Những rào cản làm chậm giải ngân nguồn vốn đầu tư tại các dự án giao thông

Các nhà thầu thi công dự án cao tốc đang nỗ lực tăng tốc tiến độ để sớm hoàn thành công trình theo kế hoạch đề ra. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Các dự án giao thông vẫn đang gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, biến động nhiên liệu tăng mạnh, thiếu nguồn vật liệu đã “ghìm chân” tiến độ giải ngân vốn đầu tư công của các nhà thầu thi công và chủ đầu tư.

Mặt bằng, nguồn cung vật liệu “níu chân” tiến độ

Được giao kế hoạch vốn năm nay lên tới 3.975,142 tỷ đồng, theo ông Lê Thắng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2, đến giữa tháng Năm vừa qua, Ban đã giải ngân được 690,383 tỷ đồng, đạt 17,4 % đảm bảo so với kế hoạch dự kiến. Trong đó, dự án có khối lượng giải ngân tốt là cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, đã giải ngân 362,480 tỷ đồng/1.291,945 tỷ, tương đương 28%.

Tuy nhiên, ông Thắng cũng thừa nhận một số khó khăn thời gian qua ảnh hưởng đến tiến độ triển khai, giải ngân của một số dự án như: công tác giải phóng mặt bằng chậm (Dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn và Dự án cải tạo cầu yếu và cầu kết nối trên các quốc lộ giai đoạn II); nguồn vật liệu và bãi đổ thải; biến động về nhiên liệu, vật tư, vật liệu từ tháng Ba đến nay đã ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ triển khai và giải ngân của các dự án. Đặc biệt, tại Dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, các nhà thầu đã phải tính toán, điều chỉnh tổ chức thi công một số hạng mục, nhằm đảm bảo phù hợp với các nguồn cung nguyên, nhiên vật liệu.

Với số vốn còn lại 3.284,759 tỷ đồng cần giải ngân trong các tháng cuối năm, trung bình mỗi tháng cần giải ngân khoảng 470 tỷ, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 cho rằng, với điều kiện thời tiết không thuận lợi từ tháng 6-8, lượng giải ngân trung bình sẽ khoảng 300 tỷ/tháng. Tuy nhiên, từ tháng 9/2026 đến hết tháng 1/2027, Ban sẽ nỗ lực để giải ngân hơn 500 tỷ mỗi tháng.

Đã giải ngân được khoảng 19,03%, cơ bản đáp ứng tiến độ giải ngân theo kế hoạch đề ra, ông Nguyễn Văn Long, Giám đốc Ban Quản lý dự án 85 cho biết các dự án đang có khối lượng giải ngân tốt nhất là Dự án thành phần đoạn Hoài Nhơn - Quy Nhơn (đạt 41%) và Quy Nhơn - Chí Thạnh (đạt 35%) thuộc Dự án đường bộ cao tốc Bắc Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025.

Nhà thầu thi công thảm nhựa nền đường một dự án đường bộ cao tốc. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Ngoài mặt bằng và công tác hồ sơ nội nghiệp thanh toán của nhà thầu còn chậm, ông Long chỉ ra nguyên nhân biến động giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận chuyển tăng cao, đồng thời làm giá nhiều loại vật liệu xây dựng biến động mạnh.

“Các nhà thầu gặp nhiều khó khăn khi chi phí đầu tư tăng nhiều (nhà thầu lỗ), các đơn vị bán vật liệu dừng cung cấp yêu cầu điều chỉnh giá các hợp đồng mua bán vật liệu dẫn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công và giải ngân của các dự án,” ông Long chia sẻ.

Tính đến nay, Ban Quản lý dự án 7 đã giải ngân được gần 900 tỷ đồng trên tổng số vốn được giao xấp xỉ 3.000 tỷ đồng (đạt tỷ lệ gần 31%), công tác giải ngân đang đáp ứng tiến độ, không vướng mắc khó khăn.

