Những thói quen làm tăng huyết áp cần cảnh giác

1. Hậu quả khi bị tăng huyết áp

Huyết áp cao, còn gọi là tăng huyết áp, có thể âm thầm gây hại cho cơ thể trong nhiều năm trước khi các triệu chứng xuất hiện. Nếu không được điều trị, huyết áp cao có thể dẫn đến tàn tật, chất lượng cuộc sống kém, hoặc thậm chí là nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ gây tử vong.

Một số hậu quả nghiêm trọng do tăng huyết áp bao gồm:

Tổn thương động mạch: Các động mạch khỏe mạnh có tính linh hoạt, chắc khỏe và đàn hồi. Lớp lót bên trong của chúng trơn nhẵn để máu lưu thông tự do, cung cấp chất dinh dưỡng và oxy cho các cơ quan và mô quan trọng. Theo thời gian, huyết áp cao làm tăng áp lực máu chảy qua các động mạch khiến động mạch bị tổn thương, thu hẹp hoặc phình ra, có thể vỡ và gây chảy máu nguy hiểm đến tính mạng bên trong cơ thể.

Tăng huyết áp có thể gây thu hẹp làm tắc mạch máu não hoặc phình mạch gây vỡ.

Tổn thương tim: Tăng huyết áp có thể gây ra nhiều bệnh tim, bao gồm bệnh động mạch vành, suy tim, phì đại tim trái, hội chứng chuyển hóa (là một nhóm các vấn đề sức khỏe có thể dẫn đến bệnh tim, đột quỵ và tiểu đường).

Tổn thương não: Não bộ cần được cung cấp máu đầy đủ để hoạt động bình thường. Tăng huyết áp có thể ảnh hưởng đến não do cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua, đột quỵ, mất trí nhớ, suy giảm nhận thức nhẹ.

Tổn thương thận: Thận lọc chất lỏng dư thừa và chất thải từ máu - một quá trình đòi hỏi các mạch máu khỏe mạnh. Huyết áp cao có thể làm tổn thương các mạch máu trong và dẫn đến thận, là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây suy thận.

Tổn thương mắt: Tăng huyết áp có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng mắt. Tình trạng này gây tổn thương mạch máu võng mạc (bệnh võng mạc do tăng huyết áp), có thể kèm theo tích tụ dịch dưới võng mạc (bệnh màng mạch) hoặc tổn thương dây thần kinh thị giác. Nếu không được điều trị kịp thời, tổn thương mạch máu và thần kinh thị giác có thể gây chảy máu trong mắt và làm giảm thị lực.

Các vấn đề về tình dục:Tăng huyết áp có thể làm giảm lưu lượng máu đến các cơ quan sinh dục, từ đó ảnh hưởng đến chức năng tình dục. Ở nam giới, tình trạng này có thể gây khó đạt hoặc duy trì sự cương cứng, còn gọi là rối loạn cương dương. Ở nữ giới, huyết áp cao có thể làm giảm lượng máu đến âm đạo, dẫn đến giảm ham muốn hoặc hưng phấn tình dục, khô âm đạo và khó đạt cực khoái.

Tăng huyết áp thường là bệnh lý mạn tính, gây tổn thương cơ thể một cách âm thầm và tiến triển trong nhiều năm. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, huyết áp có thể tăng nhanh và ở mức rất cao, trở thành tình trạng cấp cứu y tế. Khi đó, người bệnh cần được điều trị ngay, thường phải nhập viện để theo dõi và xử trí kịp thời.

2. Những thói quen làm tăng huyết áp cần cảnh giác

Dưới đây là những thói quen có nguy cơ cao gây tăng huyết áp cần cảnh giác và thay đổi càng sớm càng tốt:

2.1 Ngủ ít có thể gây tăng huyết áp

Việc thường xuyên ngủ ít hơn bảy tiếng mỗi đêm có thể làm tăng huyết áp. Khoa học đã chứng minh, giấc ngủ giúp cơ thể kiểm soát các hormone cần thiết để kiểm soát căng thẳng và trao đổi chất. Khi tình trạng thiếu ngủ kéo dài có thể gây ra sự dao động hormone. Thay đổi hormone có thể dẫn đến huyết áp cao và các yếu tố nguy cơ khác của bệnh tim.

Bên cạnh đó, chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn có thể gây ra giấc ngủ kém, góp phần làm tăng huyết áp và các bệnh tim mạch khác.

2.2 Căng thẳng mạn tính

Căng thẳng tâm lý kéo dài làm trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận (HPA) và hệ thần kinh giao cảm bị kích hoạt liên tục, dẫn đến nồng độ cortisol duy trì ở mức cao. Sự rối loạn nội tiết kéo dài này không chỉ làm tăng huyết áp trung bình trong 24 giờ, mà còn làm suy giảm hiện tượng hạ huyết áp sinh lý về đêm và tăng phản ứng co mạch. Những thay đổi này được xem là yếu tố dự báo sớm, làm gia tăng nguy cơ tăng huyết áp trong tương lai.

2.3 Thường xuyên ăn khuya

Ăn khuya làm gián đoạn sự điều hòa nhịp sinh học của cơ thể đối với huyết áp, cản trở cách thận quản lý cân bằng natri và làm giảm độ nhạy insulin. Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy việc tiêu thụ nhiều calo vào buổi tối có liên quan đến huyết áp ban đêm cao hơn và đẩy cao nguy cơ tăng huyết áp lâu dài.

Thói quen sống kém lành mạnh gây béo phì, nhất là vòng eo lớn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.

2.4 Lạm dụng caffein

Caffeine có thể gây tăng huyết áp tạm thời, ngay cả với trường hợp không bị huyết áp cao. Tuy nhiên, phản ứng huyết áp với caffeine khác nhau ở mỗi người. Hiện chưa rõ tại sao caffeine lại gây tăng huyết áp tạm thời nhưng một số nhà nghiên cứu cho rằng caffeine có thể ngăn chặn một loại hormone giúp giữ cho các động mạch giãn nở. Bên cạnh đó, có một giả thuyết khác cho rằng caffeine khiến tuyến thượng thận giải phóng nhiều adrenaline hơn, dẫn đến huyết áp tăng cao.

Để xem caffeine có thể làm tăng huyết áp hay không, hãy kiểm tra huyết áp trước khi uống một tách cà phê hoặc đồ uống có chứa caffeine khác và kiểm tra lại sau 30 đến 120 phút. Với trường hợp không uống cà phê thường xuyên và huyết áp tăng khoảng 5 đến 10 điểm chứng tỏ bạn có thể nhạy cảm với tác dụng làm tăng huyết áp của caffeine.

Tuy nhiên, nếu có ý định giảm lượng caffeine, hãy thực hiện dần dần trong vài ngày đến một tuần để tránh đau đầu do hội chứng cai caffeine.

Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không thay thế cho lời khuyên y tế.

Lê Mỹ Giang