Những người làm nhiệm vụ đặc biệt trong hành trình tìm lại tên liệt sĩ

Từ công việc khám, chữa bệnh thường ngày, nhiều bác sĩ, điều dưỡng trên địa bàn tỉnh Gia Lai lần đầu bước vào nghĩa trang để lấy mẫu hài cốt. Những chiến sĩ dân quân vốn quen với nhiệm vụ huấn luyện, trực sẵn sàng chiến đấu nay cẩn trọng bên từng phần mộ. Với họ, đây là một nhiệm vụ hoàn toàn mới, đòi hỏi sự chính xác, kiên trì và hơn hết là trách nhiệm đối với những người đã nằm lại vì Tổ quốc.

Cẩn trọng với từng mẫu hài cốt

Những ngày tháng Bảy, tại nhiều nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Gia Lai, công việc lấy mẫu ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được triển khai khẩn trương. Đây là một phần trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, một hành trình đặc biệt nhằm từng bước trả lại tên cho những người đã hy sinh, đưa các liệt sĩ trở về với gia đình sau nhiều thập kỷ chờ đợi.

Tại nhiều nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Gia Lai, công việc lấy mẫu ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được triển khai khẩn trương.

Từ sáng sớm, Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ (xã Đức Cơ, tỉnh Gia Lai) đã có nhiều tổ công tác bắt tay vào nhiệm vụ. Người thực hiện khai quật, người tiếp nhận và lựa chọn mẫu phẩm, người ghi chép, cập nhật dữ liệu; các lực lượng khác phụ trách hoàn nguyên phần mộ sau khi công việc hoàn tất.

Tất cả được tổ chức theo từng công đoạn, phối hợp chặt chẽ giữa quân đội, ngành y tế và chính quyền địa phương. Không chỉ chạy đua với tiến độ, yêu cầu quan trọng nhất là từng mẫu phẩm phải được lấy, bảo quản và quản lý đúng quy trình, hạn chế tối đa sai sót có thể ảnh hưởng đến kết quả giám định ADN.

Với hơn 1.500 phần mộ chưa xác định được danh tính, Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ là một trong những địa điểm có khối lượng công việc lớn nhất trong đợt triển khai này tại Gia Lai.

Bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, Trung tâm Y tế xã Đức Cơ cho biết, đây là lần đầu chị cùng nhiều đồng nghiệp thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt đến vậy. “Lần đầu tiên làm nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt của các liệt sĩ tại nghĩa trang tôi cũng có chút run và lo lắng nhưng sau cảm giác đó cũng hết đi, rồi cũng quen. Ở đây làm thì thời tiết dù nắng hay mưa tất cả mọi người đều cố gắng khắc phục. Ban Chỉ huy quân sự xã cũng tạo điều kiện lắp lều để mọi người cùng làm nhằm đảm bảo tiến độ”, bác sĩ Hà chia sẻ.

Không ít nhân viên y tế chỉ vừa trải qua thời gian tập huấn trước khi trực tiếp tham gia lấy mẫu. Kiến thức chuyên môn y khoa là nền tảng, nhưng công việc trước mắt họ lại rất khác với những gì thường gặp tại bệnh viện hay trung tâm y tế.

Với các y bác sĩ, chiến sĩ bộ đội, đây là một nhiệm vụ hoàn toàn mới, đòi hỏi sự chính xác, kiên trì và hơn hết là trách nhiệm đối với những người đã nằm lại vì Tổ quốc.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Mỹ Thắng (xã Phù Mỹ Đông), điều dưỡng Nguyễn Trái Đắng, Trung tâm Y tế phường Quy Nhơn cùng các thành viên trong tổ công tác cẩn trọng kiểm tra từng mẫu phẩm.

Sau hàng chục năm nằm trong lòng đất, nhiều hài cốt không còn nguyên vẹn, thậm chí có trường hợp đã phân hủy mạnh. Vì vậy, việc nhận diện và lựa chọn mẫu phù hợp để phục vụ giám định ADN là một trong những khâu khó khăn nhất.

Không chỉ có đội ngũ y tế, phía sau mỗi mẫu ADN được lấy còn là sự góp sức của nhiều lực lượng. Từ Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Cơ ở phía Tây đến các nghĩa trang phía Đông tỉnh, cán bộ quân đội, dân quân và lực lượng địa phương cùng tham gia từng phần việc.