“Các dự án Ban được bố trí vốn đã hoàn thành và cơ bản hoàn thành cũng như trả nợ khoản vay nước ngoài nên không ảnh hưởng nhiều về biến động giá vật liệu,” ông Lê Quốc Dũng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 7 thông tin.

Có được kết quả này, theo ông Dũng, ngay từ tháng 1/2026 (phần vốn 2026 được giao) và tháng 4/2026 (phần vốn được phép kéo dài giải ngân năm 2025 sang 2026) Ban Quản lý dự án 7 đã chủ động lập kế hoạch giải ngân hàng tháng và được Bộ Xây dựng chấp thuận trên hệ thống, kế hoạch vốn lập hàng tháng được Ban giải ngân cơ bản đúng, kịp thời. Các tháng còn lại của năm, Ban cũng đã lập kế hoạch giải ngân từng tháng và sẽ đẩy nhanh tiến độ giải ngân cũng như trả nợ khoản vay đúng tiến độ và hết kế hoạch vốn đã giao.

Đẩy nhanh xử lý các thủ tục

Để giải ngân hết kế hoạch vốn được giao năm 2026, Ban Quản lý dự án 85 đã tổ chức lập kế hoạch giải ngân chi tiết theo tháng để làm cơ sở theo dõi, kiểm tra và đôn đốc thực hiện; thường xuyên cập nhật tình hình thực tế tại công trường, chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để xử lý các khó khăn phát sinh, đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân, bù đắp phần tiến độ còn chậm (nếu có).

“Các phòng, ban chuyên môn của Ban Quản lý dự án 85 tăng cường phối hợp, nhằm nâng cao hiệu quả xử lý công việc, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục thanh toán, hạn chế độ trễ trong giải ngân vốn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án,” ông Nguyễn Văn Long, Giám đốc Ban Quản lý dự án 85 nhấn mạnh.

Tương tự, ông Lê Thắng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 cho rằng, Ban đang tích cực phối hợp, làm việc với địa phương để xử lý dứt điểm vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, bãi đổ thải ở dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn; tập trung xử lý các thủ tục nhanh để đảm bảo giải ngân hết số vốn nước ngoài tại dự án Kết nối giao thông miền núi phía Bắc và đẩy nhanh giải ngân, thanh toán đối với các hạng mục bổ sung (3 ống hầm) tại dự án cao tốc đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn… tạo đà tăng tốc kết quả giải ngân.

Một Dự án cầu đường bộ cao tốc có trụ cao, vượt qua thung lũng. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Theo báo cáo của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, ước tới hết tháng 4/2026, Bộ Xây dựng giải ngân hơn 5.300 tỷ đồng. Trường hợp không tính số vốn đang đề nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh giảm kế hoạch của 2 dự án đường sắt (hơn 101.000 tỷ đồng), tỷ lệ giải ngân tới hết tháng 4/2026 của Bộ đạt gần 10% kế hoạch.

Triển khai theo Nghị quyết số 79-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 6/1/2026, tập trung vào việc phát triển kinh tế Nhà nước, khẳng định vai trò chủ đạo, dẫn dắt, ổn định vĩ mô trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằm đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng) cho biết với các dự án chưa đáp ứng tiến độ, các chủ đầu tư phải phối hợp chặt chẽ với các địa phương, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để bàn giao dứt điểm mặt bằng còn lại, đảm bảo nguồn cung ứng vật liệu; quyết liệt chỉ đạo nhà thầu chủ động nguồn nhiên liệu, tập trung thi công bám sát kế hoạch được lập.

“Đối với dự án khởi công mới, các chủ đầu tư cần gấp rút hoàn thiện thủ tục đầu tư, đánh giá hiệu quả đầu tư, hiệu quả kinh tế - xã hội sớm trình phê duyệt chủ trương đầu tư dự án, tạo cơ sở giải ngân, góp phần bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số,” đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính nói./.