Những phụ nữ truyền cảm hứng trong thế giới biến động

Những nữ chiến binh trong khu bảo tồn Gurukula (Ấn Độ)

Laly Joseph - Người bảo hộ rừng mưa nhiệt đới ở Ấn Độ

Ở bờ biển phía Tây Ấn Ðộ, bà Laly Joseph (56 tuổi) dẫn dắt hàng chục phụ nữ chịu trách nhiệm bảo tồn và trồng trọt hơn 2.000 loài thực vật bản địa. Họ bảo vệ rặng núi Ghat Tây có diện tích 140.000 km2, di sản thế giới được UNESCO công nhận, trước nạn phá rừng và biến đổi khí hậu. Ðây là một trong 8 điểm nóng về đa dạng sinh học của thế giới, chứa nhiều động - thực vật bản địa chỉ có tại quốc gia Nam Á này.

Hiện có ít nhất 325 loài thực vật, động vật, chim, lưỡng cư, bò sát và cá đang bị đe dọa tại khu vực. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đang xem dãy núi Ấn Ðộ là mối quan tâm đáng kể về đa dạng sinh học.

Bà Laly Joseph

Bà Joseph bắt đầu làm việc trong khu bảo tồn Gurukula khi mới 19 tuổi, học hỏi kinh nghiệm từ người thầy Wolfgang Theuerkauf, một nhà bảo tồn người Đức. Bà có kiến thức sâu rộng về việc chăm sóc nhiều loại thực vật quý hiếm. Bà là trưởng bộ phận bảo tồn thực vật và là người bảo vệ rừng mưa nhiệt đới giàu kinh nghiệm nhất tại khu bảo tồn thực vật Gurukula.

Gurukula được xem là nơi trú ẩn cho hệ thực vật bản địa đang nỗ lực sống sót trước những thách thức đến từ tình trạng ấm lên toàn cầu và nạn phá rừng. Chân mang ủng cao đề phòng rắn hổ mang và côn trùng có thể tấn công, bà dành cả ngày trong rừng, hoặc làm việc trong nhà kính và vườn ươm của khu bảo tồn. Bà bón phân và gieo hạt, trồng lại hệ thực vật bị tổn thất. Bà đã đi khắp các ngọn núi ở Ghat Tây để tìm kiếm những chủng loài cần được mang về khu chăm sóc đặc biệt của Gurukula.

Gần 30 năm công tác tại đây, bà tận tụy làm việc để những loài hoa, thảo mộc được nuôi trồng trong khu bảo tồn trước khi được trồng lại trong tự nhiên. Bà Joseph bước đi kiên định dẫu sự suy giảm đa dạng sinh học đang diễn ra với tốc độ chưa từng có bên ngoài phạm vi của thiên đường biệt lập này.

Adana Omágua Kambeba - Người kết hợp y học phương Tây và y học cổ truyền ở Brazil

Năm 2012, Adana Omágua Kambeba đã vượt đường xa 4.000 km từ nhà ở Manaus, thuộc vùng Amazon để giành được một suất học y khoa danh giá tại Đại học Liên bang Minas Gerais ở phía Đông Nam Brazil. Cô trở thành người Kambeba đầu tiên tốt nghiệp trong lĩnh vực chủ yếu do người da trắng thống trị.

Theo điều tra dân số, người bản địa chiếm 0,1% số người tốt nghiệp ngành y ở Brazil. Ở trường đại học, Adana phải đối mặt với sự phân biệt đối xử nhưng cô không nản chí. Ngay cả trước khi nhận bằng tốt nghiệp, Adana đã bắt đầu nỗ lực hướng tới mục tiêu tiếp theo: trở thành một pháp sư. Cô tin rằng sứ mệnh của mình là thu hẹp khoảng cách giữa y học phương Tây và nhiều truyền thống chữa bệnh của các dân tộc bản địa.

