Những từ khóa của điện ảnh Hoa ngữ năm 2025 có xu hướng tiếp tục trong năm 2026

Phim hoạt hình cứu vãn thị trường

Phim hoạt hình Na Tra 2: Ma đồng náo hải thu về 15,446 tỷ nhân dân tệ (khoảng 2,2 tỷ đôla Mỹ), thống trị phòng vé Trung Quốc và trở thành bộ phim không thuộc Hollywood duy nhất lọt vào Top 30 toàn cầu. Các phim hoạt hình khác như Tiểu yêu quái núi Lãng Lãng và Huyền thoại La Tiểu Hắc 2 cũng liên tục chứng minh thành công vang dội tại phòng vé, cho thấy anime và manga có thể thu hút mọi lứa tuổi và chiếm đến một nửa thị trường phim Trung Quốc năm 2025.

Mùa Hè cũng rất sôi động với nhiều thể loại đa dạng và nhận được nhiều lời khen ngợi. Hiệu ảnh Nam Kinh nhận được phản hồi tích cực và Bắt gió đuổi ảnh với những pha hành động gay cấn, giữ lại những cảnh hành động chân thực nhất trong kỷ nguyên AI với những gương mặt và hình ảnh quen thuộc, bác bỏ quan điểm bi quan rằng phim Hồng Kông (Trung Quốc) đã chết.

Điểm sáng của sự bùng nổ là số lượng giải thưởng mà các nhà làm phim Trung Quốc giành được tại các liên hoan phim như Venice, Cannes, Berlin, Busan và Tokyo, trong khi các phim nghệ thuật đã làm đa dạng hóa thị trường phim trong giai đoạn phát hành phim chiếu rạp ảm đạm. Kết quả là, vào giữa tháng 12/2025, doanh thu phòng vé của thị trường phim Trung Quốc đã vượt quá 50 tỷ nhân dân tệ (khoảng hơn 7,1 tỷ đôla Mỹ), đánh dấu lần thứ năm kể từ năm 2017 vượt qua mốc này. Tuy nhiên, mặt khác, ngành công nghiệp điện ảnh Trung Quốc cũng trải qua một giai đoạn suy thoái không thể tránh khỏi.

Sự suy thoái bắt nguồn từ thực tế là dàn diễn viên toàn sao không còn hiệu quả như trước, các phim nghệ thuật ra rạp, do nội dung xa rời công chúng nên đã phải đối mặt với những lời chỉ trích và thất bại về doanh thu phòng vé. Hơn nữa, ngoài những bom tấn phòng vé, thị trường điện ảnh nói chung cho thấy xu hướng thăng trầm cực độ, với thị phần của các phim tầm trung bị thu hẹp.

Một quan điểm bi quan cho rằng điện ảnh đang bị ảnh hưởng bởi dư luận, và nghệ thuật điện ảnh đang ngày càng xa rời thẩm mỹ đại chúng. Tuy nhiên, nhìn theo hướng tích cực, trong thế giới ngày nay nơi mọi người đều có tiếng nói, việc nội dung được người hâm mộ điện ảnh đánh giá cao lại gây tranh cãi ở thị trường rộng lớn hơn là bằng chứng cho thấy thị trường ngày càng đa dạng.

Phim nội địa thống trị

Năm 2025, phim nội địa đóng vai trò trụ cột trên toàn thị trường. Tính đến thời điểm hiện tại, chỉ có một phim nhập khẩu, Zootopia 2 nằm trong top 10 phim ăn khách nhất năm 2025. Nhìn kỹ hơn vào top 10, bức tranh phim nội địa năm nay đa dạng hơn về thể loại: Hoạt hình, phim bom tấn yêu nước, phim hành động và phim hài cổ trang. Không giống như những năm trước đây khi phim hài chiếm ưu thế, các phim nội địa nổi bật năm 2025 cho thấy sự đa dạng và phân tán rõ rệt về thể loại. Sự thay đổi này, nơi "các thể loại không còn phụ thuộc vào một hướng duy nhất", cho thấy sự tự mở rộng hiệu quả của chuỗi ngành công nghiệp nội dung trong nước.

Một hiện tượng nổi bật khác trong năm nay là sự bùng nổ giá trị của các IP (tác phẩm trí tuệ). Sáu trong số mười phim ăn khách nhất là phần tiếp theo hoặc phim ăn theo của các IP lớn và hai phần ba trong số đó được phát hành trong dịp Tết Nguyên đán. Điều này có nghĩa là phim trong nước không chỉ tạo nên mùa phim ăn khách riêng mà còn nuôi dưỡng được lượng khán giả IP ổn định và trung thành trong ký ức chung về văn hóa lễ hội. Việc khán giả đến rạp xem phim trong dịp Tết Nguyên đán để xem Natra và Thám tử phố Tàu đã trở thành một thói quen xem phim được chủ động lựa chọn, chứ không phải là thụ động chấp nhận.

