Những yếu tố đưa Việt Nam tiến xa hơn trong công nghiệp và sản xuất thông minh

Trong mắt thị trường quốc tế, Việt Nam từng chỉ gắn liền với hình ảnh một quốc gia thuần nông nghiệp và gia công giá rẻ. Dù thành công trong thu hút làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), các doanh nghiệp công nghiệp nội địa vẫn đối mặt với rào cản định kiến vô hình khi bước ra thế giới.

DƯ ĐỊA ĐỂ TẠO RA GIÁ TRỊ GIA TĂNG CAO HƠN VẪN CÒN RẤT LỚN

Chia sẻ tại phiên thảo luận trong khuôn khổ Hội nghị Sản xuất Công nghiệp Quốc tế 2026 (International Manufacturing Congress - IMC 2026), ông Phạm Trí Dũng, Tổng Giám đốc điều hành Vicostone, cho rằng hình ảnh Việt Nam trên thị trường quốc tế trong lĩnh vực công nghiệp vẫn cần được củng cố. Theo đó, Việt Nam vốn có thế mạnh trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiều nông sản đã tạo uy tín trên thị trường quốc tế. Trong mắt nhiều đối tác nước ngoài từ Châu Âu, Nhật Bản đến Hàn Quốc, Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp, vì thế, để đạt thành công trong lĩnh vực công nghiệp, công nghệ, doanh nghiệp Việt phải vượt qua “định kiến nước nông nghiệp”.

Theo ông Phạm Trí Dũng, để vượt qua bức tường định kiến đó, doanh nghiệp Việt “không có con đường tắt” nào khác ngoài sự kiên trì chứng minh bằng chất lượng thực tế. Khẳng định năng lực sản xuất đạt chuẩn quốc tế, đáp ứng các yêu cầu khắt khe nhất của khách hàng chính là lời giải duy nhất để thương hiệu công nghiệp Việt vươn tầm.

Phân tích về lợi thế địa chiến lược của Việt Nam, ông Michael Piro, đồng Tổng Giám đốc điều hành, Indochina Capital, cho rằng Việt Nam có chung đường biên giới với Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, đồng thời duy trì mối quan hệ thương mại tốt đẹp với các thị trường tiêu dùng và xuất khẩu lớn nhất. Việc tiếp giáp với nguồn cung nguyên liệu đầu vào tại Trung Quốc giúp chuỗi cung ứng vận hành trơn tru và tạo ra sự chắc chắn cho các nhà sản xuất.

Không chỉ dừng lại ở vị thế tự nhiên, sự đồng bộ giữa chính sách công và khu vực tư nhân đã tạo nên cú hích lớn. Ông Michael chia sẻ, việc gia nhập thị trường ngày nay diễn ra nhanh hơn nhiều so với 15 - 20 năm trước. Rất nhiều nhà đầu tư có thể đưa dây chuyền vào hoạt động chỉ sau thời gian ngắn đàm phán nhờ chính sách cải cách thủ tục, ưu đãi đầu tư từ Chính phủ và năng lực cung cấp hạ tầng nhà xưởng chuyên nghiệp từ khu vực tư nhân.

“Môi trường kinh doanh cải thiện vượt bậc trong 5 - 10 năm qua chính là chiếc chìa khóa vàng giúp Việt Nam thu hút thành công dòng vốn FDI”, ông Michael Piro nói.

Theo chuyên gia của Indochina Capital, dù hiện tại Việt Nam đang làm tốt khâu lắp ráp và tạo ra việc làm, nhưng dư địa để tạo ra giá trị gia tăng cao hơn vẫn còn rất lớn.

"Tôi nghĩ hiện tại chúng ta đang làm tốt việc lắp ráp, chúng ta đang tạo ra việc làm, nhưng chúng ta có thể tạo ra nhiều giá trị hơn nữa", ông Michael Piro nói.

SỨC HÚT CỦA VIỆT NAM VỚI CÁC NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang có những chính sách ưu tiên chiến lược định hình tương lai ngành sản xuất Việt Nam, từ đầu tư vào R&D, nâng cao năng lực công nghệ, đổi mới sản phẩm và ứng dụng vật liệu tiên tiến, đến chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng thị trường quốc tế. Đánh giá về sức hút của Việt Nam, bà Huong Do, Giám đốc phụ trách Quan hệ Chính phủ tại Việt Nam, Tập đoàn Intel, cho biết Việt Nam đang tạo sức hút đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Thứ nhất, Việt Nam có vị trí địa chính trị mang tính chiến lược trong khu vực. Đây là một trong những lợi thế quan trọng khi các doanh nghiệp quốc tế xem xét lựa chọn địa điểm đầu tư và tổ chức sản xuất.