Adana Omágua Kambeba

Cô ra trường và đảm nhận công việc tại một bệnh viện phụ sản, rồi một trung tâm cấp cứu ở Belo Horizonte. Cô nhận ra rằng, những kiến thức y học bản địa có thể phối hợp hiệu quả với các phương pháp điều trị tiên tiến thay vì bị xem như "hủ tục" cần lãng quên. Adana vừa làm bác sĩ, vừa làm nhà hoạt động xã hội để kết nối nền y học phương Tây với các kiến thức cổ xưa của Amazon. Adana đi dọc sông Amazon, ghé thăm khoảng 30 cộng đồng Kambeba để chữa bệnh, đồng thời giúp người dân tiếp cận với phương pháp chăm sóc sức khỏe hiện đại. Trong vai trò nhà hoạt động xã hội, cô tổ chức các hội thảo nhằm đưa y học bản địa đến gần hơn với công chúng.

Tại một hội nghị về đổi mới ở Rio de Janeiro, cô nổi bật giữa hàng trăm diễn giả và nhà tài trợ đang bàn luận về những hiểu biết kinh doanh, những tiến bộ công nghệ mới. Trên sân khấu, Adana đeo khuyên tai lông vũ dài và cầm lục lạc làm từ hạt. Cô đã có một bài phát biểu mạnh mẽ về sức mạnh vô hình của tri thức bản địa. Cô nhấn mạnh rằng nghiên cứu khoa học không được phép lấn át chuyên môn của người bản địa.

Cô hòa giải các xung đột phát sinh khi các bác sĩ không tôn trọng truyền thống chữa bệnh của người bản địa, hoặc khi bệnh nhân bản địa không tin tưởng vào các phương pháp điều trị do bác sĩ kê đơn. Là một nhà hoạt động, cô vận động cho y sinh học mở cửa đón nhận tri thức bản địa, chứ không phải phủ nhận nó.

Nữ hộ sinh "chiến binh" cứu sống người dân Senegal

Cô Amy Mbaye là một doanh nhân, nhà tư vấn và nhà hoạt động xã hội người Senegal, nổi bật với công việc trong lĩnh vực tư vấn kinh doanh và đặc biệt là công tác tại Marie Stopes International (MSI) Reproductive Choices, nơi cô được báo Guardian vinh danh là người truyền cảm hứng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản tại Senegal.

Cô là một hình mẫu phụ nữ đa tài, kết hợp kinh doanh, tư vấn và hoạt động xã hội. Sự ghi nhận của Guardian đã đưa tên tuổi cô đến với công chúng quốc tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của công việc chăm sóc sức khỏe sinh sản mà cô đang theo đuổi. Cô điều hành trạm y tế ở Joal, một thị trấn đánh cá cách Dakar vài giờ lái xe về phía Nam ở Senegal. Amy làm việc với một nhóm cộng đồng thuộc tổ chức MSI Reproductive Choices, mang các biện pháp tránh thai đến cho phụ nữ sống ở đó.

Mbaye cho biết, phòng khám thiếu thốn những nguồn lực cơ bản như găng tay dùng một lần. Không có nước máy trong phòng tắm và mất điện là chuyện thường xuyên. Nhưng đối với hàng nghìn người dân địa phương, đây là cơ sở chăm sóc sức khỏe duy nhất có sẵn. Mbaye đã đỡ đẻ cho rất nhiều người "mẹ tròn con vuông".

Amy Mbaye

Thị trấn ngày càng nghèo đi do sản lượng đánh bắt cá giảm sút, nguyên nhân là do khủng hoảng khí hậu và đánh bắt cá quá mức ngoài khơi. Senegal không có hệ thống y tế quốc gia cung cấp dịch vụ điều trị miễn phí, và chi phí là một rào cản đối với việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Điều đó có nghĩa là đôi khi một phụ nữ đến khám bệnh, họ không đủ khả năng chi trả. Mbaye và đồng nghiệp đôi khi sẽ phải trả tiền từ lương của mình.

Dẫu biết mình không cung cấp được dịch vụ điều trị đạt tiêu chuẩn vàng như mong muốn nhưng cô tự hào vì chưa bao giờ có phụ nữ nào mất con khi sinh nở tại phòng khám.

Nguồn: Guardian

Nhu Thụy