Cảm xúc mạnh mẽ phá vỡ mọi rào cản

Năm 2025, thị trường phim bùng nổ với nhiều cung bậc cảm xúc mạnh mẽ. Từ câu thoại vang dội "Tôi không quan tâm sống hay chết, tôi chỉ muốn anh chết đi" trong phim Natra đầu năm, đến "Mong anh được tái sinh vào một gia đình tốt hơn ở kiếp sau" trong Tiểu yêu quái núi Lãng Lãng giữa năm, và rồi đến "Tôi chỉ muốn sống một cuộc sống tử tế, có gì sai?" trong Chấn động thính giác vào dịp Quốc khánh, có thể thấy rằng, trong các bộ phim thuộc nhiều thể loại khác nhau, được giới phê bình đánh giá cao, đều phản ánh tiếng kêu than của người dân thường bị chèn ép trong xã hội.

Sự phản kháng này phá vỡ bức tường thứ tư, tạo ra sự cộng hưởng cảm xúc mạnh mẽ với khán giả. Thoạt nhìn, có vẻ như cảm xúc thúc đẩy doanh thu phòng vé, nhưng trên thực tế, với tư cách là động lực chính của tiêu dùng văn hóa đại chúng, những gì khán giả lựa chọn xem phản ánh cảm xúc thực sự của thời đại.

Bước vào chu kỳ giảm chi phí và nâng cao hiệu quả

Mặc dù tổng doanh thu phòng vé vượt quá 50 tỷ nhân dân tệ, thị trường phim năm 2025 lại cho thấy cả sự bùng nổ và suy thoái trái chiều.

Cả mùa Tết Nguyên đán và mùa Hè đều chứng kiến sự tập trung của các phim mới ra mắt, với những bộ phim ăn khách nhất thống trị phòng vé. Còn đối với kỳ nghỉ Quốc khánh cũng quan trọng không kém, mặc dù có 13 phim mới được phát hành, nhưng doanh thu bán vé trước giảm gần 40% so với năm ngoái, thiếu một "bom tấn" thực sự trên toàn quốc.

Một xu hướng rõ ràng là hiện nay, để một bộ phim vượt qua mốc 1 tỷ nhân dân tệ, nó hầu như luôn cần phải đạt được một bước đột phá có ý nghĩa xã hội, nhiều phim được đánh giá cao nhưng không thể tiếp cận được khán giả rộng hơn, thường chỉ đạt doanh thu khoảng 100 triệu nhân dân tệ, điển hình như Bằng chứng của Tất Chính Minh.

Đi kèm với xu hướng này là sự thiên vị trong việc sắp xếp lịch chiếu phim đối với các phim ăn khách nhất, một hiệu ứng hút khán giả khiến các phim nhỏ hơn càng khó tiếp cận được đối tượng khán giả tiềm năng.

Trong khi đó, hiệu ứng "lắc đầu" cũng đặt ra những mối lo ngại khác, chẳng hạn như liệu phản hồi thị trường có khuyến khích các nhà sản xuất đặt cược vào các dự án hàng đầu và theo đuổi các bộ phim "bom tấn", từ đó loại bỏ các bộ phim kinh phí thấp hơn và đa dạng hơn hay không.

Đối mặt với chu kỳ kinh tế, các chuyên gia trong ngành chỉ có thể thích nghi với môi trường và tìm kiếm các mô hình. Họ có thể thử các câu chuyện kinh phí thấp, được kể hay, hoặc đầu tư vào các thể loại có tiềm năng trở thành "bom tấn". Các khoản đầu tư quy mô trung bình có xu hướng thận trọng hơn trong giai đoạn này.

Ngành công nghiệp điện ảnh hiện đang bước vào giai đoạn điều chỉnh sâu rộng, và việc giảm chi phí và tăng hiệu quả đã trở thành lựa chọn phổ biến của các chuyên gia trong ngành khi đối mặt với những thay đổi của thị trường.

Câu chuyện vượt ngoài tầm với của "các vì sao

Trái ngược với sự suy giảm sức hút của những gương mặt quen thuộc, các đạo diễn trẻ đã thu hút được sự chú ý đáng kể trong năm 2025. Các đạo diễn trẻ, với những góc nhìn sáng tạo mới mẻ và phong cách biểu đạt độc đáo, liên tục phá vỡ các khuôn mẫu và quan điểm đã được thiết lập của điện ảnh truyền thống. Năm 2025, một năm đối lập với "phong cách điện ảnh Đặng Tiểu Bình" đang thịnh hành, các tác phẩm và cách thể hiện mới của họ đã cho thấy sự tập trung và sức mạnh biểu đạt của thế hệ trẻ trong ngành điện ảnh và thị trường.

Độ tuổi của khán giả xem phim đã tăng lên kể từ năm 2008

Trong mùa phim Hè năm 2025, The Stage là bộ phim duy nhất có hơn một nửa khán giả trên 40 tuổi, đã nhắm đúng đối tượng khán giả của mình với một chiến lược tiếp thị độc đáo. Việc lên lịch chiếu phim vào các buổi chiều ngày thường từ 14h đến 17h đã thể hiện sức mua văn hóa của nhóm khán giả trung niên và cao tuổi, đánh dấu một bước thành công hướng tới việc thu hút khán giả toàn cầu.

