sơn mài.

Họa sĩ Nguyễn Văn Bảng, người thầy của nhiều họa sĩ sơn mài, là người cao tuổi nhất triển lãm đem đến những tác phẩm mang phong cách trừu tượng, bán trừu tượng, với đề tài phong cảnh và những liên tưởng từ đời sống. “Buổi sáng ở bản Sin Suối Hồ” bắt nguồn từ chuyến đi thực tế tại một bản vùng cao; “Những mảnh ghép” gợi suy ngẫm về các thành tố của đời sống, còn “Nếp gấp” lấy ý tưởng từ hình ảnh giấy hoặc vải gấp lại.

Họa sĩ Nguyễn Thị Tiến, cũng là bạn đời của họa sĩ Nguyễn Văn Bảng, đã có tới 45 năm gắn bó với sơn mài. Ba tác phẩm của bà được giới thiệu tại triển lãm gồm “Phong cảnh Yên Châu” (2019), “Sen trắng” (2023) và “Xuân” (2024).

Khi sáng tác về hoa sen, bà chú ý đến hình dáng, màu sắc và sự chuyển biến của cây qua từng giai đoạn phát triển, từ những quan sát thiên nhiên tìm cách biểu đạt bằng chất liệu sơn mài.

Hai tác phẩm "Nắng xuân" và "Rừng đêm" của họa sĩ Nguyễn Đình Văn.

Họa sĩ Nguyễn Đình Văn, người con trai trong “gia đình sơn mài” của hai họa sĩ Nguyễn Văn Bảng và Nguyễn Thị Tiến, lại tìm hướng tiếp cận bằng những bức tranh phong cảnh, thiên nhiên, vừa mang màu sắc thơ mộng, lãng mạn, vừa có chút gì đó huyền bí, với cách sử dụng màu sắc khác biệt.

Tác phẩm "Nhất tâm" của họa sĩ Lily Lai.

Lily Lai, cô gái 9x, trẻ nhất trong các họa sĩ của triển lãm, lại mang đến những vẻ đẹp của phụ nữ thấm đẫm sắc màu truyền thống, với tóc vấn, áo dài, sen, tình mẹ con…

Họa sĩ Bùi Thị Mừng tìm cảm hứng từ Phật giáo và đời sống thường ngày, hướng đến những giá trị từ bi, trí tuệ, an lạc. Hình tượng hoa sen, sắc hoa và đồng lúa quê nhà gợi mối liên hệ giữa chiêm nghiệm tinh thần với cảnh sắc quen thuộc.

Điểm đặc biệt của triển lãm là người xem có thể thấy được cách các họa sĩ “chơi” với màu sắc. Cùng với những sắc màu và chất liệu quen thuộc của sơn mài như trai, vỏ trứng, vàng, nhiều tác phẩm còn thể hiện sự tìm tòi sâu sắc và sáng tạo trong việc phối màu, với những màu sắc rất khác biệt, kết hợp với việc xử lý bề mặt và các vật liệu, mở rộng thêm khả năng biểu đạt cho tác phẩm.

Bộ tác phẩm "Vũ điệu bờ vai" của họa sĩ Hoàng Ngọc Nhung.

Cùng với các tác phẩm đã hoàn chỉnh của các họa sĩ, tại triển lãm, người xem còn được tận mắt khám phá những mẫu sơn mài qua các công đoạn chế tác khác nhau, như quá trình tạo lớp sơn, mài và hoàn thiện bề mặt tranh.

Không chỉ là một triển lãm giới thiệu tác phẩm thông thường, “Nguyên - Lãng du cùng Sơn” còn cho thấy sự kết nối của các họa sĩ trong cùng một chất liệu, đồng thời cho công chúng thấy thêm được những công đoạn phía sau những tác phẩm đã hoàn chỉnh, từ đó hiểu và yêu mến hơn đối với một loại hình mỹ thuật truyền thống của nước nhà.