Những người 'gác cửa' thầm lặng tại bệnh viện

Nhân viên kiểm soát nhiễm khuẩn đóng gói dụng cụ sau làm sạch, chuẩn bị tiệt khuẩn trước khi cấp phát cho các khoa lâm sàng. Ảnh: NAM BÌNH

“Lá chắn” vững chắc

Khi những mũi khâu cuối cùng của ca ghép gan cho bà Trần Thị Th. (56 tuổi, trú xã Sông Vàng) hoàn tất dưới ánh đèn phòng mổ áp lực dương, thành công của ca phẫu thuật không chỉ là minh chứng cho tay nghề và sự phối hợp chặt chẽ của ê kíp. Đằng sau đó là sự chuẩn bị và vận hành đồng bộ của hệ thống Kiểm soát nhiễm khuẩn.

Từng mẻ hấp dụng cụ được kiểm soát nghiêm ngặt bằng kiểm soát khối, chỉ thị tiếp xúc, chỉ thị hóa học và chỉ thị sinh học nhằm xác nhận hiệu quả tiệt khuẩn. Hệ thống lọc khí HEPA được rà soát, áp lực dương phòng mổ theo dõi liên tục để duy trì luồng khí một chiều. Bề mặt tiếp xúc, luồng di chuyển của nhân viên và điều kiện môi trường đều được giám sát chặt chẽ, giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm chéo.

Theo bác sĩ Vũ Thị Thu Hiền, Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Đà Nẵng, ghép tạng đòi hỏi tiêu chuẩn kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt hơn hẳn. Điều này bao gồm phòng mổ “siêu sạch” với áp lực dương ổn định, luồng khí một chiều; giới hạn tối đa người ra vào; độ vô khuẩn gần như tuyệt đối; giám sát vi sinh môi trường tần suất cao; và kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng tạng, dụng cụ ghép.

Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn tham gia xuyên suốt, từ thẩm định hạ tầng kỹ thuật, giám sát tuân thủ vô khuẩn, kiểm soát tiệt khuẩn - bảo quản - vận chuyển dụng cụ, đến theo dõi vi sinh môi trường và giám sát chuẩn bị bệnh nhân trước phẫu thuật.

“Người bệnh ghép tạng phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài, do đó nguy cơ nhiễm khuẩn rất lớn. Chỉ một sai sót nhỏ trong làm sạch, tiệt khuẩn dụng cụ, xử lý đồ vải hoặc kiểm soát môi trường cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả điều trị”, bác sĩ Hiền chia sẻ.

Nhân viên kiểm soát nhiễm khuẩn thực hiện tiệt khuẩn dụng cụ bằng phương pháp hấp nhiệt độ cao, góp phần bảo đảm môi trường điều trị an toàn cho bệnh nhân. Ảnh: NAM BÌNH

Không chỉ riêng ghép gan hay ghép tế bào gốc tạo máu, mọi kỹ thuật mới tại bệnh viện đều được đánh giá nguy cơ nhiễm khuẩn ngay từ khâu chuẩn bị.

Vì vậy, công tác kiểm soát nhiễm khuẩn không chỉ dừng lại ở việc xử lý sự cố, mà còn là một hệ thống phòng ngừa chủ động, được triển khai xuyên suốt toàn bệnh viện. Hệ thống này bao gồm: xây dựng và cập nhật quy trình chuẩn; phòng ngừa theo đường lây truyền; đào tạo an toàn sinh học; giám sát môi trường (không khí, nguồn nước, bề mặt); quản lý chất thải y tế; kiểm tra hệ thống nước RO tại các khu vực nguy cơ cao. Tất cả được chuẩn hóa và giám sát định kỳ nhằm giảm thiểu rủi ro trong điều trị.

Những người thầm lặng phía sau ánh đèn

Ánh đèn phòng mổ có thể tắt sau mỗi ca phẫu thuật, nhưng nhịp làm việc của đội ngũ kiểm soát nhiễm khuẩn thì chưa bao giờ ngơi nghỉ. Từ kiểm tra vệ sinh môi trường, rà soát các bề mặt tiếp xúc, đối chiếu hồ sơ tiệt khuẩn đến cập nhật biểu đồ vi sinh và phân tích xu hướng số liệu, mọi hoạt động đều hướng tới mục tiêu chung: đảm bảo môi trường điều trị an toàn tối đa cho bệnh nhân.

Nhân viên kiểm soát nhiễm khuẩn tiếp nhận và xử lý dụng cụ y tế sau sử dụng tại khu vực bẩn, khâu này yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt phương tiện phòng hộ cá nhân và quy trình xử lý dụng cụ. Ảnh: NAM BÌNH

Bác sĩ Nguyễn Thị Tố Phương cho biết, giám sát viên thường bắt đầu ngày làm việc bằng cách rà soát số ca nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế, đối chiếu kết quả giám sát vi sinh và phản ánh từ các khoa lâm sàng, nhằm xác định khu vực cần ưu tiên kiểm tra.

Tại các khoa phòng, họ trực tiếp theo dõi việc tuân thủ vệ sinh tay, cách sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân, quy trình cách ly người bệnh và các quy trình chăm sóc cụ thể như xử lý vết mổ, catheter, dụng cụ hỗ trợ hô hấp, ống dẫn lưu. Khi phát hiện điểm chưa phù hợp với nguyên tắc vô khuẩn, giám sát viên kịp thời nhắc nhở và hướng dẫn điều chỉnh.

Bên cạnh giám sát thực địa, phân tích dữ liệu cũng được tiến hành nhằm sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường. Khi nhận thấy nguy cơ, Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để rà soát quy trình và triển khai biện pháp can thiệp kịp thời. Hoạt động giám sát, đào tạo và cải tiến liên tục này là một phần không thể thiếu của hệ thống quản lý chất lượng.

Đóng gói đồ vải phẫu thuật theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và phương thức bao gói nhằm bảo đảm hiệu quả tiệt khuẩn và duy trì trạng thái vô khuẩn đến khi sử dụng cho các ca phẫu thuật. Ảnh: NAM BÌNH

Hiệu quả của “lá chắn” này được minh chứng rõ nét trong thực tế. Bác sĩ Vũ Thị Thu Hiền cho biết, trong một đợt kiểm tra tại khoa Hồi sức, Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn đã ghi nhận tỷ lệ vi khuẩn đa kháng trong mẫu cấy môi trường có xu hướng tăng nhẹ. Mặc dù chưa vượt ngưỡng cảnh báo, đơn vị chủ động tăng cường giám sát vệ sinh tay, rà soát quy trình làm sạch và tuân thủ cách ly.

Sau can thiệp, các chỉ số đã trở lại mức an toàn. Theo bác sĩ Hiền, việc phát hiện sớm và xử lý kịp thời chính là yếu tố quyết định để ngăn ngừa nguy cơ bùng phát nhiễm khuẩn.

Trong sự ổn định của các chỉ số nhiễm khuẩn và những ca bệnh hồi phục thuận lợi, luôn có phần đóng góp thầm lặng của đội ngũ kiểm soát nhiễm khuẩn. Từ giám sát viên, điều dưỡng, kỹ thuật viên tiệt khuẩn, nhân viên xử lý đồ vải đến đội vệ sinh môi trường, mỗi cá nhân đảm nhiệm một mắt xích quan trọng trong chuỗi an toàn, góp phần bảo đảm bệnh nhân được điều trị trong một môi trường an toàn nhất.

NAM BÌNH