Tuy nhiên, việc khán giả xem phim ngày càng lớn tuổi không phải là tin tốt. Bên dưới bề mặt là một vấn đề cấu trúc ngày càng nghiêm trọng mà điện ảnh Trung Quốc đang phải đối mặt – “khủng hoảng tuổi trung niên”.

Điều này không chỉ được phản ánh ở sự phổ biến của các diễn viên trung niên và cao tuổi trong phim, mà còn ở sự dịch chuyển dần dần của khán giả sang độ tuổi trung niên. Dữ liệu cho thấy, tỷ lệ người xem dưới 24 tuổi đã giảm từ 38% năm 2019 xuống còn 15% năm nay, các bộ phim Trung Quốc đang gặp khó khăn trong việc thu hút khán giả trẻ. Sự thay đổi về nhân khẩu học của khán giả không chỉ được phản ánh ở độ tuổi mà còn ở sự thay đổi về cảm xúc và giá trị. Thị trường phim Trung Quốc không chỉ đối mặt với "khủng hoảng tuổi trung niên" về cơ cấu độ tuổi mà còn cả "khủng hoảng đồng bộ" giữa tư duy sáng tạo và tâm lý đương thời.

Đa dạng hóa nguồn doanh thu

Đến năm 2025, doanh thu phòng vé không còn là nguồn thu nhập chính duy nhất của ngành công nghiệp điện ảnh, và ngành này ngày càng trở nên đa dạng hơn.

Nhiều bộ phim trong mùa Hè đã thử nghiệm mô hình lợi nhuận "phim +" với sự mở rộng sức sống của sở hữu trí tuệ (IP). Các công ty trong nước như Maoyan đã có những tiến bộ trong quản lý sản phẩm phái sinh, thậm chí còn xuất hiện hiện tượng khán giả "mua vé xem phim kèm hàng hóa". Ví dụ, trong thời gian chiếu phim Tiểu yêu quái núi Lãng Lãng, nhiều mặt hàng liên quan đến phim đã bán hết trên cửa hàng flagship của Xưởng phim hoạt hình Thượng Hải trên Tmall, và hơn 30 công ty, bao gồm Luckin Coffee và Chenguang, đã được cấp phép sử dụng IP để phát hành các sản phẩm liên quan, hình thành một cách tiếp cận mới "quảng bá ngoại tuyến + kiếm tiền từ rạp chiếu phim + khai thác sâu mảng ACG (Anime, Comics và Games)".

Vải Trường An là sự kết hợp giữa điện ảnh và du lịch văn hóa. Sau khi các bộ phim truyền hình cùng tên liên tiếp được phát sóng trong mùa Hè, tuyến du lịch "Lingnan Chang'an" đã trở thành một lựa chọn phổ biến cho du lịch Hè. Dữ liệu từ Meituan Waimai cho thấy, lượt tìm kiếm "vải Quảng Đông" tăng vọt 143% so với tháng trước trong tháng Sáu, và "món ăn chủ đề vải Chang'an" đứng đầu danh sách tìm kiếm thực phẩm. Theo dữ liệu từ JD.com, doanh số bán vải từ tỉnh Quảng Đông tăng hơn 560% so với cùng kỳ năm ngóa.

Dựa trên logic kinh doanh của Disney, động lực cốt lõi hỗ trợ hoạt động lâu dài này nằm ở việc phát triển và vận hành có hệ thống tài sản trí tuệ (IP). Hơn nữa, sự chuyển dịch từ phát hành tại rạp sang phát trực tuyến là một thay đổi đáng kể khác. Những bộ phim như The Storm Riders và Bằng chứng của Tất Chính Minh, dù thất bại ở các rạp chiếu phim truyền thống, đã tìm thấy cơ hội tồn tại và sinh lời mới thông qua việc chia sẻ doanh thu trực tuyến.

Cách mạng hình ảnh được thúc đẩy bởi trí tuệ nhân tạo

Khi bàn về năm 2025, những thay đổi sâu sắc do trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại là điều không thể tránh khỏi trong tất cả các ngành công nghiệp, bao gồm cả ngành công nghiệp điện ảnh.

Giám đốc điều hành của Huayi Brothers, Wang Zhonglei dự đoán: "Trong vòng ba năm tới, tôi tin rằng ít nhất 10% đến 20% phim truyện sẽ được sản xuất bằng AI. Hiện nay, nhiều bộ phim kinh phí lớn không thể trụ vững trước những biến động của thị trường. Nếu có một công cụ AI mới có thể giúp chúng ta giảm đáng kể chi phí đầu tư trong toàn bộ chuỗi ngành công nghiệp mà vẫn thể hiện được nhu cầu và ý tưởng của người sáng tạo, thì đó chẳng phải là một điều rất tốt sao?".