Những người lặng thầm góp sức trả lại tên cho liệt sỹ ở Phú Thọ

Lực lượng chức năng di chuyển hài cốt liệt sỹ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sỹ Chiến dịch Trần Hưng Đạo phục vụ lấy mẫu ADN. (Ảnh: Nguyễn Thảo/TTXVN)

Tại nhiều nghĩa trang liệt sỹ trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ đang được khẩn trương triển khai.

Nhiều cán bộ, chiến sỹ và người dân địa phương cùng tham gia với mong muốn góp phần xác định danh tính, đưa các liệt sỹ về đúng quê hương sau nhiều năm hy sinh vì Tổ quốc.

Tại Nghĩa trang liệt sỹ Chiến dịch Trần Hưng Đạo, xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ, không khí làm việc diễn ra khẩn trương từ sáng sớm. Bên những phần mộ chưa xác định được danh tính, thân nhân các liệt sỹ lặng lẽ dõi theo từng công đoạn khai quật, lấy mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN, gửi gắm niềm hy vọng tìm lại tên tuổi, quê hương cho người thân sau nhiều năm chờ đợi.

Dưới cái nắng giữa tháng 8, cán bộ quân đội, công an, y tế cùng lực lượng địa phương vẫn miệt mài làm việc. Nghĩa trang liệt sỹ Chiến dịch Trần Hưng Đạo hiện còn 171 phần mộ chưa xác định được danh tính. Từng công đoạn từ ghi nhận thông tin, chụp ảnh, khai quật, lựa chọn mẫu đến số hóa hồ sơ đều được thực hiện cẩn trọng, theo quy trình chặt chẽ.

Đưa tay gạt những giọt mồ hôi sau nhiều giờ làm việc, Đại úy Nguyễn Mạnh Thắng, Tổ lấy mẫu số 1, Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ cho biết công tác lấy mẫu hài cốt liệt sỹ đòi hỏi sự chính xác ở từng khâu, bảo đảm chặt chẽ, khoa học và đúng quy định.

Quan trọng nhất là lựa chọn, thu nhận được mẫu hài cốt còn chứa ADN để phục vụ giám định, đối chiếu và xác định danh tính. Nhiều hài cốt đã được an táng trong thời gian dài, mẫu xương bị phong hóa nên việc lựa chọn vị trí lấy mẫu phải hết sức thận trọng. Các thông tin liên quan cũng được ghi nhận, chụp ảnh, số hóa và kiểm tra, đối chiếu nhằm hạn chế tối đa sai sót trong quá trình giám định.

Các chiến sỹ Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN, xác định danh tính. (Ảnh: Nguyễn Thảo/TTXVN)

Theo Đại úy Nguyễn Mạnh Thắng, điều tạo thêm động lực cho những người làm nhiệm vụ là sự mong mỏi của thân nhân liệt sỹ. Có những gia đình đã chờ đợi hàng chục năm, nhiều thế hệ lần lượt đi tìm phần mộ người thân nhưng vẫn chưa có thông tin chính xác. Vì vậy, mỗi mẫu hài cốt được lấy không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn mà còn gửi gắm hy vọng về ngày người đã hy sinh được trả lại tên tuổi.

Ở Nghĩa trang liệt sỹ Hương Sơn, xã Bình Xuyên, hành trình tìm lại tên tuổi cho những người đã hy sinh được nối dài bằng những phần việc lặng thầm của lực lượng địa phương.

Trung tá Nguyễn Văn Cảnh, Chính trị viên Phó, Ban Chỉ huy Quân sự xã Bình Xuyên cho biết trên địa bàn xã hiện có 2 nghĩa trang liệt sỹ với 47 phần mộ chưa xác định được danh tính, thuộc diện cần lấy mẫu hài cốt để phục vụ giám định ADN.

Đơn vị đã huy động hơn 30 chiến sỹ dân quân tự vệ cùng phương tiện, vật tư và lực lượng phục vụ công tác lấy mẫu. Các tổ thường trực tại hiện trường để phối hợp, bảo đảm quá trình khai quật, lấy mẫu diễn ra trang nghiêm, an toàn và thông suốt.