Mọi nhiệm vụ được phối hợp chặt chẽ giữa quân đội, ngành y tế và chính quyền địa phương.

Với anh Đặng Hoàng Bửu, Tiểu đội trưởng Dân quân thường trực xã Bình Hiệp, đây cũng là lần đầu anh thực hiện một công việc như vậy. “Công việc này em chưa làm bao giờ. Dù thời tiết nắng nóng nhưng anh em vẫn nỗ lực để các bác sớm trở về với gia đình. Khi đưa các bác lên, theo thời gian những mẩu xương đã không còn nguyên vẹn, mọi người rất xúc động. Tuy vậy, mọi người cố gắng hơn nữa để tìm càng nhiều di vật để phục vụ cho công tác xác định ADN”, anh Bửu tâm sự.

Mỗi phần mộ được mở ra là thêm một lần những người làm nhiệm vụ đối diện với dấu vết của thời gian và chiến tranh. Có những hài cốt còn đủ mẫu phẩm thuận lợi cho giám định, nhưng cũng có trường hợp việc tìm được một mẫu có giá trị phục vụ phân tích ADN đã là điều không dễ dàng.

Bởi vậy, phía sau công việc tưởng như thuần túy kỹ thuật là sự kiên trì với một mong muốn chung: có thêm một mẫu ADN đạt yêu cầu cũng đồng nghĩa có thêm một cơ hội để một liệt sĩ được gọi lại bằng chính tên mình.

500 ngày đêm cho một hành trình

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vẫn chưa kết thúc. Nhiều gia đình qua nhiều thế hệ vẫn mong một ngày biết chính xác nơi người thân mình đang yên nghỉ.

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một cuộc chạy đua với thời gian.

Chính từ những mong mỏi ấy, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ mang ý nghĩa vượt ra ngoài một đợt cao điểm đơn thuần.

Đây là cuộc chạy đua với thời gian. Bởi càng nhiều năm trôi qua, dấu tích chiến trường càng thay đổi, nhân chứng ngày càng ít, thông tin về nơi chôn cất có thể mai một; trong khi hài cốt và các mẫu sinh phẩm cũng chịu tác động của điều kiện tự nhiên, khiến việc xác định danh tính ngày càng khó khăn.

Tại Gia Lai, chiến dịch đang được triển khai đồng loạt tại các nghĩa trang liệt sĩ. Từ khai quật, tìm kiếm mẫu phẩm, lấy mẫu ADN, lập hồ sơ, số hóa dữ liệu đến hoàn nguyên phần mộ, mỗi công đoạn đều có sự tham gia, phối hợp của nhiều lực lượng.

Với những người trực tiếp làm nhiệm vụ, điều quan trọng hơn là sự chính xác, bởi phía sau mỗi mẫu ADN là hy vọng của một gia đình đã chờ đợi hàng chục năm.

Dưới nắng nóng hay những ngày mưa kéo dài, công việc vẫn được duy trì. Với những người trực tiếp làm nhiệm vụ, áp lực không chỉ nằm ở số lượng phần mộ cần thực hiện trong thời gian quy định. Điều quan trọng hơn là sự chính xác, bởi phía sau mỗi mẫu ADN là hy vọng của một gia đình đã chờ đợi hàng chục năm.

Đại tá Phạm Văn Đạt, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai cho biết, đây là nhiệm vụ mới, đặc thù và chưa từng có tiền lệ, song các lực lượng trực tiếp thực hiện đã nỗ lực khắc phục khó khăn, bảo đảm tiến độ đề ra.

“Mặc dù đây là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ, nhiệm vụ rất mới, rất đặc thù, rất khó khăn nhưng cán bộ, chiến sĩ, nhân viên của các lực lượng thực hiện nhiệm vụ trực tiếp lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang phát huy tinh thần trách nhiệm rất cao và đạt tiến độ. Đơn vị cũng thường xuyên thăm hỏi, động viên các lực lượng làm nhiệm vụ tại các nghĩa trang để kịp thời khích lệ anh em trong quá trình thực hiện”, Đại tá Phạm Văn Đạt nhấn mạnh.

500 ngày đêm là một mốc thời gian cụ thể, nhưng phía sau đó là sự tiếp nối của một hành trình đã kéo dài nhiều thập kỷ: tìm kiếm những người còn nằm lại, xác định danh tính cho những phần mộ chưa có tên và đáp lại niềm mong mỏi của biết bao gia đình liệt sĩ.