Những người lính mang ánh sáng về bản làng biên giới

Bản sáng ở vùng biên

Một đêm mùa đông, gió hun hút từ sườn núi thổi về, bản Ón – xã Tam Chung (Thanh Hóa) không còn chìm trong bóng tối đặc quánh như trước. Con đường đất chạy xuyên bản bừng lên thứ ánh sáng trắng dịu từ những cột đèn năng lượng mặt trời, soi rõ từng bậc dốc, từng mái nhà nép mình bên triền núi.

Những đứa trẻ Mông ríu rít đùa nhau dưới ánh đèn. Người già thong thả ra ngõ, không còn phải cầm theo đèn pin. Phụ nữ trong bản yên tâm hơn mỗi khi đi lại buổi tối. "Bản sáng" đã trở thành hiện thực từ mô hình "Bản sáng vùng biên" do cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Tam Chung triển khai.

Bộ đội biên phòng mang đèn năng lượng mặt trời vào thắp sáng bản Ón.

Thiếu tá Trịnh Đình Duyên, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Tam Chung, nhớ lại những ngày đầu khảo sát bản Ón. "Không điện chiếu sáng, đường dốc quanh co, tối đến gần như không ai dám ra ngoài. Chúng tôi xác định nếu muốn bà con thay đổi sinh hoạt, phát triển kinh tế, trước hết phải thắp sáng con đường", anh nói.

Từ chủ trương của Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Đồn Biên phòng Tam Chung được giao xây dựng mô hình điểm. Cán bộ biên phòng cùng chính quyền xã vận động doanh nghiệp, nhà hảo tâm hỗ trợ kinh phí, khảo sát địa hình, chọn phương án phù hợp với vùng núi không có điện lưới ổn định. Mười lăm cột đèn năng lượng mặt trời công suất lớn được dựng lên dọc hai bên đường bản – phần việc tưởng đơn giản nhưng phải đổi bằng hàng chục ngày công của bộ đội và người dân, từ đổ cột bê tông, kéo vật liệu đến lắp đặt trên sườn dốc.

Mô hình "Bản sáng vùng biên" của Bộ đội biên phòng giúp bản Ón khang trang sạch đẹp hơn.

Khi ánh đèn đầu tiên bật sáng, nhiều người trong bản đứng lặng hồi lâu. "Lâu lắm rồi mới thấy bản mình sáng như thế", ông Giàng A Chống, Trưởng bản Ón kể. Theo ông, ánh sáng không chỉ giúp đi lại an toàn hơn, mà còn khiến bà con có ý thức giữ gìn đường làng, nhà cửa gọn gàng, sạch sẽ.

Điểm tựa của dân nơi phên dậu

Bản Ón là nơi sinh sống của 100% đồng bào H'Mông, đời sống chủ yếu dựa vào nương rẫy, thu nhập bấp bênh. Những con đường đất dốc đứng, mùa mưa trơn trượt, từng là rào cản lớn cho sinh hoạt và phát triển kinh tế. Cùng với việc thắp sáng đường bản, cán bộ biên phòng tiếp tục "cắm chốt" ở cơ sở, từng bước thay đổi diện mạo nơi này.

Hơn 200m đường nội bản được bê tông hóa. Nhà cửa được vận động chỉnh trang. Môi trường được giữ gìn sạch sẽ hơn. Quan trọng hơn, sinh kế của người dân bắt đầu có thêm hướng đi mới.

Những hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ con giống – từ gà lai chọi đen, ngan, vịt – kèm theo hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi. "Trước đây chỉ biết thả rông, được mùa thì có ăn, mất mùa thì chịu", anh Giàng A Chìa nói. Từ ngày được hỗ trợ giống gà và chỉ cách chăm sóc, đàn gà của gia đình anh phát triển tốt, mang lại nguồn thu ổn định hơn. "Làm có tính toán nên đỡ lo hơn trước", anh chia sẻ.

Với phụ nữ trong bản, sự đồng hành của bộ đội còn mang ý nghĩa đặc biệt. Chị Pùa Thị Say xúc động kể, ngoài việc hướng dẫn trồng trọt, chăn nuôi, các anh biên phòng còn mở lớp xóa mù chữ buổi tối. "Tôi đã ngoài 30 tuổi mới biết đọc, biết viết. Nhờ các anh kiên nhẫn dạy mà giờ tôi không còn mặc cảm nữa", chị nói.

Trao giống vật nuôi cho hộ dân bản Ón.

Không chỉ chăm lo sinh kế, cán bộ biên phòng Tam Chung còn lặng lẽ nâng đỡ những đứa trẻ nơi vùng biên. Trong chương trình "Nâng bước em tới trường", nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn được đỡ đầu, hỗ trợ chi phí học tập suốt năm học. Với những gia đình nghèo, đó là sự tiếp sức kịp thời để con em không phải bỏ học giữa chừng.

"Từ ngày có các anh bộ đội, bà con yên tâm lắm", chị Phàng Thị Nu nói. Theo chị, điều khiến người dân tin tưởng không chỉ là những phần hỗ trợ cụ thể, mà là việc cán bộ biên phòng thường xuyên có mặt ở bản, cùng ăn, cùng làm, cùng tháo gỡ khó khăn.

Sau hơn một năm, mô hình "Bản sáng vùng biên" ở Tam Chung cho thấy hiệu quả rõ rệt. Từ một bản heo hút, tối tăm, Ón đang dần khoác lên diện mạo mới – sáng hơn, sạch hơn và có thêm hy vọng thoát nghèo.

Theo Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa, "Bản sáng vùng biên" là một trong những mô hình dân vận khéo được triển khai từ năm 2024, hướng tới những bản khó khăn nhất dọc tuyến biên giới. Trong năm 2025, mô hình được nhân rộng tại 11 bản, với hàng chục nghìn ngày công của bộ đội và người dân.

Hàng chục km đường thôn bản được sửa chữa, mương thủy lợi được nạo vét, hàng vạn cây trồng mới được xuống giống. Song song là các hoạt động tuyên truyền, xóa mù chữ, khám chữa bệnh, hỗ trợ học tập, phát triển kinh tế hộ gia đình – những việc làm âm thầm nhưng bền bỉ.

Giữa núi rừng biên giới, ánh đèn đường ở bản Ón có thể nhỏ bé, nhưng đủ để soi rõ một cách làm: Khi bộ đội không chỉ giữ đất, giữ biên cương, mà còn cùng dân dựng xây cuộc sống.

Lương Thị Diễn