Dù số lượng phần mộ cần lấy mẫu rất lớn, cán bộ, chiến sỹ luôn xác định đây là mệnh lệnh từ trái tim, nêu cao tinh thần “vượt nắng, thắng mưa,” quyết tâm hoàn thành vượt tiến độ được giao.

Không trực tiếp thực hiện các thao tác chuyên môn, lực lượng dân quân tự vệ tại địa phương đảm nhiệm nhiều phần việc hỗ trợ như chuẩn bị khu vực, bảo đảm an ninh, trật tự, hướng dẫn thân nhân và phối hợp với các tổ công tác. Những công việc phía sau ấy tuy thầm lặng nhưng là mắt xích quan trọng giúp toàn bộ quy trình diễn ra thuận lợi.

Dù đã hơn 70 tuổi, nhưng khi được huy động tham gia hỗ trợ lấy mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN tại Nghĩa trang liệt sỹ Hương Sơn, xã Bình Xuyên, ông Nguyễn Văn Chúc, dân quân tự vệ xã vẫn sẵn sàng. Với ông, đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là tình cảm, trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc và sự sẻ chia với các gia đình liệt sỹ.

Ông Nguyễn Văn Chúc chia sẻ, tham gia hỗ trợ khai quật, cất bốc hài cốt liệt sỹ là nhiệm vụ rất đặc biệt, vừa là trách nhiệm, vừa là niềm vinh dự. Nhiều phần mộ đã được an táng từ rất lâu, hài cốt bị phong hóa, dễ tổn thương nên mọi người phải hết sức cẩn trọng trong từng thao tác, bảo đảm giữ được mẫu tốt nhất phục vụ giám định ADN.

“Tuổi cao, sức khỏe không còn như trước nhưng nếu địa phương cần, tôi vẫn cố gắng tham gia. Mỗi khi đứng trước một phần mộ chưa có tên, tôi lại nghĩ đến gia đình của các liệt sỹ đang ngày đêm mong ngóng. Chỉ mong những việc mình làm được hôm nay sẽ góp phần giúp các anh sớm có tên, có quê hương và người thân được đón các anh trở về,” ông Chúc chia sẻ.

Mỗi mẫu ADN hài cốt liệt sỹ thu thập được tại Nghĩa trang liệt sỹ chiến dịch Trần Hưng Đạo đều được các chiến sĩ ghi chép cẩn thận, phục vụ công tác số hóa dữ liệu thông tin. (Ảnh: Nguyễn Thảo/TTXVN)

Thượng tá Bạch Hồng Quảng, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Thọ chia sẻ: Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin,” tỉnh Phú Thọ đang tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, từ rà soát, xác minh thông tin, tổ chức khai quật, lấy mẫu hài cốt đến hoàn thiện hồ sơ, dữ liệu phục vụ giám định, đối chiếu ADN. Quá trình thực hiện được tiến hành chặt chẽ, khoa học, đúng quy định, bảo đảm an toàn, chính xác và thể hiện sự tôn kính đối với các Anh hùng liệt sỹ.

Tỉnh Phú Thọ đã tổ chức khai quật tại 115/128 nghĩa trang liệt sỹ có các phần mộ chưa xác định được danh tính thuộc giai đoạn 1. Đến nay, lực lượng chức năng đã lấy mẫu đối với 3.299/4.694 phần mộ cần lấy, trong đó 2.856 mẫu đạt yêu cầu. Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu 100% hài cốt liệt sỹ chưa xác định được danh tính trên địa bàn trong tháng 8/2026.

Phía sau những con số ấy là hàng nghìn giờ làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, là sự phối hợp của nhiều lực lượng và trên hết là sự kiên trì với một mục tiêu nhân văn - trả lại tên tuổi cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Với những cán bộ, chiến sỹ và người dân âm thầm góp sức, mỗi phần mộ được xác định danh tính không chỉ khép lại một hành trình tìm kiếm mà còn mở ra một ngày trở về với quê hương, với gia đình và với những người vẫn đau đáu chờ mong của các Anh hùng liệt sỹ./.