Những mốc thời gian cử tri cần lưu ý trước ngày bầu cử

Chỉ còn ít ngày nữa, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, diễn ra vào Chủ nhật, ngày 15/3/2026 theo Nghị quyết số 199/2025/QH15 của Quốc hội.

Trước thời điểm này, một số mốc thời gian và quy định theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung) liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của cử tri cần được lưu ý.

Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được ấn định là Chủ nhật, ngày 15/3/2026.

Theo quy định của Luật Bầu cử, việc vận động bầu cử được thực hiện từ thời điểm công bố danh sách chính thức những người ứng cử và kết thúc trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ.

Trong thời gian này, người ứng cử có thể gặp gỡ cử tri thông qua các hội nghị tiếp xúc cử tri, trình bày chương trình hành động hoặc tham gia trao đổi trên các phương tiện thông tin đại chúng theo quy định của pháp luật.

Về hội nghị tiếp xúc cử tri, khoản 1 Điều 66 Luật Bầu cử quy định Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp phối hợp với Ủy ban nhân dân cùng cấp tổ chức các hội nghị để người ứng cử gặp gỡ, trao đổi với cử tri tại đơn vị bầu cử. Hội nghị có thể được tổ chức theo hình thức trực tiếp hoặc, tùy điều kiện thực tế, có thể tổ chức trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến, bảo đảm các điều kiện về kỹ thuật và an toàn thông tin.

Chương trình hội nghị tiếp xúc cử tri gồm các nội dung như: giới thiệu người ứng cử và tiểu sử tóm tắt; người ứng cử trình bày chương trình hành động nếu được bầu làm đại biểu; cử tri nêu ý kiến, đề đạt nguyện vọng và trao đổi với người ứng cử; đại diện cơ quan chủ trì phát biểu kết thúc hội nghị.

Đối với khiếu nại, tố cáo về người ứng cử, Điều 61 Luật Bầu cử quy định công dân có quyền tố cáo về người ứng cử hoặc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị về việc lập danh sách những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân. Các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị này được gửi tới các cơ quan có thẩm quyền như Ban bầu cử, Ủy ban bầu cử hoặc Hội đồng bầu cử quốc gia tùy theo từng trường hợp.

Luật cũng quy định trong thời hạn 10 ngày trước ngày bầu cử, Hội đồng bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử và Ban bầu cử ngừng việc xem xét, giải quyết mọi khiếu nại, tố cáo, kiến nghị về người ứng cử và việc lập danh sách những người ứng cử.

Tuy nhiên, trong trường hợp các khiếu nại, tố cáo đã được xác minh rõ ràng và có đủ căn cứ kết luận người ứng cử không đáp ứng tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân thì cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể quyết định xóa tên người đó trong danh sách chính thức những người ứng cử trước ngày bầu cử và thông báo cho cử tri biết.

Đối với danh sách cử tri, Điều 33 Luật Bầu cử quy định khi kiểm tra danh sách cử tri, nếu phát hiện có sai sót thì trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày niêm yết danh sách cử tri, công dân có quyền khiếu nại với cơ quan lập danh sách cử tri.

Cơ quan lập danh sách cử tri có trách nhiệm ghi nhận khiếu nại và trong thời hạn 5 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại phải giải quyết và thông báo kết quả cho người khiếu nại.

Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với kết quả giải quyết hoặc hết thời hạn mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.

Theo Nghị quyết số 199/2025/QH15, ngày 15/3/2026 là ngày cử tri cả nước tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI được triệu tập chậm nhất 60 ngày kể từ ngày bầu cử, trong khi kỳ họp thứ nhất của Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026-2031 được triệu tập chậm nhất 45 ngày kể từ ngày bầu cử.

Việc nắm rõ các quy định và mốc thời gian liên quan giúp cử tri chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, góp phần bảo đảm cuộc bầu cử được tổ chức dân chủ, đúng pháp luật và an toàn.

Minh Tâm