Những người làm nên lịch sử

Những ngày cuối tháng 9, chúng tôi tìm về thôn Hữu Vĩnh, xã Bắc Sơn và gặp ông Nguyễn Văn Chuyền, con trai của đảng viên Nguyễn Văn Phòng (bí danh Mai Huyền) - một trong những đảng viên của Chi bộ Đảng đầu tiên ở Bắc Sơn.

Theo lời kể của ông Nguyễn Văn Chuyền, cha ông là Nguyễn Văn Phòng, sinh năm 1914. Từ những năm tuổi trẻ, ông Phòng đã sớm giác ngộ cách mạng, mang trong mình khát vọng được góp sức cho quê hương, đất nước. Ngày 25/9/1936, tại thôn Mỏ Tát, xã Vũ Lăng, được Đảng phân công,  đồng chí Hoàng Văn Thụ tổ chức kết nạp 4 quần chúng trung kiên vào Đảng, đồng thời thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở Bắc Sơn. Bốn đảng viên của chi bộ gồm Đường Văn Thông, Hà Khai Lạc, Đường Văn Tư và Nguyễn Văn Phòng.

Ông Hoàng Xuân Thanh, thôn Nông Lục, xã Hưng Vũ (ở giữa) chia sẻ với cán bộ xã, phóng viên về những đóng góp của ông Hoàng Đình Ruệ

 “Với cha tôi, sự nghiệp cách mạng luôn được đặt lên trên hết. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, ông vẫn giữ vững bản lĩnh, kiên định với con đường đã chọn và luôn tiên phong trong các phong trào đấu tranh. Không chỉ tham gia phong trào khởi nghĩa, ông còn là một trong những đội viên đầu tiên của Đội Du kích Bắc Sơn, sau đó tham gia Trung đội Cứu quốc quân. Trong những năm tháng địch tăng cường khủng bố, truy quét, ông cùng đồng đội kiên cường bám trụ, chiến đấu, bảo toàn lực lượng, góp phần giữ vững phong trào cách mạng” - Ông Chuyển kể.

Rời căn nhà ông Chuyền, chúng tôi tiếp tục tìm đến gia đình của ông Hoàng Xuân Thanh, trú tại thôn Nông Lục, xã Hưng Vũ. Ông Thanh là cháu ngoại của ông Hoàng Đình Ruệ - một trong những cán bộ cách mạng có nhiều đóng góp trong khởi nghĩa Bắc Sơn.

Ông Thanh chia sẻ: Tôi nghe chuyện về ông qua những lời kể của người thân và những câu chuyện được truyền lại qua bao thế hệ. Trong số đó có câu chuyện về họp bàn khởi nghĩa. Ngày 25/9/1940, ông ngoại tôi cùng một số đồng chí đảng viên vừa thoát khỏi nhà tù Lạng Sơn trở về châu Bắc Sơn. Chỉ một ngày sau, trong không khí khẩn trương trước những chuyển biến của tình hình cách mạng, tối 26/9/1940, tại đình Nông Lục (xã Hưng Vũ) ông cùng một số đồng chí họp để nhận định tình hình, nắm bắt thời cơ và bàn phương án phát động quần chúng nổi dậy khởi nghĩa vũ trang. Cuộc họp thống nhất thông qua kế hoạch khởi nghĩa, đồng thời thành lập Ban Chỉ huy cuộc khởi nghĩa. Ông tôi được phân công tham gia Ban Chỉ huy cuộc khởi nghĩa, đồng thời là một trong những người tham gia chỉ huy cuộc tiến công đồn Mỏ Nhài.

Khởi nghĩa Bắc Sơn nổ ra ở một địa phương miền núi, trên một địa bàn hẹp, thời gian ngắn nhưng có tiếng vang lớn trong cả nước. Khởi nghĩa là tiếng vang lớn góp phần đẩy mạnh phong trào đấu tranh vũ trang cách mạng tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền sau này.

Cùng với ông Phòng, ông Ruệ, trên địa bàn huyện Bắc Sơn cũ có 64 cán bộ tiền khởi nghĩa và 153 cán bộ lão thành cách mạng. Mỗi người một hoàn cảnh, một hành trình khác nhau nhưng đều mang trong mình tinh thần cách mạng, góp sức vào những năm tháng đấu tranh của quê hương.

Bồi đắp truyền thống

Ghi nhớ những đóng góp lớn lao ấy, những năm qua, công tác giáo dục truyền thống về lịch sử cách mạng được cấp ủy, chính quyền các cấp quan tâm triển khai với nhiều hình thức phong phú, thiết thực, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Theo bà Phùng Thị Thanh Nga, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Bắc Sơn, việc giáo dục truyền thống cách mạng không chỉ dừng lại ở những hoạt động tuyên truyền, ôn lại lịch sử, mà quan trọng hơn là phải đưa lịch sử đến với thế hệ trẻ bằng những câu chuyện, nhân chứng và những địa danh lịch sử cụ thể. Bên cạnh tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục truyền thống, xã Bắc Sơn đặc biệt chú trọng thăm hỏi, gặp gỡ các gia đình chính sách, thân nhân cán bộ tiền khởi nghĩa, các đồng chí lão thành cách mạng; tổ chức các hoạt động về nguồn, tham quan, tìm hiểu những địa danh lịch sử gắn với khởi nghĩa Bắc Sơn.

Qua những cuộc gặp gỡ, những câu chuyện được kể lại bởi chính những người đã từng chứng kiến hoặc có mối liên hệ với lịch sử, những ký ức về một thời đấu tranh gian khổ, hy sinh của quê hương được tái hiện một cách chân thực, sinh động. Đây là cách để thế hệ trẻ không chỉ biết về lịch sử qua sách vở, mà còn được “chạm vào lịch sử”, lắng nghe lịch sử và cảm nhận lịch sử bằng chính những câu chuyện của con người kiên trung.

Em Nguyễn Thị Nhung, học sinh lớp 6A2 Trường THCS xã Vũ Lăng chia sẻ: Qua các hoạt động tìm hiểu lịch sử, em hiểu hơn về sự hy sinh của cha ông ta. Em thấy tự hào về quê hương và tự nhắc mình phải cố gắng học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Hôm nay, những giá trị của khởi nghĩa Bắc Sơn và tinh thần cách mạng của các thế hệ đi trước vẫn đang được trao truyền. Từ đó, giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, độc lập dân tộc, thấu hiểu những hy sinh, mất mát của các thế hệ cha anh; bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào về quê hương cách mạng và quan trọng hơn là hình thành ý thức trách nhiệm trong học tập, lao động, rèn luyện và đóng góp xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.