Thứ hai, nguồn nhân lực Việt Nam có những đặc điểm phù hợp với yêu cầu của ngành sản xuất công nghệ cao. Lực lượng lao động trẻ, khả năng học hỏi nhanh, có kỹ năng và tinh thần cầu tiến trong công việc là những yếu tố được đánh giá tích cực.

Thứ ba, những biến động trên thế giới và nhu cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang mở ra thêm cơ hội cho Việt Nam. Trong bối cảnh các nhà sản xuất tìm kiếm thêm địa điểm sản xuất bên cạnh những trung tâm lớn trong khu vực, Việt Nam nổi lên như một lựa chọn đáng chú ý, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử và bán dẫn.

Thứ tư, cam kết của Chính phủ đối với phát triển công nghệ cao, điện tử và bán dẫn cũng là một yếu tố quan trọng. Việt Nam thời gian qua đã ban hành nhiều chiến lược và chính sách nhằm thúc đẩy các lĩnh vực này, trong đó có chiến lược phát triển ngành bán dẫn.

Theo đại diện Intel Việt Nam, cùng với những lợi thế trên, sản xuất tại Việt Nam đã có bước phát triển mạnh trong thời gian qua. Nhưng trong giai đoạn tiếp theo, trọng tâm sẽ không chỉ nằm ở việc thu hút các nhà sản xuất sản phẩm cuối cùng, mà là phát triển hệ sinh thái các nhà cung ứng trong nước, qua đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các doanh nghiệp sản xuất và tạo điều kiện để các ngành công nghiệp công nghệ cao phát triển sâu hơn tại thị trường Việt Nam.

CHÌA KHÓA QUYẾT ĐỊNH VIỆT NAM LÀ QUỐC GIA THU NHẬP TRUNG BÌNH THẤP HAY CAO

Ông Arnaud Ginolin, Giám đốc Điều hành & Đối tác Cấp cao, BCG Việt Nam, cho biết Việt Nam đã có những thành công trong thu hút nguồn đầu tư FDI 5 - 10 năm qua. “Tuy vậy, chúng ta cần hiểu rằng những yếu tố đã đưa Việt Nam đến vị trí hôm nay sẽ không phải là những yếu tố đưa Việt Nam tiến xa hơn nữa”, ông Arnaud Ginolin nói. “Việt Nam đã tận dụng đất đai, con người, tính cạnh tranh, nhưng trong chặng đường tới đây Việt Nam sẽ cần tận dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và sự tích hợp chuỗi cung ứng”.

Ông Arnaud Ginolin, Giám đốc Điều hành & Đối tác Cấp cao, BCG Việt Nam (ngoài cùng bên trái). Ảnh: B.B

“Để tạo ra một nền sản xuất có quy mô đúng nghĩa, Việt Nam sẽ cần sự tích hợp chuỗi cung ứng sâu hơn, không chỉ là những nhà máy đơn lẻ xuất khẩu, mà là tích hợp chuỗi cung ứng vào các ngành cụ thể”, chuyên gia của BCG Việt Nam nhấn mạnh.

Theo ông Michael Piro của Indochina Capital, những chiến lược trọng tâm như đào tạo kỹ sư, đầu tư nhiều hơn vào hạ tầng, khuyến khích nghiên cứu phát triển và công nghệ, sẽ là chìa khóa quyết định liệu Việt Nam sẽ là một quốc gia thu nhập trung bình thấp trong 50 năm tới, hay là một quốc gia thu nhập trung bình cao trong 50 năm tới.

"Sự khác biệt so với Thái Lan hay Hàn Quốc sẽ thực sự nằm ở giáo dục, xây dựng thương hiệu "Made in Vietnam" vững mạnh và gia tăng thêm giá trị vào chuỗi cung ứng, làm chủ chuỗi cung ứng của những gì được sản xuất tại Việt Nam. Đó là điều khiến tôi hào hứng, và đó là điều tôi hy vọng nhiều nhất cho Việt Nam khi nhìn về thập kỷ tới", ông Michael Piro nói.